Версія для друку > Сьвятая Эванэлія Езуса Хрыста паводле Матэуша

Уступ – 01 – 02 – 03 – 04 – 05 – 06 – 07 – 08 – 09 – 10 – 11 – 12 – 13 – 14
15 – 16 – 17 – 18 – 19 – 20 – 21 – 22 – 23 – 24 – 25 – 26 – 27 – 28

пераклад кс. Вінцэнта Гадлеўскага,
паводле: Чатыры Эвангеліі і Апостальскія Дзеі. Вільня, 1939.
Алічбоўваньне: Вячаслаў Мартысюк
(група па алічбоўванні тэкстаў Святога Пісання,
каардынатар кс. Сяргей Сурыновіч)

АБ ЭВАНЭЛІІ СЬВ. МАТЭУША

Аўтар першай Эванэліі, Матэуш (гэбр. Маттай або Maттэнай) меў яшчэ другое імя Леві і перад пакліканьнем на апостала быў мытнікам або зьбіральнікам падаткаў (мыта) у горадзе Капарнаум. Пасьля сьмерці і ўшэсьця Хрыста праз якія 15 гадоў пашыраў навуку свайго Вучыцеля пасярод жыдоўскага нарду ў Палестыне, а потым зьвярнуўся са славамі Эванэліі да паганаў. Дзе ён працаваў, дзе і якою сьмерцяй памёр - няма дакладных вестак. Паводле некаторых пазьнейшых даных памёр мучаніцкай сьмерцяй.

Напісаў сваю эванэлію сьв. Матэуш у мове арамайскай, якая была разгаворнай (простай) мовай тагачасных жыдоў у Палестыне. Напісаў ён яе каля 42 - 50 году пасьля Нарадж. Хрыста і зараз потым (перад 70 годам па Хрысьце) гэта эванэлія была пераложана няведамым перакладчыкам на мову грэцкую і ў гэтым перакладзе дайшла да нас. Арыгінальны тэкст арамайскі, ведамы яшчэ ў ІІ і ІІІ стагодзьдзях, загінуў.

М э т а. Паводле старадаўных вестак сьв. Матэуш пісаў сваю эванэлію для хрысьціян, наверненых з палестынскіх і ваколічных жыдоў. Сьв. Матэуш, пішучы сваю эванэлію, мае ўсьцяж на воку гэтых сваіх жыдоўскіх чытачоў, каторым выказвае, што Езус з Назарэту ёсьць сапраўдным Мэсыяшам, пасланым ад Бога; што заложаны ім Касьцёл ёсьць каралеўствам (валадарствам) Божым, аб каторым гаварылі прарокі ў Старым Законе; што ўсе прароцтвы Ст. Закону споўніліся на Езусе - дзеля гэтага знаходзім у эванэліі сьв. Матэуша такі вялікі лік падаваных прароцтваў з Ст. Закону (больш як 70 разоў на працягу ўсяе эванэліі).

На аснове гэтых прароцтваў выказваецца, што Езус ёсьць сапраўдным Мэсышам. Аднак гэтага Мэсыяша прызнала толькі малая частка жыдоў на чале з духоўнымі, фарызэямі і старшымі народу адкінула і нават асудзіла яго на сьмерць. Сталася гэта дзеля памылковых паглядаў тагачасных вучоных (кніжнікаў) жыдоўскіх на характар Мэсыяша і Мэсыянскага каралеўства (валадарства). Жыды выглядалі гэтага валадарства, як валадарства зямнога і матар'яльнага, у каторым Хрыстус - Мэсыяш будзе вялікім пануючым - валадарам і здабудзе для Ізраіля пануючае палажэньне на ўсім сьвеце. Езуса ўбогага жыдоўскі народ не прызнаў. І Езус, скончыўшы сваё пасланства да жыдоўскага народу, загадаў апосталам абвяшчаць эванэлію для ўсіх народаў, каб іх пацягнуць да свайго сусьветнага валадарства.

Сьв. Матэуш, маючы на мэце выказаць жыдом, што Езус ёсьць праўдзівым Мэсыяшам, групуе і парадкуе свой матар'ял аб Хрысьце ў парадку хронологічным, а сыстэматычным, адказваючым гэтай мэце і паводле плану, які сабе вызначыў. І так, на пачатку сьв. Матэуш гаворыць, што Езус ёсьць сынам Абрагама і сынам Давіда (г. зн. Мэсыяшам), далей падае некаторыя весткі аб дзіцячых гадох Езуса і аб яго публічным выступленьні. Потым падае навуку Хрыстову ў такім парадку: наўперад якое мае быць каралеўства Божае (разьдзелы 5 - 7), потым цуды Хрыста (р. 8 - 9), навуку для апосталаў (р. 10), прыповесьці (р. 13), апошнія рэчы (р. 24 - 25). З гэтага бачым, што сьв. Матэуш меў на воку прадставіць ня так хронологічны нарыс жыцьця Езуса, як сыстэматычнае выказваньне, што Ён ёсьць сапраўдным Мэсыяшам.

З н а ч э н ь н е і х а р а к т э р ы с т ы к а э в а н э л і і. Эванэлія сьв. Матэуша ад самга пачатку мела вялікае значэньне. Яна выказвала Мэсыянскую годнасьць Езуса ня толькі жыдом, але, пасьля перакладу на грэцкую мову, так-жа і паганам. Дзеля таго што эванэлія сьв. Матэуша многа гаварыла аб каралеўстве Божым, яна была ўлюбёнай эванэліяй Айцоў Касьцёла, якая выказвала паўсюднасьць (каталіцкасьць) гэнага Божага каралеўства, Касьцёла Хрыстовага. І сапраўды, у гэтай эванэліі, болей чым у сьв. Марка або сьв. Лукаша маем азначаныя галоўныя асновы каталіцкасьці: паняцьце Касьцёла як паўсюднага каралеўства Божага на зямлі, абаснаваньне пяршынства сьв. Пятра і гэтым самым яго наступнікаў, загад Хрыста абвяшчаць эванэлію ўсім народам па ўсім сьвеце. Гэты загад з хрысьціянства робіць рэлігію ня толькі аднаго народу, але ўсіх народаў, або інакш кажучы, рэлігію к а т а л і ц к у ю. Дзеля гэтага Касьцёл Каталіцкі заўсёды ўважаў эванэлію сьв. Матэуша (побач з эванэліяй сьв. Яна) за жарало найважнейшых дагматаў веры.

СЬВЯТАЯ ЭВАНЭЛІЯ ЕЗУСА ХРЫСТА ПАВОДЛЕ МАТЭУША

1 Кніга роду Езуса Хрыста, сына Давіда, сына Абрагама.

2 Абрагам радзіў Ізаака, а Ізаак радзіў Якуба, а Якуб радзіў Юду і братоў яго, 3 а Юда радзіў Фарэса і Зарама ад Тамары,а Фарэс радзіў Эзрона, а Эзрон радзіў Арама, 4 а Арам радзіў Амінадаба, а Амнадаб радзіў Наассона, а Наассон радзіў Саламона, 5 а Саламон радзіў Бооза з Рагабы, а Бооз радзіў Обэда з Руты, а Обэд радзіў Ессу, а Есса радзіў Давіда караля, 6 а кароль Давід радзіў Саламона з тае, што была Урыевай, 7 а Саламон радзіў Робоама, а Робоам радзіў Абія, а Абій радзіў Асу, 8 а Абій радзіў Ёзафата, а Ёзафат радзіў Ёрама, а Ёрам радзіў Озія, 9 а Озій радзіў Ёатама, а Ёатам радзіў Ахаза, а Ахаз радзіў Эзэхія, 10 а Эзэхій радзіў Манассу, а Манасса радзіў Амона, а Амон радзіў Ёзія, 11 а Ёзій радзіў Ехонія і братоў яго ў перасяленьні бабілонскім, 12 а пасьля перасяленьня бабілонскага Ехоній радзіў Салацыеля, а Салацыель радзіў Зоробабеля, 13 а Зоробабель радзіў Абіюда, а Абіюд радзіў Эліякіма, а Эліякім радзіў Азора, 13 а Азор радзіў Садока, а Садок радзіў Ахіма, а Ахім радзіў Эліюда, 15 а Эліюд радзіў Элеазара, а Элеазар радзіў Матана, а Матан радзіў Якуба, 16 а Якуб радзіў Язэпа, мужа Марыі, з каторай нарадзіўся Езус, што завецца Хрыстус.

17 І так усіх пакаленьняў: ад Абрагама аж да Давіда чатырнаццаць пакаленьняў, і ад Давіда аж да перасяленьня бабілонскага чатырнаццаць пакаленьняў, і ад перасяленьня бабілонскага аж да Хрыстуса чатырнаццаць пакаленьняў.

1 ЧАСЬЦЬ. НАРАДЖЭНЬНЕ І ЎКРЫТАЕ ЖЫЦЬЦЁ ЕЗУСА ХРЫСТА

18 А нараджэньне Хрысуса гэтак было: Калі матка яго Марыя была пашлюбавана з Язэпам, то перад тым як яны зыйшліся, выявілася, што мае ў лоне ад Духа сьвятога. 19 Язэп-жа, муж яе, будучы справядлівым і ня хочучы яе зьняславіць, хацеў тайком пакінуць яе. 20 А калі ён гэта думаў, вось анёл Панскі зьявіўся яму ў сьне, кажучы: Язэпе, сыне Давіда, ня бойся прыняць жонкі сваей Марыі, бо што ў ёй зачалося, ёсьць ад Духа сьвятога. 21 І народзіць сына і дасі яму імя Езус, бо ён збавіць народ свой ад грахоў яго. 22 А ўсё гэтае сталася, каб споўнілася, што было сказана Панам праз прарока, кажучага (Із. 7, 14): 23 "Вось дзева ў лоне мець будзе і народзіць сына, і дадуць яму імя Эмануэль, што значыць: Бог з намі.

24 А Язэп, устаўшы зо сну, зрабіў так, як загадаў яму анёл Панскі і прыняў жонку сваю. 25 І ня знаў яе, аж радзіла сына свайго первароднага, і даў яму імя Езус.

УВАГА. Кнігі сьв. Пісаньня, дзеля лепшай арыентацыі, падзелены на разьдзелы, а разьдзелы падзелены на радкі. Выясьненьні, якія падаюцца тутака, азначаны такімі самымі лічбамі як і радкі. Пры чытаньні сьв. Пісаньня, калі трапляюцца незразумелыя словы або сказы, трэба глядзець у выясьненьні, якія пададзены ўнізе бачыны да адноснага радка.

1 Слова "Хрыстус", пагэбрайску Машыаг, азначае тое самае што Памазанец або Намашчэнец, а намамшчэньне ў Старым Законе было знакам наданьня ўлады каралеўскай, сьвятарскай і прароцкай.

Мэсыяш, паводле старазаконных прароцтваў, меў быць сынам Абрагама г. зн. выходзіць з жыдоўскага народу і сынам Давіда г. зн. выходзіць з роду Давіда. Дзеля гэтага сьв. Матэуш і кладзе ў радаводзе Е. Хрыста націск на гэтыя дзьве асобы Ст. Закону: Абрагама і Давіда. Прарокі і наагул увесь народ жыдоўскі чакаў Мэсыяша як сына г. зн. патомка Давіда і дзеля гэтага Езус Хрыстус часта завецца ў сьв. Пісаньні сынам Давіда.

6 Рагаба і Рут успамнаюцца як чужынкі, якія не належалі да жыдоўскага народу. Рагаба была канаанкай і належала да даўнейшага насельніцтва Палестыны, якое заваявалі Ізраэліты, а Рут была Моабіткай г. зн. належала да суседняга сэміцкага народу Моабітаў. Згэтуль бачым, што Хрыстус поводле свайго паходжаньня, як чалавек, меў у сабе ня толькі жыдоўскую, але канаанскую і моабіцкую кроў.

6 Маці Саламона, Бэтсабэа, была Урыевай жонкай; яе, па сьмерці Урыя, узяў сабе за жонку Давід.

11 Гутарка тут аб першым перасяленьні жыдоў да Бабілону (год 602 перад Нарадж. Хрыста).

16 Сьв. Матэуш падае радавод Язэпа, які быў праўным айцом Езуса, а не прыродным. Падае-ж радавод Язэпа, а не Марыі, прыроднай маткі Е. Хрыста дзеля таго, што іменьні жанчын ня лічыліся ў даўнейшых радаводах, а толькі мужчын. Сьв. Язэп паходзіў з роду Давіда. Найсьв. Дзева Марыя была так-жа з роду Давіда, так што гэты радавод быў так-жа радаводам Марыі і Хрыстуса. Радаводныя сьпісы пераховываліся ў жыдоў пры сьвятыні і мелі тады вялікае значэньне.

18 Шлюб у жыдоў складаўся з умовы, зробленай паміж маладымі ў прысутнасьці сьведкаў. Ад гэтай шлюбнай цэрэмоніі маладыя ўжо лічыліся мужам і жонкай. Пасьля шлюбу адбываліся пераносіны маладое ў дом маладога (вясельле) і ад гэтага часу яны жылі разам. Сьв. Язэп, праканаўшыся аб цяжарнасьці Марыі, не хацеў яе прыняць г. зн. не хацеў рабіць пераносін і разам з гэтым уводзін у свой дом. Сьв. Язэп спачатку нікога ня ведаў аб мацярынстве Н. Дзевы Марыі з моцы Духа сьв., пакуль яму анёл Божы гэтага не аб'явіў.

20 З многіх прычын Бог хацеў, каб Ягоны Сын нарадзіўся з Дзевы, маючай аднак мужа. Гэтакім чынам тайніца ўчалавечаньня Сына Божага не адразу сталася яўнай; Н. Дзева Марыя была вольнай ад усякіх падазрэньняў і няславы; дзіця Езус мела ў асобе Язэпа свайго апякуна, а Марыя - абарону і помач у розных прыгодах жыцьця.

21 Слова Е з у с (ад гэбрайскага Ешуаг, што значыць "збаўленьне Ягвы") азначае тое самае што панашаму Збаўца або Спас.

23 Імя Эмануэль, што зн. "Бог з намі" даецца тут Хрысту ў тым значэньні, што Хрыстус зьяднаў нас з Богам.

25 Сьв. Язэп, чалавек справядлівы, ведаючы ўжо з Божага аб'яўленьня, што Н. Дзева Марыя ёсьць маткай Сына Божага і Дзевай, ушанаваў яе дзявоцтва ня толькі перад нараджэньнем Хрыста, але і пасьля нараджэньня. Затым Марыя і завецца заўсёды Дзева і навука аб гэтым дзявоцтве Марыі ёсьць догматам каталіцкай веры.

Першы сын заўсёды называўся первародны, хоць бы ён быў у маткі адзіны.

Паклон мудрацоў і уцекі ў Эгіпет

1 Дык калі Езус нарадзіўся ў Бэтлееме Юдэйскім, у дні караля Гэрада, вось мудрацы з усходу прыйшлі ў Ерузалім 2 кажучы: Дзе ёсьць што нарадзіўся кароль Юдэйскі? Бо мы бачылі зорку ягону на ўсходзе і прыйшлі пакланіцца яму. 3 А пачуўшы кароль Гэрад стрывожыўся і з ім увесь Ерузалім. 4 І сабраўшы ўсіх старшых сьвятараў і кніжнікаў народу даведываўся ад іх, дзе меў Хрыстус нарадзіцца. 5 А яны сказалі яму: У Бэтлееме Юдэйскім, бо гэтак напісана праз прарока (Міх. 5. 2): 6 "І ты, Бэтлееме, зямля Юдэйская, нічым ты ня меншая ад спаміж сталіцаў Юдэйскіх, бо з цябе выйдзе павадыр, каторы будзе кіраваць народам маім Ізраільскім". 7 Тады Гэрад, тайком паклікаўшы мудрацоў, старанна выведаў ад іх час зоркі, якая ім зьявілася. 8 І пасылаючы іх у Бэтлеем, сказаў: Ідзеце і дакладна распытайце аб дзіцяці, і калі знойдзеце, дайце мне знаць, каб і я пайшоўшы, пакланіўся яму.

9 Яны выслухаўшы караля, адыйшлі. І вось зорка, якую яны бачылі на ўсходзе, ішла перад імі, аж пакуль прыйшоўшы, стала над месцам, дзе было дзіця. 10 А ўбачыўшы зорку, яны ўзрадаваліся надта вялікай радасьцяй. 11 І ўвайшоўшы ў дом, знайшлі дзіця з ягонай маткай Марыяй і ўпаўшы, пакланіліся яму; і адчыніўшы скарбы свае, ахвяравалі яму дары: золата, кадзіла і міру. 12 І атрымаўшы наказ у сьне, каб не варочаліся да Гэрада, іншай дарогай вярнуліся ў свой край.

13 Калі яны ад'ехалі, вось анёл Панскі зьявіўся ў сьне Язэпу, кажучы: "Устань, вазьмі дзіця і матку яго і ўцякай у Эгіпет і будзь там, пакуль не скажу табе; бо Гэрад будзе шукаць дзіцяці, каб загубіць яго. 14 Ён, устаўшы, узяў уначы дзіця і матку яго і адыйшоў у Эгіпет. 15 І быў там аж да Гэрадавай сьмерці, каб споўнілася, што было сказана Панам праз прарока, кажучага (Оз. 11. 1): "З Эгіпту я паклікаў сына майго".

16 Тады Гэрад, бачачы, што яго зьвялі мудрацы, вельмі разгневаўся і, паслаўшы, выбіў усіх дзяцей, якія былі ў Бэтлееме і ў усіх ваколіцах яго ад двух гадоў і ніжэй, згодна з часам, аб якім быў дапытаўшыся ад мудрацоў. 17 Тады споўнілася, што было сказана праз прарока Ерэмія (31-15), кажучага: 18 "Голас быў чутны ў Раме, плач і галасьба вялікая; Рахеля плачучая па дзецях сваіх і не хацела супакоіцца, бо іх нямашака".

19 А калі памёр Гэрад, вось анёл Панскі зьявіўся ў сьне Язэпу ў Эгіпце 20 кажучы: Устань, вазьмі дзіця і матку яго і ідзіў зямлю Ізраілаву, бо памёрлі тыя, што шукалі душы дзіцяці. 21 Ён устаўшы, узяў дзіця і матку ягону і прыйшоў у зямлю Ізраілаву. 22 Але пачуўшы, што ў Юдэі панаваў Архелауш на месца бацькі свайго Гэрада, пабаяўся туды ісьці, але павучаны ў сьне, адыйшоў у староны Галілейскія. 23 І прыйшоўшы, асеў у месьце Назарэт, каб споўнілася, што было сказана праз прарокаў: што будзе звацца Назарэем.

1 Назоў "мудрацы" насілі пэрсідзкія і бабілонскія вучоныя, якія рабілі досьледы над прыродай наагул і над бегам зор у асобнасьці. Сколькі іх прыехала пакланіцца Хрысту - эванэлія не падае, таксама няведамыя нам іх імёны; аднак на аснове старадаўнага вуснага пераказу прынята ў хрысьціянстве, што іх было трох і называліся яны: Каспар, Мэльхіяр і Бальтазар. Называем іх так-жа к а р а л я м і, хоць яны ня былі каралямі ў поўным значэньні гэтага слова, а магчыма што былі толькі начальнікамі сваіх родаў або плямёнаў.

2 Ці зорка была на ўсходзе сонца - няма ведама, бо мудрацы ехалі не на ўсход сонца, а на захад - у Палестыну. Слова "на ўсходзе" тут трэба разумець у тым сэнсе, што зорка "ўсходзіла" , была "на ўсходзе". Чаканьне Мэсыяша было пашырана ў той час ня толькі пасярод жыдоўскага народу, але і пасярод народаў паганскіх, якія чулі і аб прароцтве Балаама (Лічб. 24. 17), што "паўстане зорка з Якуба", дык як толькі мудрацы ўбачылі ўсходзячую зорку, скіраваліся ў той край, дзе жылі патомкі Якуба, у Палестыну. Тады людзі былі пракананы, што зоры маюць вялікі ўплыў на людзей і наагул на чалавецтва. Вучоныя думаюць, што гэная зорка была цудоўнай зьявай нябеснага сьвятла, падобнай да зоркі.

3 Гэрад стрывожыўся, бо нарадзіны новага караля пагражалі яму і ягонай дынастыі, а Ерузалім стрывожыўся, бо баяўся новых тыранстваў з боку Гэрада. Гэрад, званы Вялікім, панаваў ад 40 г. перад Хрыстом да 1 г. пасьля Нар. Хрыста.

9 Зорка ішла перад імі, або, інакш кажучы, "папярэдзіла іх", г. зн. зьявілася над Бэтлеемам раней, чым яны туды прыйшлі.

11 Мудрацы ўвайшлі ў дом, у якім жыла Сьв. Сям'я ўжо ў Бэтлееме. Сьв. Язэп спачатку пайшоў у Ерузалім, каб там у сьвятыні ахвяраваць Езуса Богу, а потым вярнуўся ў Бэтлеем, наняў там дом і думаў там асесьці назаўсёды. Аднак Бог пакіраваў інакш.

Мудрацы ахвяравалі Езусу золата як каралю - валадару, кадзіла як сьвятару, а мірру як чалавеку. На ўсходзе быў звычай, што ніхто не зьяўляецца перад валадаром бяз дараў. Мірра - гэта пахнучая, горка плынь, якая выцякае з бальзамовага дзерава, так як нашая жывіца. Ужывалася на ўсходзе да бальзамаваньня цела.

12 Сьв. Сям'я жыла ў Эгіпце пасярод тамашняй жыдоўскай калоніі нядоўга, бо толькі якія пару гадоў.

16 Ад першага зьяўленьня зоркі не прайшло болей як два гады, дык Гэрад, выдаючы загад пазабіваць дзяцей у Бэтлееме ад двух гадоў і ніжэй, быў пэўны, што загубіць і Езуса.

18 Рахеля была жонкай патрыярха Якуба (Ізраіля) і праз гэта якбы маткай усіх Ізраэлітаў. Яна была пахавана блізка Бэтлеему. Забіваньне дзяцей, так як даўней выганяньне ў Бабілонскую няволю, было вялікім болем для маткі Ізраільскага народу. Рама - места ў Юдэі, праз якое жыды праходзілі, гнаныя ў Бабілонскую няволю.

ІІ ЧАСЬЦЬ. ПУБЛІЧНАЕ ЖЫЦЬЦЁ ЕЗУСА ХРЫСТА
Выступленьне Яна Хрысьціцеля

1 А ў гэтыя дні прыйшоў Ян Хрысьціцель, навучаючы ў пустыні Юдэйскай 2 і кажучы: Пакутуйце, бо прыблізілася каралеўства Нябеснае.

3 Бо гэта той, аб каторым гаварыў прарок Ізаій (40, 3), кажучы: "Голас клічучага ў пустыні: Праўце дарогу Пана, простымі робеце сьцежкі Яго" 4 А той Ян меў адзежу з вярблюдавай шэрсьці і раменны пояс каля паясьніцы сваей, а ядой яго была саранча і лясны мёд.

5 Тады выходзіў да яго Ерузалім, і ўся Юдэя, і ўвесь край каля Ярдану, спавядаючыся з грахоў сваіх. 7 А бачачы многа фарызэяў і садукеяў, якія ішлі да яго хросту, казаў: Родзе гадавы, хто вам паказаў уцякаць ад надыходзячага гневу? 8 Дык чынеце плод, дастойны пакуты. 9 І ня важцеся гаварыць самі ў сабе: "Айца маем Абрагама", бо я вам кажу, што Бог можа з гэтых каменьняў можа падняць сыноў Абрагаму. 10 Бо ўжо сякера ля карэньня дзераваў паложана: дык кожнае дзерава, якое не дае добрага плоду, будзе сьцята і кінута ў вагонь. 12 Я то хрышчу вас вадою на пакуту, але той, каторы па мне прыйдзе, ёсьць мацнейшы за мяне і я ня варт нясьці абутак яго. Ён вас будзе хрысьціць Духам сьвятым і агнём. 12 Веялка яго ў руцэ ягонай і Ён ачысьціць свой ток, і зьбярэ пшаніцу сваю ў сьвіран, а мякіну спаліць агнём няўгасным.

13 Тады прыйшоў Езус з Галілеі на Ярдан, да Яна, каб ім быць ахрышчаным. 14 Але Ян не дапускаў яго, кажучы: Я павінен быць ахрышчаны табою, а ты прыходзіш да мяне? 15 Але Езус, адказваючы, сказаў яму: Пазволь цяпер, бо гэтак нам выпадае споўніць усю справядлівасьць. Тады дапусьціў яго 16 Каліж Езус быў ахрышчаны, зараз выйшаў з вады ім - і вось адчынілася яму неба і ўвідзеў Духа Божага, каторы спускаўся, як галуб, і зыходзіў на яго. 17 І вось голас з неба адазваўся: Гэта ёсьць сын мой мілы, у каторым мне да ўспадобы.

1 "У гэтыя дні" г. зн. тады, калі Езус яшчэ прабываў у Назарэце, выступіў Ян Хрысьціцель.

2 Каралеўства нябеснае азначае тут духоўнае валадарства, якое Хрыстус залажыў на зямлі і якое мы называем Касьцёлам Каталіцкім. Пакута адчыняе дзьверы ў гэтае валадарства.

4 Саранчу на ўсходзе бедныя людзі ловяць, сушаць яе на сонцы або прыпякаюць на агні і ядуць. А лясны мёд - гэта мёд дзікіх пчолаў або сок, які выцякае з дрэваў і іншых расьлінаў.

5 Хрост Яна Хрысьціцеля ня быў звычайным жыдоўскім рытуальным абмываньнем, якое мы так часта бачым у тагачасных жыдоў, але ня быў таксама і сакрамэнтам, адпаскаючым грахі, які мы бачым у хрысьціянстве, а быў толькі зьверхняй формай каяньня і пакуты за грахі. Гэты хрост прыгатаўляў на прыняцьце Збаўцы і ягонага хросту з Духа сьв. і агню, які адпускае грахі і дае агонь усьвячаючай ласкі Божай.

7 Фарызэі - гэта была жыдоўская рэлігійна-народная партыя, якая мела на мэце абарону Закону Майсея і жыдоўскага народу ад чужацкіх уплываў. Фарызэі стараліся спаўняць рэлігійныя практыкі вельмі акуратна і дзеля гэтай зьверхняй набожнасьці мелі вялікую пашану ў народзе. Аднак іх рэлігійнасьць была толькі павярхоўнай, не абыймаючай глыбіні душы і сэрца чалавека. Слова "фарызэі" значыць тое самае што "выдзеленыя".

Садукеі былі жыдоўскай матэр'ялістычнай сэктай, якая адкідала ўскрашэньне цела, загробнае жыцьцё, існаваньне душаў і Агляд Божы над сьветам. Садукеі былі прыхільнікам грэцкай культуры і ўважалі сябе за паступоўцаў. Сябрамі гэтай сэкты былі прадстаўнікі вышэйшых класаў. Садукеі назоў свой узялі ад архісьвятара Саддука.

9 Жыды былі пракананы, што ўжо само паходженьне ад Абрагама дае ім права да будучага валадарства Божага і да збаўленьня.

10 "Сякера да карэньня дзераваў" азначае тут блізкую небясьпеку суду і кары Божай (рымскі меч).

11 "Будзе хрысьціць Духам сьвятым і агнём" - г. зн. агнём любові Божай, каторай крыніцай і давальнікам ёсьць Дух сьв. Агонь тут ёсьць знакам ласкі Духа сьв.

13 Езус, прыймаючы хроста ад Яна, даў прыклад пакоры і паказаў, што бярэ на сябе цяжар нашых грахоў. Пры гэтым Езус аб'яўляецца народу як Мэсыяш.

16 Ян Хрысьціцель відзеў Духа сьв. як галубка і чуў голас Божы. У Старым Законе Бог пераважна зьяўляецца людзям пад відам агню, маланак і бур, крышачым скалы, а ў Новым Законе Дух сьв. зьяўляецца ўжо пад відам лагоднага галубка. Бога-ж як духа ніхто ніколі ня бачыў, бо духовыя істоты не падпадаюць пад наш зрок.

17 Бог Айцец сьцьвярджае тутака, што Езус ёсьць Ягоным Сынам. Гэто было першае відомае сьцьвярджэньне існаваньня Сьв. Тройцы: Бог Айцец аб'явіўся ў голасе, Бог Сын - у людзкім целе, а Дух сьв. у форме галубка.

1 Тады Езус быў заведзены Духам у пустыню, каб быў спакушваны д'яблам. 2 А калі прапасьціў сорак дзён і сорак ночаў, потым пачуў голад. 3 І прыступіўшы спакусьнік сказаў яму: Калі ты Сын Божы, скажы, каб гэтыя каменьні сталіся хлебам. 4 Ён, адказваючы, сказаў: Напісана ёсьць: "Не адным хлебам жыве чалавек, але кожным словам, якое выходзіць з вуснаў Божых" (Пт. Пр. 8, 3). 5 Тады ўзяў яго д'ябал у сьвяты горад і паставіў яго на крыле сьвятыні 6 і сказаў яму: Калі ты Сын Божы, кінься ўніз; бо ёсьць напісана: "Што анёлам сваім загадаў аб табе і на руках панясуць цябе, каб часам ня ўдарыў аб камень нагі сваей" (Пс. 90, 11-12). 7 Сказаў яму Езус: Такжа напісана ёсьць: "Не спакушай Пана Бога твайго" (Пт. Пр. 6, 16). 8 Ізноў узяў яго д'ябал на гару вельмі высокую і паказаў яму ўсе каралеўствы сьвету і іх славу 9 і сказаў яму: Усё гэтае дам табе, калі ўпаўшы паклонісься мне. 19 Тады сказаў яму Езус: Адыйдзі шатане! Бо ёсьць напісана: "Пану Богу твайму кланяйся і яму аднаму служы" (Пт. Пр. 6, 13). Тады пакінуў яго д'ябал - і вось анёлы прыступілі і паслугавалі яму.

12 Калі-ж Езус пачуў, што Ян быў выданы, адыйшоў у Галілею 13 і, пакінуўшы места Назарэт, прыйшоў і асеў у Капарнауме прыморскім, у граніцах Забулон і Нэфталім, 14 каб споўнілася, што было сказана праз Ізаія прарока (9, 1-2): 15 "Зямля Забулон і зямля Нэфталім, дарога прыморская за Ярданам, Галілея паганская і 16 Народ, каторы сядзеў у цемры, угледзеў сьвятло вялікае і тым, што сядзелі ў краіне ценю сьмерці, узыйшла яснасьць". 17 З таго часу пачаў Езус абвяшчаць і казаць: пакутуйце, бо прыблізілася каралеўства нябеснае.

Пакліканьне першых апосталаў

18 А праходзячы каля мора Галілейскага, Езус убачыў двух братоў: Сымона, каторага завуць Пятром, і Андрэя, ягонага брата, закідаючых сеці ў мора, бо былі рыбакамі 19 і сказаў ім: Ідзеце за мной і я зраблю вас рыбакамі людзей. 20 І яны зараз-жа, пакінуўшы сеці, пайшлі за ім. 21 А ідучы адтуль далей, убачыў двух другіх братоў: Якуба Зэбэдэявага і Яна, брата ягонага, з Зэбэдэям іхным бацькам у лодцы правячых свае сеці, і паклікаў іх. 22 А яны зараз-жа, пакінуўшы сеці і бацьку, пайшлі за ім. 23 І абходзіў Езус усю Галілею, навучаючы ў іхных бажніцах і абвяшчаючы эванэлію каралеўства і аздараўляючы ўсякую хваробу і ўсякую немач у народзе. 24 І разыйшлася вестка аб ім па ўсей Сырыі і прыносілі да яго ўсіх нядужых, апанаваных рознымі хваробамі і болямі, і маючых нячыстых, і лунатыкаў, і спаралізаваных і аздаравіў іх. 25 І ішлі за ім вялікія грамады з Галілеі, і Дэкаполу, і з Ерузаліму, і з Юдэі, і з-за Ярдану.

1 Пустыня гэтая, паводле старадаўных пераказаў, ляжыць паміж Ерыхонам і Ерузалімам, дзе шмат ёсьць бязьлюдных горных верхавін.

Хрыстус быў заведзены туды Духам сьв., які быў зьявіўшыся ў часе хросту. Д'ябал прыступіў да Езуса ў выглядзе чалавечым.

Праз кушэньне ад д'ябла Хрыстус хацеў нас павучыць, як мы маем перамагаць пакусы, бо ніхто ня ёсьць вольны ад спакушэньня. Разам з гэтым Хрыстус паказаў, што ён вышэйшы за ўсе д'ябэльскія спакушэньні.

2 Хрыстус праз 40 дзён і 40 начэй, будучы ў захопленьні і малітве, не адчуваў голаду, потым аднак людзкая натура Хрыста захацела есьці, а як была аслабеўшы, дала аказію д'яблу да спакушаньня яе праз найчасьцейшыя пажаданьні людзкія: ежы, славы і ўлады.

3-4 Д'ябал хацеў даведацца, ці Езус ёсьць сапраўды Мэсыяш і Сын Божы. Да кушэньня д'ябал падходзіць умела: галоднаму спачатку гаворыць аб хлебе. - Але Езус адказвае яму, што чалавеку патрэбен да жыцьця ня толькі хлеб, але і слова Божае.

6 Д'ябал спакушае Езуса славай перад людзьмі: калі ён скочыць з вярху сьвятыні і нічога яму ня станецца, то народ адразу можа прызнаць яго за Мэсыяша. Бо жыды прадстаўлялі Мэсыша як магутнага валадара, каторы прыйдзе проста з неба, несены на руках анёлаў. Аднак Хрыстус адкідае і гэту пакусу, каб не пацьвярджаць памылковага пагляду народу на Мэсыяша.

12 Завідлівыя фарызэі выдалі сьв. Яна ў рукі Гэрада Антыпы (сына Гэрада В., які забіваў дзеткі ў Бэтлееме). Гэрад Антыпа панаваў над Галілеяй і Пэрэяй.

14 У Назарэце Езуса не прынялі, а навет хацелі яму сьмерць зрабіць, дзеля гэтага Езус выбірае сябе на сялібу горад Капарнаум. У Капарнауме, як у большым горадзе, зыходзіліся дарогі з усяго краю і была лепшая магчымасьць пашыраць навуку аб валадарстве Божым.

15 У Галілеі жыло тады шмат паганаў г. зн. людзей, якія не належалі да Ізраільскага народу.

19 "Зраблю вас рыбакамі людзей" г. зн. будзеце лавіць (наварочваць) людзей да каралеўства Божага.

1 А бачачы грамады, Езус узыйшоў на гару і, калі сеў, падыйшлі да яго вучні ягоны 2 і ён, адчыніўшы вусны свае, навучаў іх, кажучы:

3 Багаслаўлены ўбогія духам, бо іх ёсьць каралеўства нябеснае.

4 Багаслаўлены ціхія, бо яны заўладаюць зямлёю.

5 Багаслаўлены, каторыя плачуць, бо яны будуць пацешаны.

6 Багаслаўлены, каторыя прагнуць і смагнуць справядлівасьці, бо яны будуць насычаны.

7 Багаслаўлены міласэрныя, бо яны міласэрдзе атрымаюць.

8 Багаслаўлены чыстыя сэрцам, бо Яны Бога будуць відзець.

9 Багаслаўлены супакой чынячыя, бо яны будуць названы сынамі Божымі.

10 Багаслаўлены, каторыя церпяць прасьлед дзеля справядлівасьці, бо іх ёсьць каралеўства нябеснае.

11 Багаслаўлены вы, калі вас будуць лаяць, і прасьледаваць, і ўсякае зло проціў вас гаварыць, лгучы дзеля мяне: 12 цешцеся і весялецеся, бо нагарода вашая вялікая ў небе; бо так прасьледавалі прарокаў, якія былі перад вамі.

13 Вы ёсьць соль зямлі, калі-ж соль зьвятрэе, то чым яе зрабіць салёнай? Яна нікуды болей ня варта, як толькі выкінуць яе вон і каб яе патапталі людзі. 14 Вы ёсьць сьветласьць сьвету; ня можа скрыцца горад паложаны на гарэ. 15 І не запальваюць сьвечку, і ня ставяць яе пад пасудзінай, але на ліхтар, каб сьвяціла ўсім, што ёсьць у доме. 16 Так няхай сьвятло вашае сьвеціць перад людзьмі, каб яны бачылі вашыя добрыя чыны і славілі Айца вашага, каторы ёсьць у небе.

17 Ня думайце, што я прыйшоў скасаваць Закон або прарокаў; ня прыйшоў я касаваць, але дапоўніць. 18 Сапраўды-ж кажу вам: пакуль не праміне неба і зямля, не загіне аніводная ёта, аніводная рыска з Закону, аж пакуль усё станецца. 19 Дык хто-б скасаваў адно з гэтых найменшых прыказаньняў і так-бы навучаў людзей, будзе названы найменшым у каралеўстве нябесным; а хто-б чыніў і навучаў, той будзе названы вялікім у каралеўстве нябесным.

29 Бо кажу вам, што калі ваша справядлівасьць ня будзе буйнейшай, як кніжнікаў і фарызэяў, ня ўвойдзеце ў каралеўства нябеснае.

21 Вы чулі, што сказана старадаўным: "Не забівай, а хто-б забіў, будзе падлеглы суду" (Выхад. 20, 13). 22 А я вам кажу, што кожны, хто гневаецца на брата свайго, будзе падлеглы суду, а хто-б сказаў на брата свайго "нягоднік", будзе падлеглы суду найвышэйшаму, а хто-б сказаў "бязбожнік", будзе падлеглы пякельнаму агню. 23 Дык калі ты ахвяруеш дар свой да аўтара і там прыпомніш, што брат твой мае нешта проціў цябе, 24 пакінь там перад аўтаром свой дар і ідзі перш пагадзіся з братам сваім, а тады вярнуўшыся ахвяруеш дар свой. 25 Гадзіся з сваім праціўнікам скора, пакуль яшчэ ў дарозе з ім, каб часам праціўнік не аддаў цябе судзьдзі, а судзьдзя не аддаў цябе слузе і каб не пасадзілі цябе ў вастрог. 26 Сапраўды кажу табе: ня выйдзеш датуль, пакуль не аддасі апошняга грошыка.

27 Вы чулі, што сказана старадаўным: "Не чужалож" (Вых. 20, 14), 28 а я вам кажу, што кожны, хто глядзіць на жанчыну, ужо саграшыў з ею ў сэрцы сваім. 29 Калі-ж правае вока тваё ўводзіць цябе ў грэх, вырві яго і кінь ад сябе, бо лепш для цябе, каб згінуў адзін з тваіх членаў, чымся ўсё цела тваё мела быць кінутым у пекла. 30 І калі правая рука твая ўводзіць цябе ў грэх, адсячы яе і кінь ад сябе, бо лепш для цябе, каб згінуў адзін з тваіх членаў, чымся ўсё цела тваё мела ісьці ў пекла.

31 І сказана так так-жа: "Хто-б пакідаў сваю жонку, няхай дасьць ёй разводны ліст" (Паўл. Пр. 24, І), 32 а я вам кажу: што кожны, хто-б пакінуў сваю жонку, акрамя прычыны чужаложства, прыводзіць яе да чужаложства, а хто-б ажаніўся з пакіненай, чужаложыць.

33 Вы чулі яшчэ, што сказана старадаўным: "Не прысягай на няпраўду, але спаўняе перад Богам прысягі твае" (Лэвіт. 19, 12). 34 А я вам кажу: аніяк не прысягайце - ані на неба, бо яно трон Божы, 36 ані на зямлю, бо яна падножжам ног ягоных, ані на Ерузалім, бо ён горад вялікага караля. 36 І не прысягай на галаву сваю, бо ня можаш зрабіць ніводнага воласа белым або чорным. 37 Але няхай будзе мова вашая: "так, так", "не, не", а што болей за гэтае, ад злога ёсьць.

38 Вы чулі, што сказана: Вока за вока і зуб за зуб" (Выхад. 21, 24). 39 А я вам кажу: не супраціўляйцеся злому, але хто калі ўдарыць цябе ў правую шчаку, настаў яму і другую, 40 а таму, хто хоча судзіцца з табою і ўзяць у цябе сарочку тваю, аддай яму і вопратку, 41 і хто-б прымушаў цябе ісьці тысячу крокаў, дзі з ім і другія дзьве. 42 Просіць хто ў цябе, дай яму, а хто хоча пазычыць у цябе, не адварочвайся. 43 Вы чулі, што сказана: "Любі бліжняга твайго і мей у ненавісьці ворага твайго" (Лэвіт, 19, 18). 44 А я вам кажу: Любеце ворагаў вашых, добра чынеце тым, каторыя прасьледуюць і чэрняць вас, 45 каб вы былі сынамі Айца вашага, каторы ёсьць у небе, каторы загадывае сонцу свайму усхадзіць над добрымі і благімі і пасылае дождж на справядлівых і несправядлівых. 46 Бо калі вы любіце тых, што вас любяць, якую-ж нагароду мець будзеце? Ці-ж ня робяць гэтага і мытнікі? 47 І калі вы вітаецеся толькі з братамі сваімі, што-ж асабліўшае робіце? Ці-ж і пагане гэтага ня робяць? 48 Дык будзьце дасканальны, як і Айцец ваш нябесны дасканальны ёсьць.

1 У Нагорнай навуцы Езус разьвівае сваю навуку аб каралеўстве або валадарстве Божым: наўперад падае, хто можа да яго належаць, потым які будзе характар гэтага валадарства і якія яго асновы; побач з гэтым Езус абвяшчае рэлігійна-этычную праграму Новага Закону.

3 Убогія духам - гэта тыя людзі, каторыя ня прывязаны да багацьця гэтага сьвету і якія імкнуцца да ўбогасьці ў душы і сэрца свайго.

4 Пад словам зямля тут трэба разумець "шчасьце", якое Бог прыгатовіў для сваіх слугаў, а гэтым шчасьцем ёсьць каралеўства Божае. Наагул у кожным багаславенстве Хрыстус абяцае гэтае каралеўства, толькі кожны раз пад іншым вобразам і ў іншай форме (тут у форме "зямля").

5 Плач тутака азначае боль душы з прычыны сваіх уласных грахоў або дзеля цярпеньняў, якія Бог дае людзям. Жыды ў той час думалі, што разам з каралеўствам Мэсыяша настане заўсёдная радасьць і ўцеха, а Езус Хрыстус кажа, што будзе і плач, але гэты плач будзе ўцешаны.

6 Як галодны хоча есьці і ўсьмягшы піць, так сапраўдныя вучні Хрыстовы павінны імкнуцца да справядлівасьці і яны гэтай справядлівасьцяй будуць насычаны ў каралеўстве Божым.

10 Жыды думалі, што ў каралеўстве Хрыстовым будзе толькі панаваньне і ня будзе ніякага прасьледу і цярпеньня. Хрыстус прастуе гэты памылковы пагляд і кажа, што прасьлед будзе і то нават дзеля Яго і ягонай навукі. Але толькі прасьлед дзеля справядлівасьці і Хрыста будзе мець нагароду ў каралеўстве нябесным.

13 Як соль бароніць ад гніцьця і папраўляе ежу, таксама і вучні Хрыста павінны сваім жыцьцём і навукай бараніць людзей ад сапсуцьця. Калі-ж соль страціць сваю сілу ("зьвятрэе"), то ўжо няма чым яе насаліць. Гэтаксама, калі вучні Хрыстовы сапсуюцца, то хто іх паправіць?

14 Вучань Хрыстуса павінен быць сьвятлом, навукай і цяплынёй для іншых людзей.

16 Як ня можа скрыцца горад, паложаны на гарэ, таксама ня можа скрыцца чалавек, пастаўлены на высокім становішчы. Яго жыцьцё і чыны заўсёды будуць на вачах у людзей і затым чыны ягоны павінны быць заўсёды добрыя.

19 Будзе найменшым г. зн. займе адно з апошніх мясцоў у небе, але ня будзе асуджаны на вечную кару ў пекле, бо справа датычыць малога прадпісаньня.

20 Адно толькі зьверхняе выпаўненьне Закону, так як гэта было ў кніжнікаў і фарызэяў, ня будзе мець у Бога ніякага значэньня. Бог вымагае рэлігіі душы і сэрца.

22 Не аб гневе прыпадковым і пераходным гаворыць тут Хрыстус, але аб вялікім і трывалым, які пераходзіць у ненавісьць і ёсьць прычынай розных грахоў, як забойства, фальшывае сьведчаньне і іншых. Забараняючы такога гневу, Езус ставіць перашкоды і іншым грахом, якія выплываюць з гневу.

Пад словам "нягоднік" трэба разумець зьнявагу абдуманую, выплываючую з гневу і ненавісьці.

Слова "бязбожнік" азначае тут найгоршага чалавека, які паўстае проціў Бога і ягоных правоў. Палічыць свайго бліжняга за найгоршага мы ня маем права і дзеля гэтага Хрыстус гразіць такой вялікай карай.

25 У Ст. Законе праціўнік, г. зн. чалавек несправядліва пакрыўджаны, мог зьвярнуцца ў суд і пакараць крыўдзіцеля, дзеля гэтага было рэчай карыснай ужо ў дарозе ў суд пагадзіцца з ім. Дарога азначае тут нашае зямное жыцьцё. Судзьдзёю ёсьць Бог.

29 Хрыстус тут павучае, што трэба адкінуць усялякаю рэч ці асобу ад сябе, калі тая рэч ці асоба ўводзіць чалавека ў грэх, горшыць, хоць-бы яна была для чалавека такая дарагая, як вока або рука. Ня вучыць тут Хрыстус, каб мы сапраўды адсякалі сабе руку або вырывалі вока, бо калечыць сябе ня можна.

31 Стары Закон дазваляў у некаторых выпадках на поўны развод, але Хрыстус забараняе гэтага. У выпадку чужалоства з боку аднаго з пажэненых, Хрыстус дазваляе на разлучэньне г. зн. на разыход і аддзельнае жыцьцё чужаложных: жонкі або мужа. Для будучых у разлучэньні (сэпарацыі) другое жанімства забаронена.

32 У гэтым радку Хрыстус уважае чужалоства жонкі за прычыну да разлучэньня, а не разводу, гэта відаць ясна, раўнуючы гэты тэкст з Мк. 10, 11; Лк. 16, 18; 1 Кар. 7, 10 - 11; Рымл. 7, 23.

34 Хрыстус забараняе прысягаць бяз важнай прычыны; калі-ж важныя прычыны вымагаюць сьцьверджаньня праўды (напр. у судзе), то тады прысяга дазволена. Прысяга - гэта ёсьць пакліканьне Бога на сьведку, што мы гаворым праўду.

37 Мова нашая павінна быць справядлівая бяз лішніх слоў, прысяганьня або бажбы.

38 Гэтыя словы Старога Закону (Выхаду 21, 24) былі пададзены не як правіла паступаньня для ўсіх людзей, але як правіла для народных судзьдзяў, якія паводле гэтага правіла мелі судзіць і аддаваць "вока за вока і зуб за зуб". Хрыстус касуе гэтае правіла і ў далейшых радкох вобразна прадстаўляе спосабы паступаньня кожнаго хрысьціяніна, які павінен высьцерагацца гэтага старазаконнага правіла, вядучага да помсты.

39 Хрыстус не забараняе змагацца са злом, але забараняе спрачацца з злым чалавекам і спаганяць на ім злосьць або, інакш кажучы, шукаць аказіі да старазаконнай помсты. Наадварот, хрысьціяне павінны быць справядлівымі да ўсіх і нават адплачваць дабром за зло. У гэтым значэньні і трэба тут разумець настаўляньне другое шчакі. Бо і Хрыстус, калі перад Аннашам быў удэраны па шчацэ (Ян 18, 23) то спытаўся "нашто мяне б'еш?" Гэтак рабіў і сьв. Павал (Ап. Дз. 23, 3).

40 Дзеля згоды і супакою Хрыстус загадывае ўступаць бліжнім з сваіх правоў, аднак не забараняе цалком дахадзіць гэтых правоў перад судом. Забараняе толькі старазаконнае помсты, якая вяла нават да праліцьця крыві і непатрэбнай цяганіны па судох.

41 Тут гутарка аб ведамых тагачасных урадавых ганцох, якіх высылалі пэрсідзкія і рымскія ўлады і якія прымушалі ісьці з імі і спаўняць розныя загады.

43 Загад, каб ненавідзець ворага, увялі рабіны, апіраючыся на тых мясцох Ст. Закону, у каторых гаворыцца аб іншых адносінах да жыда, а іншых да чужынца.

1 Глядзеце, каб справядлівасьці вашай ня чыніць перад людзьмі, каб яны бачылі вас, бо інакш ня будзеце мець нагароды ад Айца вашага, каторы ёсьць у небе. 2 Дык ты, калі робіш дарэньне, ня трубі перад сабою, як гэта робяць крывадушнікі ў бажніцах і на вуліцах, каб іх хвалілі людзі: сапраўды кажу вам, яны атрымалі сваю нагароду. 3 А ты калі робіш дарэньне, няхай левая рука твая ня ведае, што робіць твая правая, 4 каб дарэньне тваё было ў скрытнасьці, а Айцец твой, каторы відзіць у скрытнасьці, аддасьць табе.

5 І калі вы моліцеся, ня будзьце, як крывадушнікі, каторыя любяць у бажніцах і на вуглох вуліц стоячы маліцца, каб іх бачылі людзі, сапраўды кажу вам: яны атрымалі сваю нагароду. 6 А ты калі молісься, увайдзі ў сьвятліцу сваю і, зачыніўшы дзьверы, маліся да Айца твайго ў скрытнасьці, а Айцец твой, каторы відзіць у скрытнасьці, аддасьць табе. 7 А молячыся не гаварэце многа, як пагане, бо яны думаюць, што ў многаслоўі сваім будуць выслуханы. 8 Дык ня будзьце падобны да іх, бо ведае Айцец вас, чаго вам трэба, перш, чым папросіце ў яго. 9 Вы-ж малецеся гэтак: Ойча наш, каторы ёсьць у небе, сьвяціся імя Тваё, 10 прыйдзі каралеўства Тваё, будзь воля Твая, як на небе так і на зямлі, 11 Хлеба нашага штодзёнанага дай нам сяньня 12 і адпусьці нам віны нашы, так і мы адпускаем вінаватым нашым 13 і не ўвадзі нас у пакусу, але збаў нас ад злога. Амэн. 14 Бо калі вы адпусьціце людзям грахі іх, бо і вам адпусьціць Айцец ваш нябесны праступкі вашы. 15 А калі вы не адпусьціце людзям, то і Айцец ваш не адпусьціць вам грахоў вашых.

16 Калі-ж вы посьціце, ня будзьце, як крывадушнікі, сумныя, бо яны нішчаць твары свае, каб паказацца перад людзьмі, што яны посьцяць. Сапраўды кажу вам, што яны атрымалі нагароду сваю. 17 А ты, калі посьціш, намасьць галаву сваю і абмый твар свой, 18 каб ня людзям паказацца, што ты посьціш, але Айцу свайму, каторы ёсьць у скрытнасьці, а Айцец твой, каторы ёсьць у скрытнасьці, аддасьць табе. 19 Не зьбірайце сабе скарбаў на зямлі, дзе іржа і моль зьядае, і дзе зладзеі выкопваюць і крадуць, 20 але зьбірайце скарбы ў небе, дзе ані іржа, ані моль не зьядае і дзе зладзеі не выкопваюць і не крадуць. 21 Бо дзе твой скарб, там і сэрца тваё.

22 Сьветачам цела твайго ёсьць вока тваё. Калі вока тваё будзе шчырае, то ўсё цела тваё будзе сьветлае. 23 А калі вока тваё будзе нягоднае, то ўсё цела тваё будзе цёмнае. Дык калі сьвятло, што ў табе, цемрай ёсьць, то якая вялікая будзе сама цемра?

24 Ніхто ня можа служыць двом паном, бо або аднаго будзе ненавідзець, а другога любіць, або да аднаго прыхінецца, а другім пагардзіць. Ня можаце Богу служыць і мамоне. 25 Дзеля таго кажу вам: не клапацецеся аб жыцьці вашым, што будзеце есьці, ані аб целе вашым, у што будзеце адзявацца. Ці-ж жыцьцё не важнейшае за ежу, а цела не важнейшае за адзеньне? 26 Паглядзеце на птушкі нябесныя, што ня сеюць, ані жнуць, ані зьбіраюць у гумны і Айцец ваш корміць іх. Ці-ж вы ня варты многа болей за іх? А хто з вас можа клапацячыся дадаць да свайго ўзросту адзін локаць? 28 А аб адзеньні чаго клапаціцёся? Паглядзеце на лілеі палявыя, як яны растуць: не працуюць і ня жнуць; 29 а я вам кажу, што і Саламон ва ўсей сваей славе ня быў адзеты так, як адна з іх. 30 Калі-ж палявую траву, якая сяньня ёсьць, а заўтра кідаецца ў печ, Бог гэтак адзяе, то куды болей вас, малаверных? 31 Дык не клапацецеся, кажучы: "Што будзем есьці, або што будзем піць, або ў што будзем адзявацца?" 32 бо ўсяго гэтага пагане шукаюць. Бо Айцец вас ведае, што ўсяго гэтага вам патрэба. 33 Дык шукайце перш каралеўства Божага і справядлівасьці яго , а гэтае ўсё будзе вам дадзена. 34 Дык не клапацецеся аб заўтрашняе, бо заўтрашні дзень будзе клапаціцца сам аб сабе. Хваціць на кожан дзень свае бяды.

1 Справядлівасьць азначае тут усе нашыя добрыя чыны. Спаўняць добрыя чыны толькі дзеля людзкога вока Хрыстус забараняе, жадаючы вышэйшай мэты і аднясеньня да Бога. Бог дае нагароду ў небе толькі за ўчынкі споўненыя для Бога і жыцьця надпрыроднага.

2 Атрымалі сваю нагароду г. зн. атрымалі тое, да чаго імкнуліся. Хацелі розгаласу і славы перад людзьмі, атрымалі іх, ад Бога ім ужо нічога не належыцца.

3 Хрыстус ня ганіць тут малітвы па сьвятынях і малітвы супольна, а толькі забараняе малітвы на паказ, для вока людзкога.

9 "Ойча наш" у хрысьціянстве ёсьць першая і найважнейшая малітва. Затым што навучыў яе сам Пан Езус, завецца малітва "Панская" або "Хрыстусавая". Складаецца яна з звароту да Айца нябеснага і 7-мі просьбаў.

11 Слова "хлеб" у сьв. Пісаньні ужываецца часта на азначэньне ўсякай ежы і просячы штодзённага хлеба, мы просім Бога, каб даў нам усяго патрэбнага да жыцьця на кожны дзень.

13 Пакусай ёсьць усё тое, што нас можа прывесьці да грэху, навет проба, якую Бог часам на людзей засылае. Дзеля гэтага, просім тут, каб Бог бараніў нас ад пакусаў, а калі ўжо яны канечне мусяць да нас прыйсьці, то каб Бог ласкай сваей узмацаваў нас і ня даў нам упасьці ў грэх.

16 Фарызэі падчас посту "нішчылі" свой твар, бо ня мыліся, ня часаліся, а нават мазаліся попелам, каб толькі зьвярнуць на сябе ўвагу, што яны посьцяць.

24 Мамона (грошы, багацьце) азначае тут усё тое, што супраціўляецца Богу, а прадусім багацьце, якому кланяюцца людзі як бажку, забываючыся аб Богу. Мамона ўжытая тут у форме асобы, якая супраціўляецца Богу.

30 У Палестыне дзеля нястачы дроў паляць у печы сухою травою, саломаю і г. п.

33 Хрыстус не забараняе тутака старацца і дбаць аб усё зямное, а толькі загадывае, каб на першым месцы ў людзей стаяла Божая справа і справядлівае жыцьцё, а калі гэта будзе, то ўсё іншае, патрэбнае да гэтага жыцьця, будзе Богам дадзена.

34 Кожны дзень мае свае клопаты і турботы, дык неразумна было-б да гэтых што дзённых клопатаў дадаваць яшчэ лішнія і непатрэбныя думкі аб будучыні, тымболей што будучыня, таксама як і цяперашыня, у руках Бога.

4) Розныя прыказаньні і заканчэньне нагорнае навукі

1 Ня судзеце, каб вас ня судзілі. 2 Бо якім судом вы асудзіце, такім і вас будуць судзіць, і якой меркай вы адмерыце, такой і вам адмераць. 3 Чаму ты бачыш трэсачку ў воку брата твайго, а палена ў воку сваім ня відзіш? 4 Або як ты скажаш свайму брату: "Дай, я выйму трэсачку з вока твайго", а вось палена ёсьць у воку тваім? 5 Крывадушнік, выкінь перш палена з вока твайго, а тады пабачыш, як дастаць трэсачку з вока брата твайго.

6 Не давайце таго, што сьвятое, сабакам і ня кідайце пэрлаў вашых перад сьвіньнямі, каб часам не патапталі іх сваімі нагамі і, адвярнуўшыся, не разарвалі вас.

7 Прасеце, і будзе вам дадзена; шукайце, і знойдзеце; стукайце, і будзе вам адчынена. 8 Бо кожны, хто просіць, атрымлівае, і хто шукае, знаходзіць; і таму, хто стукае, адчыняць. 9 Або ці ёсьць паміж вамі такі чалавек, каторы даўбы свайму сыну камень, каліб ён папрасіў у яго хлеба? 10 Або каліб папрасіў рыбы, то няўжо даўбы яму зьмяю? 11 Дык калі вы, будучы благімі, умееце даваць добрыя дары сваім дзецям, наколькі болей Айцец ваш, каторы ёсьць у небе, дасьць добрае просячым у Яго! 12 Дыу усё, што толькі вы хочаце, каб вам людзі рабілі і вы ім рабеце. Бо гэта ёсьць закон і прарокі.

13 Уваходзьце праз цесную браму, бо шырокая брама і прасторная ёсьць дарога, якая вядзе на загубу і шмат ёсьць, што ўваходзяць праз яе: 14 Як-жа цесная брама і вузкая ёсьць дарога, якая вядзе да жыцьця і мала такіх, што знаходзяць яе!

15 Сьцеражэцеся фальшывых прарокаў, якія прыходзяць да вас у авечай шкуры, а ўнтры яны ваўкі рвучыя. 16 Па іхных пладох пазнаеце іх. Ці-ж зьбіраюць з церняў вінаград, або з асату фігі? 17 Гэтак усякае добрае дзерава дае добрыя плады, а благое дзерава дае благія плады. 18 Ня можа добрае дзерава даваць благіх пладоў, ані благое дзерава даваць добрых пладоў. 19 Усяе дзерава, што не даець добрага плоду, будзе зрубана і кінута ў вагонь. 20 Дык па іхных пладох пазнаеце іх.

21 Ня ўсякі, хто мне кажа: "Пане, Пане", увойдзе ў каралеўства нябеснае, але хто спаўняе волю Айца майго, каторы ёсьць у небе, той увойдзе ў каралеўства нябеснае. 22 Многія скажуць мне ў той дзень: ""Пане, Пане, ці-ж не тваім іменем мы прарочылі, ці-ж не тваім іменем выганялі д'яблаў, ці-ж не тваім іменем чынілі многа цудаў?" 23 І тады заяўлю ім: Што я ніколі ня знаў вас, адыйдзеце ад мяне вы, што чыніцё нягоднасьць.

24 Дык кожны, хто слухае гэтых слоў маіх і выпаўняе іх, будзе падобны да мудрага чалавека, каторы збудаваў дом свой на камені. 25 І пайшоў дождж, і разьліліся рэкі, і падулі вятры і рынулі на гэны дом - і ня ўпаў ён, бо быў пастаўлены на камені. 26 А ўсякі, хто слухае гэтых слоў маіх і не выпаўняе іх, будзе падобны да неразумнага чалавека, які збудаваў дом свой на пяску. 27 І пайшоў дождж, і разьліліся рэкі, і падулі вятры і рынулі на гэны дом - і заваліўся ён, і вялікая была яго руіна.

28 І сталася, калі Езус скончыў гэтыя словы, дзівіліся грамады з яго навукі. 29 Бо ён вучыў іх, як той, хто мае ўладу, а не як іхныя кніжнікі і фарызэі.

1 Хрыстус забараняе судзіць бліжняга бяз прычыны і бяспраўна. Тут ідзе гутарка аб суджэньні прыватным, а не публічна - праўным.

3 Міласьць да самых сябе не пазваляе нам часта бачыць сваіх уласных грахоў і пахібаў, нават цяжкіх, тады калі мы бачым найменшыя праступкі ў сваіх бліжніх і асуджаем іх. Той чалавек, каторы мае цяжкія правіны, не павінен асуджаць свайго бліжняга.

5 Напамінаньне бліжняга, з шчырай і добрай думкай дакананае, можа прынесьці вялікую карысьць, калі толькі было зроблена разважна і ў добрую пару.

6 Бязстыдным і нягодным людзям ня варта і казаць нічога, бо яны ня толькі не паправяцца, але яшчэ будуць як сабакі брахаць на праўду. Пэрлы азначаюць тут добрыя і сьвятыя словы, а сьвіньні - людзей, жывучых у гразі ўсялякага грэху.

13 Цесная брама - гэта цяжкія абавязкі хрысьціянскага жыцьця і сумленьня, а шырокая і прасторная дарога - гэта свабоднае жыцьцё, у каторым чалавек на ўсё сабе пазваляе. Мала ёсьць такіх людзей, якія ідуць цяжкою дарогаю сваіх абавязкаў.

21 Адной малітвы да збаўленьня мала, трэба яшчэ і добрых чынаў і спаўненьня волі Божай, якая выражана ў прыказаньнях.

25 Ніякія перашкоды: ані прасьлед, ані спакушэньні, ані сумнівы ня здолеюць перамагчы добрага хрысьціяніна, угрунтаваўшага сваё жыцьцё на камені навукі Хрыстовай.

27 Адно толькі слуханьне навукі Хрыстовай, бяз моцнага фундамэнту хрысьціянскага жыцьця і глыбокага пракананьня, ня ёсьць трывалкім і моцным, яно падае пад націскам жыцьцёвых бураў.

1 Калі-ж зыйшоў з гары, пайшлі за ім вялікія грамады. 2 І вось пракажаны, падыйшоўшы, кланяўся яму, кажучы: Пане, калі хочаш, можаш мяне ачысьціць. 3 І Езус, працягнуўшы руку, дакрануўся да яго, кажучы: Хачу, будзь ачышчаны. І зараз-жа была ачышчана ягоная праказа. 4 І сказаў яму Езус: Глядзі, нікому не кажы, але ідзі, пакажыся сьвятару і ахвяруй дар, які загадаў Майсей, гэным на пасьведчаньне.

5 Калі-ж увайшоў у Капарнаум, падыйшоў да яго сотнік, просячы яго, 6 і кажучы: Пане, слуга мой ляжыць дома спаралізаваны і цяжка мучыцца. 7 І сказаў яму Езус: Я прыйду і аздараўлю яго. 8 А сотнік, адказваючы, прамовіў: Пане, я ня варт, каб ты увайшоў пад дах мой, але скажу толькі словам і аздаравее слуга мой. 9 Бо і я ёсьць чалавек пастаўлены пад уладай, маючы пад сабой жаўнераў, і кажу гэтаму: "Ідзі" - і ён ідзе, другому: "Прыйдзі" - і ён прыходзіць, а слузе майму: "Рабі гэта" - і ён робіць. 10 А пачуўшы, Езус зьдзівіўся і сказаў да тых, што ішлі за ім: Сапраўды кажу вам, не знайшоў я такой вялікай веры ў Ізраілю. 11 А кажу вам, што многія прыйдуць з усходу і захаду і засядуць з Абрагамам, Ізаакам і Якубам у каралеўстве нябесным, 12 а сыны каралеўства будуць выкінуты ў цемру надворную, там будзе плач і скрыгот зубоў. 13 І сказаў Езус сотніку: Ідзі, і як ты ўверыў, няхай табе станецца. І аздаравеў слуга ў тую гадзіну.

14 І калі Езус прыйшоў у дом Пятра, убачыў цешчу ягоную, ляжачую ў гарачцы, 15 і дакранаўся да яе рукі, і пакінула яе гарачка, і яна ўстала і паслугавала ім. 16 Калі-ж надыйшоў вечар, прывялі да яго многіх, маючых злых духаў. І выганяў духаў словам і аздаравіў усіх хвлрых, 17 каб споўнілася, што было сказана праз Ізраіля прарока, які кажа: "Ён прыняў нашыя немачы і нсіў нашыя хваробы". (53, 4).

18 Відзячы-ж навакол сябе многія грамады, Езус загадаў пераплыць на другі бок мора. 19 І падыйшоўшы адзін кніжнік, сказаў яму: Вучыцель, я пайду за табою, дзе толькі ты пойдзеш. 20 А Езус сказаў яму: Лісіцы маюць норы і птушкі нябесныя гнёзды, а Сын чалавечы ня мае дзе скланіць галаву. 21 Другі-ж з вучняў ягоных сказаў яму: Пане, дазволь мне перш пайсьці і пахаваць бацьку майго. 22 А Езус сказаў яму: Ідзі за мною і пакінь умерлым хаваць сваіх нябожчыкаў.

32 І калі ён увайшоў у лодку, увайшлі за ім ягоны вучні. 24 І вось узьнялася вялікая бура на моры, так што хвалі залівалі лодку, а ён спаў. 25 І прыступілі да яго вучні ягоны, кажучы: Пане, ратуй нас, гінем. 26 А Езус адказаў ім: Чаго вы баіцёся, малаверныя? Тады ўстаўшы, загадаў вятром і мору і зрабілася цішыня вялікая. 27 А людзі дзівіліся, кажучы: Хто-ж гэта такі, што вятры і мора слухаюць яго?

28 І калі прыбыў на той бераг у краіну Гэразэнаў, перанялі яго два маючыя д'ябэльства, якія выходзілі з грабоў, вельмі злыя, так што ніхто ня мог прайсьці гэнай дарогай 29 І вось яны закрычалі, кажучы: што табе да нас, Езусе, Сыне Божы? Прыйшоў ты сюды перад часам нас мучыць? 30 А была недалёка ад іх пасучыся вялікая стада сьвіней. 31 Д'яблы-ж, прасілі яго, кажучы: Калі нас выганяеш згэтуль, пашлі нас у стада сьвіней. 32 І сказаў ім: Ідзеце. Яны-ж выйшаўшы, увайшлі ў сьвіні. І вось уся стада кінулася стрымгалоў у мора і пагінула ў вадзе. 33 А пастухі ўцяклі і, прыйшоўшы ў горад, расказалі аб усім і аб тых, што мелі д'ябэльства. 34 І вось увесь горад выйшаў насустрэч Езусу і, убачыўшы яго, прасілі, каб адыйшоў ад іхных граніц.

2 Праказа ў Палестыне і наагул на ўсходзе здараецца даволі часта. Найчасьцей пачынаецца яна з таго, што цела чалавека пакрываецца цёмнымі плямамі, потым пачынаюць зьяўляцца пухліны і гнойныя скулы, асабліва на твару, руках і нагах, а ўрэшце гніюць і адпадаюць канцы рук, ног, а так-жа нос, вушы і вусны. Пракажаны чалавек, паволі гніючы, кончыць сваё жыцьцё па якіх 8 - 10 гадох мучэньня. Пракажаных выганялі з сяліб, каб яны не заразілі здаровых і дзеля гэтага пракажаныя прабывалі ў мясцох пустынных, воддаль ад людзей.

4 Хрыстус забараняе гаварыць аб сваіх цудах, бо яшчэ ня ўсе зразумелі характар ягонага каралеўства, якое мела быць не палітычнае і зямное, як спадзяваліся людзі, а духовае і нябеснае. Народ, пачуўшы аб вялікім цудатворцы, мог-бы падумаць, што ўжо настаў час палітычнага вызваленьня з-пад рымскага ярма і мог-бы дапусьціцца неарзважных выступленьняў.

Сьвятары тады зналіся на мэдыцыне і іх пасьведчаньне давала права пракажанаму вярнуцца да людзей. За гэтае пасьведчаньне трэба было ахвяраваць дар. Выймаць такое пасьведчаньне загадывала права Майсея.

9 Сотнік выражае тут сваю веру ў Боскую моц Езуса павясковаму, так як умее. Ён кажа: я загадаю жаўнерам і яны слухаюць кожнага майго слова, таксама і Табе, Пане, паслушны хваробы, даволі будзе аднаго слова, каб аздаравіць майго слугу.

12 Жыды думалі, што яны, як патомкі Абрагама, увойдуць у каралеўства Мэсыяша, а тымчасам Хрыстус кажа, што яны за сваё нягоднае жыцьцё і адкіданьне Хрыстуса самі будуць адкінены, а на іх месца прыйдуць народы паганскія з усходу і захаду.

16 Вельмі рэдка Бог пазваляў д'яблу ўваходзіць у чалавека і карыстацца ім дзеля сваіх мэтаў. Магчыма, што за часоў Хрыста, Бог часьцей дапускаў такое апанаваньне чалавека д'яблам, каб выказаць, што Хрыстус мае моц і над д'яблам, якога выганяе адным сваім словам.

19 Кніжнік гэты хацеў ісьці за Езусам, але рабіў гэта, як відаць з адказу Езуса, з прычын матар'яльных.

20 Хрыстус вельмі часта называе сябе Сынам чалавечым, г. зн. Мэсыяшам, каторы як "Сын чалавечы" мае прыйсьці ў воблакох на гэты сьвет паводле прароцтва Данілы (7-13).

21 - 22 Гэты вучань хоча пахаваць (г. зн. дадзяржаць да сьмерці) свайго бацьку, а потым ужо прыйсьці да Езуса на заўсёды, але Езус загадывае яму зрабіць гэтае неадкладаючы, бо справы душы і каралеўства Божага важнейшыя за справы цела.

28 Грабы даўней былі высяканыя ў скале і выглядалі як пячэры. У гэтых пячэрах часам жылі апанаваныя д'яблам, а нават і пракажаныя, якім быў забаронены доступ да людзей. Такія грабы, так як і ў нас магільнікі, былі найчасьцей каля вёсак і мястэчкаў.

34 Хрыстус пазволіў д'яблам увайсьці ў стада сьвіней, якія патанулі ў возеру. Гэтым, ня гледзячы на зробленую шкоду, хацеў Хрыстус, як пан усякага стварэньня, павучыць тамашніх людзей, што ён прыйшоў зьнішчыць панаваньне д'яблаў над людзьмі. Людзі ў той краіне былі паганцамі.

Далейшыя цуды Езуса Хрыста. Пакліканьне Матэуша

1. І ўвайшоў у лодку, пераплыў на другі бок і прыйшоў у свой горад. 2 І вось прынясьлі да яго спаралізаванага, ляжачага на пасьцелі. І Езус, бачачы веру іх, сказаў спаралізаванаму: Надзейся, сыне, адпушчаюцца табе грахі твае. 3 І вось некаторыя з кніжнікаў сказалі самі ў сабе: Ён блюзьніць. 4 Езус-жа, бачачы іхныя думкі, сказаў: Нашто вы думаеце благое ў сярцох вашых? 5 Што лягчэй сказаць: "Адпушчаюцца табе грахі твае", ці сказаць: "Устань і хадзі"? 6 Але каб вы ведалі, што Сын чалавечы мае ўладу на зямлі адпускаць грахі - тады кажа спаралізаванаму: Устань, вазьмі пасьцель тваю і ідзі ў дом твой. 7 І ўстаў і пайшоў у дом свой. 8 Грамады-ж, бачачы гэтае, праняліся страхам і славілі Бога, каторы даў такую ўладу людзям. 9 І калі Езус пайшоў адтуль, убачыў чалавека, сядзячага ля мытніцы, іменем Матэуш. І сказаў яму: Ідзі за мною І ён ўстаўшы, пайшоў за ім.

10 І здарылася, калі ён у доме сядзеў за сталом, вось многія мытнікі і грэшнікі прыйшлі і паселі за стол з Езусам і вучнямі яго. 11 І ўбачыўшы фарызэі казалі вучням ягоным: Чаму ваш вучыцель есьць з мытнікамі і грэшнікамі? 12 А Езус, пачуўшы, сказаў: Ня трэба здаровым лекара, але хворым. 13 Ідзеце-ж і навучэцеся, што значыць: "Міласэрдзя хачу, а не ахвяры". Бо я не прыйшоў клікаць справядлівых, але грэшных.

14 Тады падыйшлі да яго вучні Яна, кажучы: Чаму мы і фарызэі посьцім часта, а твае вучні ня посьцяць? 15 І сказаў ім Езус: Ці-ж могуць сумаваць прыяцелі маладога, пакуль з імі ёсьць малады? Але прыйдуць дні, калі забяруць ад іх маладога - і тады будуць пасьціць. 16 І ніхто на старую вопратку не кладзе латкі з старога сукна, бо яна рве вопратку і робіцца горшая дзіра. 17 І не ўліваюць новага віна ў старыя мяхі, бо інакш разрываюцца мяхі, і віно разьліваецца, і мяхі прападаюць. Але новае віно ўліваюць у новыя мяхі - і адно і другое астаюцца цэлымі.

18 Калі ён гэтае да іх гаварыў, вось падыйшоў адзін старшы і кланяўся яму, кажучы: Пане, дачка мая толькі-што памярла, але прыйдзі, улажы на яе руку тваю і будзе жыць. 19 І ўстаўшы, пайшоў за ім Езус і вучні яго. 20 І вось жанчына, якая дванаццаць гадоў хварэла на цеч крыві, падыйшла ззаду і дакранулася да краю вопраткі ягонай. 21 Бо яна казала сама ў сабе: Калі толькі дакрануцца да вопраткі яго, буду здарова. 22 А Езус, абярнуўшыся і ўгледзеўшы яе, сказаў: Надзейся, дачка, вера твая цябе аздаравіла. І жанчына стала здаровай ад гэнай гадзіны.

32 І калі прыйшоў Езус у дом старшага, і ўгледзеў жалейнікаў і шумячую грамаду, сказаў: 24 Адступецеся, бо дзяўчынка не ўмярла, але сьпіць. І насьмяхаліся з яго. 25 Калі-ж выправілі народ, ён увайшоў і ўзяў яе за руку - і дзяўчынка ўстала. 26 І разыйшлася гэтая вестка па ўсей гэнай краіне.

27 І калі Езус ішоў аддтуль, пайшлі за ім два сьляпыя, каторыя крычалі, кажучы: Зжалься над намі, Сыне Давіда! 28 Калі-ж прыйшоў у дом, прыступілі да яго сьляпыя. І кажа ім Езус: Ці вы верыце, што я вам магу гэтае зрабіць? Кажуць яму: Так, Пане. 29 Тады ён дакрануўся да вачэй іх, кажучы: Глядзеце, каб ніхто ня ведаў. 31 Яны-ж, выйшаўшы, абвясьцілі аб ім па ўсей гэнай краіне.

32 Калі-ж яны выйшлі, вось прывялі да яго чалавека нямога, маючага д'ябэльства. 33 І калі быў выгнаны д'ябал, прагаварыў нямы, а грамады дзівіліся, кажучы: Ніколі ня бывала гэтак у Ізраілю. 34 А фарызэі гаварылі: Ён выганяе д'ябла сілай д'ябэльскага князя.

35 І хадзіў Езус па ўсіх гарадох і вёсках, вучачы ў іхных бажніцах і абвяшчаючы эванэлію каралеўства і аздараўляючы ўсякую хворасьць і ўсякую немач. 36 Гледзячы-ж на грамаду, шкадаваў іх, што былі зьняможаны і ляжалі, як авечкі, ня маючыя пастыра. 37 Тады казаў сваім вучням: Жніво-то вялікае, але работнікаў мала, 38 дык прасеце Пана жніва, каб паслаў работнікаў на сваё жніво.

1 "Свой горад" - гэта Капарнаум, дзе Езус найбольш прабываў.

9 Пры дарогах, кудою правазілі тавары, стаялі будынкі, дзе накладалі на правожаны тавар падатак або мыта. Гэта былі мытніцы. Там урадаўцы (мытнікі) накладалі мыта паводле сталай таксы, або паводле звычаёвага права. Мытнікі (зьбіральнікі падаткаў) абкладалі тавар часам праз меру і дзёрлі з людзей на сваю карысьць або для рымскага ўраду. Дзеля гэтага была ў жыдоў такая вялікая ненавісьць ды мытнікаў. Мытнік стаўся для жыдоў тыповым грэшнікам.

10 Грэшнікамі жыды называлі людзей, якія заводзілі дружбу з паганцамі, не спаўнялі сьцісла ўсіх установаў і прадпісаньняў жыдоўскіх, вялі свабодны спосаб жыцьця і ня слухалі кніжнікаў і фарызэяў. Езус тады быў у дому Матэуша.

13 У гэтых славах Хрыстус павучае, што ў Бога болей варты міласэрдзе і літасьць, чым ахвяры з зьвярат або грашэй.

15 Пост у жыдоў быў перш-наперш знакам смутку.

16 Сырое, яшчэ не вырабленае сукно на макраце сьцягваецца і калі яго прышыць да старой вопраткі, то яно, сьцягваючыся, прарывае яшчэ большую дзіру.

17 На ўсходзе віно, таксама як і ваду, лілі ў скураныя мяхі, у каторых яно перахоўвывалася. Маладое віно, якое было яшчэ не сфэрмэнтаваўшыся, бушуючы, рвала мяхі. Праз гэтыя падабенствы хацеў Хрыстус павучыць, што ня ўсе старазаконныя рэлігійныя практыкі прыгодны для Новага Закону.

18 Быў ён старшы над бажніцаю (над жыдоўскаю школаю) і называўся Яір.

24 Дзяўчынка сьпіць - гэта значыць, што ня ўмярла сьмерцяй, з каторай ужо няма павароту, але ўстане, як зо сну.

27 Сын (патомак) Давіда - гэта ў жыдоў тое самае, што Хрыстус (Мэсыяш).

37 Жніво азначае тут сэрцы людзкія, якія дасьпелі ўжо, каб пачуць слова Божае.

Выбар і разасланьне 12 апосталаў. Навукі для іх

1 І склікаўшы дванаццаць сваіх вучняў, даў ім уладу над нячыстымі духамі, каб выганяць іх і лячыць усякую хваробу і ўсякую немач. 2 А дванаццацёх апосталаў імёны ёсьць гэтакія: першы Сымон, называны Пятром, і Андрэй, брат яго, 3 Якуб Зэбэдэяў, і Ян, брат яго, Філіп і Баўтрамей, Тамаш і Матэуш мытнік, Якуб Альфэяў і Тадэуш, 4 Сымон Кананэец і Юдаш Іскарыёт, каторы яго і выдаў.

5 Гэтых дванаццацёх паслаў Езус, загадваючы ім, кажучы: На дарогу паганаў ня ўзыходзьце і ў гарады самаранаў не заходзьце, 6 але ідзеце лепш да загінуўшых авец з дому Ізраілявага. 7 А ідучы, абвяшчайце, кажучы, што прыблізілася каралеўства нябеснае. 8 Аздараўляйце хворых, ускрашайце ўмерлых, ачышчайце пракажаных, выганяйце д'яблаў. Дарма вы атрымалі, дарма давайце. 9 Ня мейце золата, ані серабра, ані грашэй у паясох вашых. 10 ані торбы ў дарозе, ані дзьвёх адзежын, ані абутку, ані кія; бо работнік варт сваей ежы. 11 А ў які-б горад або сяло вы не ўвайшлі, даведайцеся, хто ў ім ёсьць дастойны - і там аставайцеся, аж пакуль ня выйдзеце. 12 А ўваходзячы ў дом, прывітайце яго, кажучы: Супакой гэтаму дому. 13 І калі той дом будзе варт, супакой ваш зыйдзе на яго, а калі ня будзе варт, супакой ваш вернецца да вас. 14 А калі-б хто ня прыняў вас і ня слухаў слоў вашых, выходзячы з дому або гораду, абтрасеце пыл з ног вашых. 15 Сапраўды кажу вам: Лягчэй будзе зямлі Садомскай у дзень суду, чым таму гораду.

16 Вось я пасылаю вас, як авец пасярод ваўкоў: дык будзьце мудрыя, як зьмеі і простыя, як галубы. 17 А сьцеражэцеся людзей, бо яны будуць аддаваць вас у суды і будуць бічаваць вас у сваіх бажніцах, 18 і павядуць вас да начальнікаў і каралёў дзеля мяне, на пасьведчаньне ім і паганам. 19 Калі-ж аддадуць вас, не клапацецеся, як або што маеце гаварыць, бо ў тую часіну будзе вам дадзена, што маеце гаварыць. 20 Бо ня вы тыя, што гаворыце, але Дух Айца вашага, каторы гаворыць у вас. 21 І выдасьць брат брата на смерць, і бацька сына, і паўстануць дзеці на бацькоў і зробяць ім сьмерць. 22 І будуць вас ненавідзець усе дзеля імені майго, але хто вытрывае да канца, той будзе збаўлены. 23 Калі-ж будуць прасьледаваць вас у гэтым горадзе, уцякайце ў другі; сапраўды кажу вам: ня скончыце гарадоў Ізраіля, аж прыйдзе Сын чалавечы.

24 Вучань ня ёсьць вышэй за вучыцеля, і слуга ня вышэй за пана свайго. 25 Даволі для вучня, каб ён быў, як вучыцель яго, і для слугі - як пан ягоны. Калі гаспадара назвалі Бэльзэбубам, куды болей хатніх ягоных! 26 Дык ня бойцецся іх; бо няма нічога скрытнага, што-б ня сталася вядомым. 27 Што я вам кажу ў цемры, кажэце пры сьвятле, і што на вуха чуеце, абвяшчайце па дахах. 28 І ня бойцеся тых, што забіваюць цела, а душы забіць ня могуць, але бойцеся найболей таго, хто можа і душу і цела загубіць у пекле. 29 Ці-ж не прадаюць двух вераб'ёў за аднаго медзяка? І ніводзен з іх не ўпадзе на зямлю без Айца вашага. 30 Вашыя-ж валасы на галаве ўсе палічаныны. 31 Дык ня бойцеся: вы лепшыя за многіх вераб'ёў. 32 Вось-жа кожны, хто мяне прызнае перад людзьмі, і я яго прызнаю перад Айцом маім, каторы ёсьць у небе.

34 Ня думайце, што я прыйшоў прынесьці супакой ня зямлю, ня прыйшоў я прынесьці супакой, але меч. 35 Бо я прыйшоў разлучыць чалавека з бацькам яго і дачку з маткаю яе і нявестку з сьвякроўю яе; 36 і ворагі чалавеку хатнія яго. 37 Хто любіць бацьку або матку болей за мяне, ня варт мяне. 38 І хто не бярэ крыжа свайго і ня ідзе за мною, ня варт мяне. 39 Хто знойдзе жыцьцё сваё, загубіць яго, а хто-б загубіў жыцьцё сваё дзеля мяне, знойдзе яго. 40 Хто прыймае вас, мяне прыймае, а хто мяне прыймае, прыймае таго, хто паслаў мяне. 41 Хто прыймае прарока ў імя прарока, атрымае нагароду прарока, а хто прыймае справядлівага ў імя справядлівага, атрымае нагароду справядлівага. 42 А хто-б даў напіцца аднаму з гэтых найменшых толькі кубак халоднай вады ў імя вучня, сапраўды кажу вам, ён ня страціць свае нагароды.

2 Сымон-Пётр, сын Яна, быў родам з Бэтсайды, што над Галіліейскім возерам. Жыў аднак у Капарнауме і займаўся рыбалоўствам. Быў вельмі жывога характару і моцна прывязаўся да свайго Вучыцеля. Хрыстус даў яму імя Пётр (паарамайску Кэфа) што значыць скала, бо Пётр быў скалой, на каторай Хрыстус збудаваў свой Касьцёл. Сьв. Матэуш тутака падае яго першым спасярод усіх апосталаў, хоць сьв. Пётр ня быў ані найстарэйшым гадамі, ані найперш пакліканым апосталам. Гэта сьведчыць аб першынстве сьв. Пятра між апосталамі.

5 Пагане жылі тады навакол Палестыны і часткова ў самой Палестыне, асабліва на ўзьбярэжжы Міжземнага мора, а нават у Галілеі і Пэрэі. Да паганаў і самаранаў Езус цяпер не пасылае сваіх вучняў, бо вучні ня былі яшчэ прыгатаваны да місыйнай працы пасярод чужых ім народаў.

6 У першую чаргу трэба было апавяшчаць эванэлію Ізраільскаму народу.

9 Жыды даўней насілі грошы ў шырокіх паясох, якімі падпяразваліся.

10 Хрыстус не забараняе тут насіць абутку або кія. Як бачым у сьв. Марка (6 - 9) Хрыстус нават загадывае насіць абутак, а кія на Усходзе ў падарожы заўсёды ўжываюць; тут-жа Хрыстус забараняе браць гэтыя рэчы на запас. Пільнага і сумленанага працаўніка людзі ўспамогуць і накормяць.

11 Хрыстус загадывае затрымацца ў людзей дастойных, бо недастойныя маглі-б сьцягнуць няславу і на апосталаў.

12 Да гэтага прывітаньня прывязана багаславенства Божае.

14 Абтрасаць свае ногі, выходзячы з паганскага краю ці гораду, было прынята ў жыдоў. Яны ўважалі ўсё паганскае за нячыстае.

15 Садома і Гамора былі грэшнымі і свае грахі былі зьнішчаны Богам, але яны на апошнім судзе могуць сказаць, што ня бачылі і ня чулі Хрыста, а жыды і бачылі і чулі, затым і суд для іх будзе цяжэйшым.

16 Апосталы павінны быць мудрымі г. зн. не павінны даваць ніякай сапраўднай прычыны да пасьледу, не павінны ўмешвацца ў рэчы непатрэбныя, каб гэтым не выклікаць варожасьці да сябе. З другога боку павінны быць простымі г. зн. бяз хітрасьці, подступу і здрады і не насіць помсты ў сэрцы.

21 Міласьць з аднаго боку, а з другога ненавісьць да Хрыстуса будзе так моцная, што парве нават сямейныя сувязі.

27 Дахі ў Палестыне роўныя, а не такія як у нас і там вечарамі людзі зьбіраюцца на гутаркі, прыймаюць гасьцей і г. д.34 Не супакой г. зн. не супакойнае і выгоднае жыцьцё прыйшоў вясьціць Хрыстус, але поўнае трудоў і змаганьня.

35 Змагацца павінен чалавек, якбы мячом, і сам з сабою, і з благімі людзьмі, і з сапсутым сьветам.

38 Крыж - гэта штодзённыя цяжары і труды чалавека.

39 Хто забываецца аб Богу, а дбае толькі аб гэтае жыцьцё, можа загубіць яго на векі, а той, хто для справы Божай траціць гэтае жыцьцё, здабывае яго ў вечнасьці.

41 - 42 "У імя прарока", "у імя вучня" - г. зн. дзеля таго што ёсьць прарокам, вучнем.

Пасольства ад Яна Хрысьціцеля і закамянеласьць народу

1. І сталася, як скончыў Езус загадываць дванаццацём сваім вучням, пайшоў аддуль, каб вучыць і абвяшчаць у іншых гарадох. 2 А Ян, калі пачуў у вязьніцы аб чынах Хрыстовых, паслаўшы двух з вучняў сваіх, 3 сказаў яму: Ці ты той, хто мае прыйсьці, ці чакаць нам другога? 4 І адказваючы Езус сказаў ім: Пайшоўшы, раскажэце Яну, што вы чулі і бачылі: 5 Сьляпыя відзяць, кульгавя ходзяць, пракажаныя робяцца чыстымі, глухія чуюць, умерлыя ўскрасаюць, убогім абвяшчаецца эванэлія. 6 І багаслаўлены, хто ня будзе горшыца з мяне.

7 Калі-ж яны адыйшлі, пачаў Езус гаварыць да грамадаў аб Яне: Што вы выйшлі ў пустыню ўбачыць? Трысьціну, што хістаецца ад ветру? 8 Што-ж вы выйшлі ўбачыць? Чалавека адзетага ў мяккае адзеньне? Вось тыя, што адзяюцца ў мяккае адзеньне, прабываюць у каралеўскіх дамох. 9 Што-ж вы выйшлі ўбачыць? Прарока? Так, кажу вам, і болей чым прарока. 10 Бо гэта той, аб каторым напісана: "Вось я пасылаю анёла майго перад воблікам тваім, які прыгатуе шлях твой перад табою" (Малах. 3, 1). Сапраўды кажу вам: паміж роджаных жанчынамі не паўстаў большы за Яна Хрысьціцеля; але найменшы ў каралеўстве нябесным ёсьць большым за яго. 12 Ад дзён-ж яна Хрысьціцеля аж да цяпер каралеўства нябеснае гвалт церпіць і гвалтаўнікі вырываюць яго. 13 Бо ўсе прарокі і закон прарочылі ад да Яна; 14 і калі хочаце прыняць, ён ёсьць Гальяш, каторы мае прыйсьці. 15 Хто мае вушы, каб слухаць, няхай слухае.

16 Да каго-ж я прыраўную гэты род? Ён падобны да хлапчанят, што седзячы на рынку, крычаць да сваіх равесьнікаў, 17 кажучы: "Мы ігралі вам, а вы не скакалі; мы галасілі, а вы не плакалі". 18 Бо прыйшоў Ян, каторы ня еў і ня піў, а яны кажуць: "Д'ябла мае". 19 Прыйшоў Сын чалавечы, як есьць і п'е, а яны кажуць: "Вось чалавек, які любіць есьці і піць віно, друг мытнікаў і грэшнікаў". І апраўдана мудрасьць сынамі яе.

20 Тады пачаў дакараць гарадом, у якіх сталася найболей ягоных цудаў, за тое, што не пакутавалі. 21 Гора табе, Корозаім, гора табе, Бэтсайда! Бо калі-б у Тыры і Сыдоне дзеяліся цуды, якія ў вас дзеяліся, то даўно ў зрэбніцы і попеле пакутавалі б. 22 Аднак-жа кажу вам: Тыру і Сыдону лягчэй будзе ў судны дзень, як вам. 23 І ты Капарнауме, ці-ж ты ад да неба ўзьнясесься? Ажно да пекла ўпадзеш; бо калі-б у Садоме дзеяліся цуды, якія ў табе дзеяліся, то можэ-б яна асталася аж па гэты дзень. 24 Але кажу вам, што зямлі Садомскай будзе лягчэй у судны дзень, як табе.

25 У гэты час Езус адазваўшыся прамовіў: Слаўлю цябе, Ойча, Пане неба і зямлі, што ты скрыў гэтае ад мудрых і разумных, а аб'явіў гэтае малым. 26 Так, Ойча, бо гэтак спадабалася табе. 27 Усё мне перадана Айцом маім. І ніхто ня знае Сына, апрача Айца, і Айца ніхто ня знае, апрача Сына, і каму Сын захоча аб'явіць. 28 Прыйдзеце да мяне ўсе працуючыя і абцяжаныя і я вас узмацую. 29 Вазьмеце ярмо маё на сябе і навучэцеся ад мяне, што я ціхі і пакорны сэрцам і знойдзеце спакой душам вашым. 30 Бо ярмо маё прыемнае, а цяжар мой лёгкі.

3 Славамі "Той, хто мае прыйсьці" азначалі тады Мэсыяша. Сьв. Ян яшчэ раз перад сваей сьмерцяй хацеў сьцьвердзіць перад сваімі вучнямі Божае пасланства Езуса і скіраваць іх да яго.

5 Езус адказвае прароцтвам Ізраіля прарока, каторы прарочыў, што як прыйдзе Мэсыяш, то будуць дзеяцца ўсе гэтыя цуды, аб каторых тут гутарка. Паказваючы на свае цуды, Езус сьцьвярджае сваё Мэсыянства (Із. 35, 5-6).

6 Ня будзе горшыцца, бачачы ў будучыне муку і сьмерць ягону.

7 У грамадзе, якая слухала Хрыстуса, было многа вучняў Яна Хрысьціцеля. Да гэтых вучняў прамаўляе Хрыстус.

11 Вялікая была годнасьць Ян Хр., каторы быў прарокам і папярэднікам Е. Хрыста; аднак ягоная годнасьць меншая з а годнасьць найменшага з дзяцей Божых, якія маюць усе ласкі, спадчыну і грамадзянства ў каралеўстве Хрыстовым.

12 Гэты радок розна разумеюць. Старадаўныя выкладчыкі сьв. Пісаньня разумелі яго ў тым сэнсе, што веруючыя праз змаганьне са злом здабываюць каралеўства Божае, а цяперашнія тлумачаць яго так, што каралеўства Божае церпіць прасьлед (гвалт) і прасьледуючыя (гвалтаўнікі) хочуць вырваць гэтае каралеўства ад веруючых і зьніштожыць.

14 Гальяш (Ільля) мае прыйсьці перад другім прыходам Езуса Хрыста на апошні суд. Вось-жа Ян Хрысьціцель, каторы папярэдзіў Е. Хрыста перад ягоным першым прыходам, быў як-бы падабенствам Гальяша.

17 Іншымі славамі: усё тое, што мы рабілі, вам не падабалася, усё вы крытыкавалі.

19 Ані суровае жыцьцё Яна Хрысьціцеля, ані лагоднае жыцьцё Езуса Хрыста не падабалася фарызэям, закамянелым у сваіх рэлігійных практыках. Чалавек, які ня хоча жыць так як трэба, заўсёды шукае для сябе прычын самаапраўданьня. Дзеля гэтага людзі (сыны) з гэтакай жыцьцёвай мудрасьцяй стараюцца самі сябе апраўдаць і разам з гэтым апраўдаць сваю фальшывую мудрасьць.

21 Корозаім і Бэтсайда - мястэчкі ў Галілеі, недалёка ад возера Гэнэзарэт. А Тыр і Сыдон - гэта вялікія даўнейшыя фэніцыйскія гарады, слаўныя з свайго гандлю і багацьця і ведамыя з сваей распусты.

23 "Ажно да пекла ўпадзеш" - г. зн. завалісься як-бы ў пропасьць і згінеш у вобліку зямлі. І сапраўды, толькі нядаўна адкапалі некаторыя астаткі гораду разам з мурамі старой бажніцы.

25 Гэта было ў той час, калі вучні Хрыстовы вярнуліся з сваей місыйнай падарожы і з радасьцяй расказалі аб вялікіх рэзультатах сваей працы. "Мудрыя і разумныя" фарызэі не хацелі прыняць Езуса, затое прыймалі яго людзі простага і несапсутага сэрца.

27 Бога ніхто з людзей цалком і дасканальна не пазнаў, бо Ён у сваей натуры незразумелы. Толькі Сын Божы, як другая асоба сьв. Тройцы, знае свайго Айца (і Духа Сьв.) і дае гэтае пазнаньне людзям.

29 Ярмо Хрыстовае - гэта правы і прыказаньні Новага Закону.

1 У той час Езус праходзіў паміж збожа ў суботу, а вучні ягоны, будучы галоднымі, пачалі зрываць каласы і есьці. 2 А фарызэі, угледеўшы, сказалі яму: Вось вучні твае робяць, чаго ня можна рабіць у суботу. 3 Але ён сказаў ім: Ці вы ня чыталі, што зрабіў Давід, калі захацеў есьці і тыя, што з ім былі? 4 Як ён увайшоў у дом Божы і еў ахвярныя хлябы, якіх ня можна было есьці ані яму, ані тым, што з ім былі, а толькі сьвятарам? 5 Або ці вы ня чыталі ў законе, што ў суботу сьвятары ў сьвятыні ломяць суботу і астаюцца бяз віны? 6 А я вам кажу, што тут ёсьць большы за сьвятыню. 7 А калі-б вы ведалі, што значыць: "Міласэрдзя хачу, а не ахвяры" (Оз. 6, 6), то ніколі не асудзілі-б бязвінных. 8 Бо Сын чалавечы ёсьць Панам і суботы.

9 І калі адыйшоў адтуль, прыйшоў у іхную бажніцу. 10 І вось чалавек, які меў сухую руку. І каб яго абвінаваціць, спыталіся ў яго, кажучы: Ці можна ў суботу аздараўляць? 11 Ён-жа сказаў ім: Ці ёсьць спаміж вас такі чалавек, каторы, маючы адну авечку, ня ўзяў-бы і ня выцягнуў-бы яе, калі-б яна ў суботу ўвалілася ў яму? 12 Наколькі-ж лепшы чалавек за аўцу? Дзеля гэтага можна ў суботу рабіць дабро. 13 Тады сказаў чалавеку: Выцягні руку тваю! І выцягнуў - і стала яна здарова, як і другая.

14 А фарызэі, выйшаўшы, зрабілі нараду проціў яго, як-бы яго загубіць. 15 Але Езус, ведаючы, адыйшоў адтуль, і пайшлі за ім многія і аздаравіў іх усіх. 16 І загадаў ім, каб не выяўлялі яго; 17 каб споўнілася тое, што было сказана праз Ізраіля прарока (42, 1-4), які кажа: 18 "Вось слуга мой, каторага я выбраў; узлюблены мой, каторага вельмі спадабала душа мая. Узлажу на яго духа майго і будзе абвяшчаць суд народам. 19 Ня будзе спорыць і ня будзе крычаць, і ніхто не пачуе на вуліцах голасу яго. 20 Трысьціны надломленае не пераломіць і лону тлеючага не пагасіць, пакуль не давядзе суду да перамогі. 21 І ў імя яго будуць надзеяцца народы.

22 Тады прыявялі да яго чалавека, які меў д'ябэльства, сьляпога і нямога, і аздаравіў яго, так што гаварыў і відзеў. 23 І стаўпянелі ўсе грамады і казалі: Ці гэта ня Сын Давіда? 24 А фарызэі, пачуўшы, сказалі: Ён выганяе д'яблаў ня інакш, як праз Бэльзэбуба, д'ябэльскага князя. 25 Але Езус, знаючы іх думкі, сказаў ім: Усякае каралеўства, разьдзяліўшыся проціў сябе, апусьцее, і ўсякі горад або дом, разьдзяліўшыся проціў сябе, не ўстаіць. 26 А калі д'ябал д'ябла выганяе, то ён разьдзяліўшыся проціў сябе, дык як устаіць ягонае каралеўства? 27 І калі я праз Бэльзэбуба выганяю д'яблаў, то вашыя сыны праз каго выганяюць? Дзеля гэтага яны будуць вашымі судзьдзямі. 28 Але калі я Духам Божым выганяю д'яблаў, дык прыйшло да вас каралеўства Божае. 29 Або як можа ўвайсьці хто ў дом дужага і разграбіць яго рэчы, калі перш ня зьвяжага дужага? І тады разграбіць дом ягоны. 30 Хто не са мной, той проціў мяне, і хто не зьбірае са мной, раскідае. 31 Дзеля таго кажу вам: Усякі грэх і блюзьнерства будзе адпушчана людзям, але блюзьнерства проціў Духа ня будзе адпушчана. 32 І хто-б сказаў слова проціў Сына чалавечага, будзе яму адпушчана, але хто-б сказаў проціў Духа Сьвятога, ня будзе яму адпушчана ані ў гэтым ані ў будучым веку. 33 Або прызнайце дзерава добрым і плод яго добрым, або прызнайце дзерава благім і плод яго благім, бо-ж дзерава пазнаецца з плоду. 34 Родзе гадавы! як вы можаце гаврыць добрае, калі вы благія? Бо з паўнаты сэрца вусны гавораць. 35 Добры чалавек з добрага скарбу выносіць добрае, а благі чалавек з благога скарбу выносіць благое. 36 Але я ваму кажу, з кожнага пустога слова, якое скажуць людзі, дадуць адказ у судны дзень. 37 Бо са слоў сваіх ты будзеш асуджаны.

38 Тады адказалі яму некаторыя з кніжнікаў і фарызэяў, кажучы: Вучыцель, мы хочам ад цябе знак убачыць. 39 Ён, адказаўшы, сказаў ім: Род злы і чужаложны знаку шукае, але знак яму ня будзе дадзены, апрача знаку Ёны прарока. 40 Бо як Ёна быў унутры рыбы тры дні і тры ночы, так будзе Сын чалавечы ўнутры зямлі тры дні і тры ночы. 41 Мужы Нінівійскія стануць на судзе з гэтым родам і асудзяць яго, бо яны пакутавалі на абвяшчаньне Ёнава, а вось тут большы за Ёну. 42 Каралева з Поўдня стане на судзе з гэтым родам і асудзіць яго, бо яна прыйшла з канцоў зямлі, каб паслухаць Саламонавай мудрасьці, а вось тут большы за Саламона.

43 А калі дух нячысты выйдзе з чалавека, блукаецца па бязводных мясцох, шукаючы супачынку, і не знаходзіць. 44 Тады кажа: "Вярнуся ў дом мой, адкуль я выйшаў". І, прыйшоўшы, знаходзіць яго незанятым, вымеценым і прыбраным. 45 Тады ідзе і бярэ з сабою сем другіх духаў, горшых за сябе, і, увайшоўшы, жывуць там і бываюць апошнія справы гэтага чалавека горшыя за першыя. Так будзе і з гэтым родам ліхім.

46 Калі-ж ён яшчэ гаварыў да грамадаў, вось маці яго і браты стаялі на дварэ, хочучы з ім гаварыць. 47 Нехта-ж сказаў яму: Вось маці твая і браты твае стаяць на дварэ, шукаючы цябе. 48 Але ён, адказаўшы таму, што гаварыў да яго, сказаў: Хто-ж мая матка і хто мае браты? 49 І, паказваючы рукою на вучняў сваіх, сказаў: Вось матка мая і браты мае. 50 Бо хто-б спаўняў волю Айца майго, каторы ёсьць у небе, той мне брат і сястра і матка.

1 Закон Майсеяў пазваляў бедным людзям зрываць каласы на чужым полі і есьці.

5 У соботы жыдоўскія сьвятары (капланы) прыгатаўлялі ўсё патрэбнае да ахвяраў, прыгэтым цяжка працуючы, аднак праз гэта не ламалі суботы.

7 Бог ня хоча вонкавай ахвяры, калі разам з ёю няма рэлігійнага пачуцьця і любові.

12 Калі можна жывёліне памагчы ў суботу, то чаму ня можна чалавеку? Гэтым прыраўнаньнем Хрыстус выказвае крывізну суботніх практык фарызэяў.

20 У гэтых славах, узятых з прарока Ізаія, прадстаўляецца ціхасьць і дабрата Езуса.

27 Езус гаворыць тут аб эгзарцыстах жыдоўскіх, якія, пры помачы Бога, выганялі д'яблаў. Хрыстус кажа: калі гэныя вашы эгзарцысты выганяюць д'яблаў і кажуць, што яны гэта робяць моцай Бога, то вы ім верыце, а калі я гэтае самае раблю, то вы кажаце, што раблю моцай Бэльзэбуба. Дзе-ж у вас праўда?

30 У адносінах да справы Божай чалавек ня можа быць роўнадушным. Калі чалавек не працуе для справы Божай, робіцца праціўнікам Божым.

31 Блюзьнерства проціў Духа Сьв. будзе тады, кали нехта вочавидныя справы Божыя, якия адносяцца да людзкога збаўленьня, адкідае або зьневажае, напр. прыпісваючы іх дзейнасьці духа злога. Бог прадбачыў такую злую волю ў чалавека, якая ўжо згары і наперад выключае ўсялякі паварот да Бога і пакуту і дзеля гэтага пастанавіў ня даць такому чалавеку патрэбнай і ў гэтым выпадку канечнай ласкі да паправы. Гэтак Богам часам карае злых і нягодных людзей. Аднак усе людзі атрымоўваюць ласкі выстарчаючыя да збаўленьня.

32 Калі людзі бачыць Сына Божага ў беднаце і пагардзе, зьненавіджанага вучонымі гэтага сьвету, то прынамся будуць магчы адгаварывацца, што ня ведалі, каму верыць; але калі чалавек ведае і разам блюзьніць, то гэта ўжо будзе грэх проціў Духа Сьв. і ня будзе адпушчаны, як ужо было сказана.

33 Як добры плод ня можа паходзіць ад дрэннага дзерава, так і добрыя чыны Езуса ня могуць ісьці ад благое асобы або д'ябла.

34 Калі сэрца поўнае добрага, то добрае будзе і на вуснах чалавека, а калі благое на сэрцы, то благое будуць гаварыць і вусны. У далейшых радкох сэрца чалавека прыраўнавана да скарбу.

42 Каралева з поўдня - гэта каралева Саба з паўдзённай Арабіі.

43 "Бязводныя мясцы" азначаюць тут пустыню, дзе няма душы людзкой.

44 - 45 Сэрца, незанятае Богам і добрымі справамі, падпадае пад уплывы злога духа. Сем духаў - гэта паводле многіх - сем галоўных благіх нахілаў людзкога сэрца (сем галоўнх грахоў). "Першыя справы" жыдоўскага народу - гэта адпаданьне яго да балвахвальства, а "апошнія" - забойства Мэсыяша, Сына Божага.

46 Гэта былі стрэчныя браты Езуса, сыны Марыі Клеофасавай, якая прыходзілася сваячкай для Маткі Хрыстуса. Два такія браты Езуса (Якуб Малодшы і Юда Тадэуш) належалі да вучняў Езуса, а другія прыйшлі, каб яго ўзяць з сабою ў Назарэт, бо і яны ня верылі ў Божае і мэсыянскае пасланства Езуса.

На ўсходзе ўсіх, нават далейшых сваякоў завуць братамі і сёстрамі.

50 Асобы, слухаючыя навукі Хрыстовай і спаўняючыя ягону волю, ёсьць для яго найдаражэйшыя.

1 У той дзень Езус, выйшаўшы з дому, сядзеў каля мора. 21 І зьявіліся да яго вялікія грамады, так што ён, увайшоўшы ў лодку, сеў, а ўся грамада стаяла на беразе. 3 І гаварыў ім многа ў прыповесьцях, кажучы: Вось выйшаў, што сее, сеяць. 4 І калі ён сеяў, адны ўпалі пры дарозе, і наляцелі птушкі нябесныя і падзяўблі іх. 5 А іншыя ўпалі на месца камяністае, дзе ня мелі многа зямлі; і зараз узышлі, бо зямля была неглыбокай. 6 Калі-ж узыйшло сонца, яны павялі і, таму што ня мелі кораня, пасохлі. 7 А іншыя ўпалі ў церні, і ўзрасьлі церні і заглушылі іх. 8 Іншыя-ж упалі на добрую зямлю і далі плод: адно соты, другое шэсьцьдзесяты, іншае трыццаты. 9 Хто мае вушы, каб слухаць, няхай слухае.

10 І прыступіўшыся, вучні сказалі яму: Чаму гаворыш ім у прыповесьцях? 11 Ён, адказаўшы сказаў ім: Затым, што ва дадзена пазнаць тайніцы каралеўства нябеснага, а ім ня дадзена. 12 Бо хто мае, таму будзе дадзена і будзе мець дастатак, а хто мае, у таго будзе аднята і тое, што мае. 13 Дзеля таго гавару ім у прыповесьцях, што гледзячы ня бачаць і слухаючы ня чуюць і не разумеюць. 14 І спаўняецца на іх прароцтва Ізаія (6, 9-10), каторы кажа: "Слухам будзеце слухаць і не зразумееце, і зрокам будзеце глядзець і ня ўбачыце. 15 Бо агрубела сэрца гэтага народу і вушамі трудна чулі і заплюшчылі вочы свае, каб часам ня ўбачыць вачыма, і не пачуць вушыма, і не зразумець сэрцам, і не навярнуцца, і каб я не аздаравіў іх". 16 Вашыя-ж багаслаўлены вочы, бо бачаць і вушы вашыя, бо чуюць. 17 Бо сапраўды кажу вам, што многія прарокі і справядліўцы жадалі бачыць, што вы бачыце і ня бачылі, і чуць, што вы чуеце і ня чулі.

18 Дык вы паслухайце прыповесьці пра сяйбіта. 19 Да ўсякага, хто слухае слова каралеўства і не разумее, прыходзіць Злы і вырывае, што пасеяна ў ягоным сэрцы: гэта той, каторы пасеяны пры дарозе. 20 А хто пасеены на месцы камяністым, гэта той, каторы слухае слова і зараз-жа з радасьцяй прыймае яго, 21 але ён ня мае кораня ў сабе, але ёсьць часовы, калі-ж настане ўціск і прасьлед дзеля слова, зараз горшыцца. 22 А хто пасеены ў церні, гэта той, каторы слухае слова, але клапоты гэтага сьвету і мана багацьцяў заглушае слова і яно застаецца бяз плоду. 32 А хто пасеены на добрай зямлі, гэта той, каторы слухае слова і разумее і прыносіць плод - і дае адно соты, а другое шэсьць дзесяты, а іншае трыццаты.

24 Другую прыповесьць падаў ім, кажучы: каралеўства нябеснае сталася падобным да чалавека, каторы пасеяў добрае насеньне на сваім полі. 25 Калі-ж людзі спалі, прыйшоў вораг ягоны, насеяў кукалю між пшаніцаў і пайшоў. 26 Калі-ж узрасло збожа і прынясло плод, тады паказаўся і куколь. 27 Прыйшоўшы-ж слугі гаспадара сказалі яму: Пане, ці-ж ты ня добрае насеньне пасеяў на сваім полі? Адкуль-жа ўзяўся куколь? 28 А ён сказаў ім: Варожы чалавек гэта зрабіў. Слугі-ж сказалі яму: Хочаш, пойдзем і зьбяром яго. 29 Але ён сказаў: Не, каб часам зьбіраючы куколь, вы ня вырвалі разам з ім і пшаніцы. 30 Пакіньце расьці абое аж да жніва, а ў часе жніва скажу жанком: Зьбярэце перш куколь і зьвяжэце яго ў снапкі, каб спаліць, а пшаніцу зьбярэце ў гумно маё.

31 Іншую прыповесьць падаў ім, кажучы: каралеўства нябеснае ёсьць падобнае да каралеўства зярняці, якое чалавек узяўшы пасяў на сваім полі. 32 Яно, праўда, найменшае з усяго насеньня, але калі ўзрасьце, бывае большым за ўсе гародніны і робіцца дзеравам, так што птушкі нябесныя прылятаюць і жывуць у галінах яго.

33 Іншую прыповесьць сказаў ім: каралеўства нябеснае ёсьць падобнае да квасу, які жанчына ўзяўшы палажыла ў тры меркі мукі, пакуль усё ня ўкісла.

34 Усё гэтае гаварыў Езус да грамадаў у прыповесьцях, і бяз прыповесьцяў не гаварыў да іх, 35 каб споўнілася, што было сказана праз прарока, які кажа: "Адчыню ў прыповесьцях вусны мае, выкажу скрытае ад стварэньня сьвету" (Пс. 77, 2).

36 Тады, адправіўшы грамады, увайшоў у дом. І прыступілі да яго вучні ягоны, кажучы: Растлумач нам прыповесьць аб кукалю на полі. 37 Ён адказваючы сказаў ім: Той, хто сее добрае насеньне - гэта сыны каралеўства, а куколь - гэта сыны нягодныя. 39 А вораг, што пасеяў яго, ёсьць д'ябал, а жніво - гэта сканчэньне сьвету, а жанца - гэта анёлы. 40 Дык як зьбіраюць куколь і паляць агнём, так будзе пры сканчэньні сьвету. 41 Пашле Сын чалавечы сваіх анёлаў і зьбяруць з кралеўства ягонага ўсе згаршэньні і тых, што робяць нягоднасьць, 42 і ўкінуць іх у печ агню, там будзе плач і скрыгот зубоў. 43 Тады справядлівыя заясьнеюць, як сонца, у каралеўстве Айца іх. Хто мае вушы, каб слухаць, няхай слухае.

44 Падобнае каралеўства нябеснае да скарбу, схаванага ў полі. Чалавек, які яго знойдзе, прыкрывае і з радасьці ад гэтага ідзе і прадае яго ўсё, што мае і купляе гэнае поле.

45 Яшчэ падобнае каралеўства нябеснае да чалавека купца, які шукае добрых пэрлаў. 46 Знайшоўшы-ж адну дарагую пэрлу, пайшоў і прадаў усё, што меў і купіў яе.

47 Яшчэ падобнае каралеўства нябеснае да невада, закіненага ў мора і загарнуўшага ўсякага роду рыбу; 48 калі ён быў поўны, выцягнулі яго, і пасеўшы на беразе, выбралі добрую ў пасудзіну, а дрэнную выкінулі вон. 49 Так будзе пры сканчэньні сьвету: выйдуць анёлы і выдзяляць благіх спасярод справядлівых 50 і ўкінуць іх у печ агню; там будзе плач і скрыгот зубоў.

51 Ці вы зразумелі ўсё гэта? Кажуць яму: Так. 52 Дзеля таго кожны кніжнік, навучаны аб каралеўстве нябесным, ёсьць падобны да чалавека гаспадара, каторы дастае з свае скарбніцы новае і старое.

53 І сталася, калі Езус скончыў гэтыя прыповесьці, пайшоў адтуль. 54 І прыйшоўшы ў сваю бацькаўшчыну, вучыў іх у іншых бажніцах, так што дзівіліся і казалі: Адкуль у яго гэтая мудрасьць і цуды? 55 Ці-ж ён ня сын цесьляра? Ці-ж матка ягона не завецца Марыя і браты яго: Якуб і Язэп і Сымон і Юда? 56 І сёстры ягоныя ці-ж ня ўсе ў нас? Дык адкуль у яго ўсё гэта? 57 І горшыліся з яго. А Езус сказаў ім: прарок ня бывае без пашаны, апрача ў бацькаўшчыне сваей і ў доме сваім. 58 І ня ўчыніў там многа цудаў дзеля іхнай няверы.

І Езус выйшаў з дому Пятра і сядзеў над возерам (морам) Гэнэзарэт.

3 Прыповесьць або падабенства - гэта выдуманы або ўзяты з жыцьця расказ, які нам выясьняе нейкую праўду. Хрыстус ужываў прыповесьцяў, каб лепш прадставіць і выясьніць сваю навуку. Чытаючы прыповесьць, тэба найбольш зварочваць увагу на мэту яе, а менш на розную дробязь і другарадныя рэчы, бо той, хто хацеў-бы дайсьці зразуменьня усіх драбніц у прыповесьці, мог-бы згубіць самую мэту прыповесьці і яе значэньне.

8 У Палестыне, хоць рэдка, але бывае соты ўраджай г. зн. адно зерне прыносіць сто зярнят.

9 Інакш кажучы: хто мае жаданьне і ахвоту слухаць, няхай слухае.

12 Гэта праяўляецца як у гэтым прыродным жыцьці, так і надпрыродным. Калі чалавек мае ласку Божую і з ёю супрацоўнічае, даходзіць да вялікіх здабыткаў духоўных, а калі ня хоча супрацоўнічаць, то траціць і тую ласку, якую ён меў.

13 Хрыстус навучаў у прыповесьцях між і іншым і дзеля жыдоўскага недаверства.

15 Цяжкая і заслужаная кара на тых, што доўгі час не зварочваюць увагі на Божыя напамінаньні; Бог пакідае такіх людзей сьляпымі, так як яны хацелі, а так-жа закамянелымі ў грахох і гэтым трацяць яны магчымасьць навярнуцца.

19 "Не разумее" - тут у значэньні "ня хоча зразумець"

21 Ня мае кораня г. зн. ня мае вытрываласьці і малітвы, якая даводзіць да душы ажыўляючы сок ласкі Божай.

23 Розны плод паводле рознага супрацоўніцтва чалавека з ласкай Божай.

25 Сеяць куколь у чужую пшаніцу было на Ўсходзе актам помсты.

30 Добрыя і благія людзі будуць аж да жніва г. зн. да сканчэньня сьвету і да апошняга суду.

32 Гарчычнае зерне спасярод варыўнога насеньня ёсьць найменшае. Каралеўства Хрыстовае на пачатку сапраўды было малое, але потым яно разраслося ў вялікае дзерава, пад каторае прыходзяць розныя народы і жывуць там.

33 Як хлебная закісь не адразу робіць усё цеста кіслым, так і навука Хрыстова не адразу абыймае ўвесь сьвет і ўсе народы, але паступова, рэфармуючы жыцьцё адзінак і народаў.

44 Вялікае значэньне і вартасьць для чалавека маюць скарбы навукі Хрыстовай, так што дзеля здабыцьця гэтых скарбаў можна ўсё аддаць.

49 - 50 З гэтага ясна бачым, што ў Касьцёле Хрыстовым на зямлі будуць аж да сканчэньня сьвету і добрыя і благія людзі (пшаніца і куколь, добрая і дрэнная рыба) і што толькі апошні суд аддзеліць добрых ад благіх.

52 Кожны вучыцель народу, так як і гаспадар, павінен чэрпаць з скарбніцы праўды Божай усё тое, што служыць навучаньню народу.

56 Браты і сёстры - гэта былі стрэчныя (па Матцы) сваякі Езуса. У Назарэце не маглі зразумець, каб той Езус, каторага яны так доўга зналі і на каторага прывыклі глядзець, як на простага работніка, ды быў Мэсыяшам.

Сьмерць Яна Хрысьціцеля. Далейшыя цуды Е. Хрыста

1 У той час пачуў тэтрарха Гэрад аб славе Езуса 2 і сказаў да сваіх слуг: Гэта Ян Хрысьціцель; ён устаў з умерлых і дзеля гэтага цуды дзеюцца праз яго. 3 Бо Гэрад узяў быў Яна, і закаваў яго, і пасадзіў у вастрог дзеля Гэрадыяды, жонкі брата свайго. 4 Бо Ян казаў яму: Ня можна табе трымаць яе. 5 І хацеў яго забіць, але баяўся народу, бо яго мелі за прарока. 6 У дзень-жа нарадзін Гэрада дачка Гэрадыяды скакала пасярод і спадабалася Гэраду. 7 Затым пад прысягай абяцаўся ей даць чаго толькі яна зажадае ад яго. 8 А яна, навучаная сваей маткай, сказала: Дай мне тут на талерцы галаву Яна Хрысьціцеля. 9 І засмуціўся кароль, але дзеля прысягі і дзеля тых, што разам сядзелі, загадаў даць. 10 І паслухаўшы адсек галаву Яну ў вастрозе. 11 І прынясьлі галаву яго на талерцы і далі дзяўчыне, а яна занясла сваей матцы. 12 І прыйшлі вучні ягоны, узялі ягонае цела і пахавалі яго, і прыйшоўшы, паведамілі Езуса.

13 Езус, пачуўшы аб гэтым, адплыў адтуль у лодцы на месца пустыннае, аддзельна; калі-ж пачулі грамады, пайшлі за ім з гарадоў пехатою 14 І выйшаўшы, убачыў вялікую грамаду, і зжаліўся над імі і аздаравіў іхных хворых. 15 Калі-ж настаў вечар, падыйшлі да яго вучні ягоны, кажучы: Пустыннае месца і час ужо позны, пусьці грамаду, каб яны, пайшоўшы ў сёлы купілі сабе ежы. 16 Але Езус сказаў ім: Не канечне маюць ісьці, вы дайце ім есьці. 17 Адказалі яму: Мы маем тут толькі пяць хлябоў і дзьве рыбы. 18 Ён сказаў ім: Прынясеце мне іх сюды. 19 І загадаўшы народу пасесьці на траве, узяў пяць хлябоў і дзьве рыбы, узглянуў у неба, пабагаславіў, і ламаў, і даваў вучням хлябы, а вучні народу 20 І елі ўсе і наеліся. І назьбіралі, што асталося, дванаццаць поўных кашоў кавалкаў 21 А тых, што елі, было ня лік пяць тысяч мужчын, апрача жанчын і дзяцей.

22 І зараз прымусіў Езус вучняў увайсьці ў лодку і плыць перад ім на другі бок мора, пакуль ён адпусьціць грамады 23 І адпусьціўшы грамаду, ён адзін узыйшоў на гару памаліцца; і калі настаў вечар, быў там адзін.24 А лодка пасярод мора была кідана хвалямі, бо быў праціўны вецер. 25 А ў чацьвёртую варту ночы прыйшоў да іх, ідучы па моры. 26 І ўгледзеўшы яго ідучага па моры, спалохаліся і казалі: Гэта здань. І ад страху закрычалі. 27 Але Езус зараз адазваўся да іх, кажучы: Надзейцеся, гэта я, ня бойцеся 28 А Пётр, адказваючы, сказаў: Пане, калі гэта ты, загадай мне прыйсьці да цябе па вадзе. 29 А ён сказаў: Прыйдзі. І Пётр, выйшаўшы з лодкі, пайшоў па вадзе, каб падыйсьці да Езуса. 30 Але бачачы моцны вецер, спужаўся і, пачаўшы тануць, закрычаў кажучы: Пане, ратуй мяне! 31 І зараз-жа Езус, працягнуўшы руку, падхапіў яго і сказаў яму: Малаверны, чаго ўсумніўся? 32 І калі ўвайшлі ў лодку, перастаў вецер. 33 А тыя, што былі ў лодцы, падыйшлі і пакланіліся яму, кажучы: Сапраўды ты ёсьць Сын Божы.

34 І калі пераплылі, прыйшлі ў зямлю Гэнэзарскую. 35 А людзі яе ваколіцы, пазнаўшы яго, далі знаць па ўсей тэй краіне і прынясьлі да яго ўсіх хворых 36 і прасілі яго, каб хоць дакрануцца да краю адежы ягонай. І каторыя толькі дакрануліся, сталі здаровы.

1 Гэрад Антыпа, сын Гэрада В., валадар Галілеі і Пэрэі (ад 4 г. перад Нарадж. Хр. да 37 г. па Нарадж. Хр.) быў падобны ў сваім жыцьці і паступках да свайго бацькі. Ня быў толькі ён такім срогім, але чалавекам слабавольным, без характару.

4 Гэрадыяда, унучка Гэрада В. была выйшаўшы замуж за сваяка свайго Гэрада Філіпа, а як гэты яе муж ня меў ніякай валадарскай годнасьці, то амбітная жанчына, хочучы быць каралевай, кінула свайго мужа і выйшла замуж за Гэрада Антыпу, брата Гэрада Філіпа. Проціў гэтай грэшнай, забароненай законам сувязі, выступаў сьв. Ян Хрысьціцель і гэтым сьцягнуў на сябе ненавісьць Гэрадыяды.

6 Дачка Гэрадыяды з яе першага замужжа з Гэрадам Філіпам, звалася Саломэ; яна магла мець тады каля 15 гадоў. Балі тады былі злучаныя з даволі распуснымі скокамі.

9 Прысяга Гэрада была грэшнай і не абавязывала яго, бо ані прысягаць на грэх, ані спаўняць такой прысягі ня можна. Але, як бачым, адзін грэх цягне за сабою другі, яшчэ большы.

11 Бог ужо на гэтым сьвеце пакараў Гэрадыяду, бо была выгнана з краю і памёрла ў далёкай Галіі (сяньняшняй Францыі).

19 Хлябы яшчэ і цяпер у Палестыне маюць форму круглых перапечак або куханаў (падобных да сяньняшняй мацы, толькі грубейшыя), і іх можна было лёгка ламаць.

25 Каля 4 гадзіны нараніцы. Ноч у жыдоў дзялілася на 4 варты па 3 гадзіны ў кожнай варце; першая варта пачыналася ў 6 гадзіне вечарам, а апошняя кончылася ў 6 гадз. нараніцы.

Хрыстус ганіць фарызэяў. Канаанская жанчына. Другое размнажэньне хлеба.

1 Тады прыйшлі да яго кніжнікі і фарызэі з Ерузаліму, кажучы: 2 Чаму твае вучні пераступаюць установу старшых? Бо не абмываюць рук сваіх, калі ядуць хлеб. 3 Ён-жа адказваючы сказаў ім: Чаму і вы пераступаеце прыказаньне Божае дзеля вашай установы? Бо сказаў Бог: 4 "Паважай бацьку і матку" (Выхад. 20, 12), і: "Хто-б наругаўся бацьку або матцы, няхай сьмерцяй памрэ" (Выхад. 21, 17). А вы кажаце: Хто-б сказаў бацьку або матцы: "ахвярай ёсьць тое, што табе ад мяне належыцца", 6 той ня будзе паважаць бацьку свайго або маткі сваей. І скасавалі вы прыказаньне Божае дзеля вашай установы. 7 Крывадушнікі, добра прарочыў аб вас Ізаій (29, 13), кажучы: 8 "Народ гэты паважае мяне вуснамі, але сэрца іх далёка ад мяне; 9 дарэмна-ж яны пакланяюцца мне, вучачы навук і чалавечых прыказаньняў". 10 І паклікаўшы да сябе грамады, сказаў ім: Слухайце і зразумейце. 11 Ня тое апаганьвае чалавека, што ўваходзіць у рот, але тое апаганьвае чалавека, што з рота выходзіць. 12 Тады вучні ягоны, падыйшоўшы, сказалі яму: Ці ведаеш, што фарызэі, пачуўшы гэтае слова, згоршыліся? 13 Ён-жа, адказаўшы, сказаў: Усякая расьліна, якую не пасадзіў Айцец мой нябесны, будзе вырвана з коранем. 14 Пакіньце іх! Яны сьляпыя і павадыры сьляпых. Калі-ж сьляпы сьляпога вядзе, то абодва ўваляцца ў яму. 15 А Пётр, адазваўшыся, сказаў яму: Растлумач нам гэтую прыповесьць. 16 Ён-жа сказаў: Няўжо і вы яшчэ без зразуменьня? 17 Ці-ж вы не разумееце, што ўсё, што ўваходзіць у рот, ідзе ў жывот і выкідаецца вон? 18 А тое, што выходзіць з рота, з сэрца ідзе - і гэта апаганьвае чалавека. 19 Бо з сэрца ідуць благія думкі, забойствы, чужалоствы, распуствы, зладзействы, фальшывыя сьведчаньні, блюзьнерствы. 29 Вось гэта апаганьвае чалавека, але есьці неабмытымі рукамі не апаганьвае чалавека.

21 І Езус, выйшаўшы адтуль, пайшоў у староны Тыру і Сыдону. 22 І вось жанчына Канаанская, выйшаўшы з тых ваколіц, крычала, кажучы яму: Зжалься нада мною, Пане, Сыне Давіда! Дачку маю цяжка мучыць нячысты! 23 Ён не адказаў ёй ні слова. І падыйшоўшы вучні ягоны прасілі яго: Адпусьці яе, бо крычыць за намі. 24 Ён-жа, адказаўшы, сказаў: Я пасланы толькі да авец, якія згінулі з дому Ізраіля. 25 Але яна прыйшла і пакланілася яму, кажучы: Пане, памажы мне. 26 Ён адказаўшы сказаў: Ня добра браць хлеб дзяцей і кідаць сабакам. 27 Але яна сказала: Так, Пане! Але і шчаняты ядуць з крошак, якія падаюць з стала іхных гаспадароў. 28 Тады Езус у адказ сказаў ей: О жанчына, вялікая твая вера, няхай табе станецца, як ты хочаш! І аздаравела дачка яе ад тае гадзіны.

29 І калі Езус адыйшоў адтуль, прыйшоў да Галілейскага мора і , узыйшоўшы на гару, сядзеў там. 30 І падыйшло да яго многа грамадаў, маючы з сабой нямых, сьляпых, кульгавых, калекіх і многа іншых; і клалі іх ля ног ягоных і аздаравіў іх, 31 так што дзівіліся грамады, бачачы нямых гаворачы, кульгавых ходзячы, сьляпых відзячы і вялічалі Бога Ізраільскага. 32 Езус-жа, паклікаўшы сваіх вучняў, сказаў: Шкада мне грамады, бо ўжо тры дні трываюць пры мне і ня маюць чаго есьці, а не хачу іх адпусьціць галодных, каб не аслабелі ў дарозе. 33 І сказалі яму вучні: Скуль-жа нам узяць у пустыні гэтулькі хлеба, каб накарміць такую вялікую грамаду? 34 І сказаў ім Езус: Колькі маеце хлябоў? Яны-ж адказалі: Сем і некалькі рыбак. 35 І загадаў грамадзе пасесьці на зямлі. 36 І ўзяўы сем хлябоў і рыбы і ўчыніўшы падзяку, ламаў і даваў сваім вучням, а вучні давалі народу. 37 І елі ўсе і наеліся. А што асталося з кавалкаў, набралі сем поўных кашоў. 38 Было-ж тых, што елі, чатыры тысячы чалавек, апрача дзяцей і жанчын. 39 І адпусьціўшы грамаду, увайшоў у лодку і прыбыў у ваколіцы Мэгэдану.

1 Прыйшлі яны аж з Ерузаліму, каб слядзіць за Езусам і зьбіраць матар'ял для абвінавачаньня.

2 Такога абмываньня рук не загадываў Майсей, а ўвялі яго, як рэлігійную цэрэмонію, жыдоўскія вучыцялі (рабіны) і кніжнікі (вучоныя ў законе). Хто не заховываў гэтай цэрэмоніі, падпадаў, паводле навукі кіжнікаў, пад пракляцьце.

3 Фарызэі і кніжнікі нават ясныя загады Божыя перакручвалі і падстасоўвалі іх пад свае навукі і ўстановы. Было даўшоўшы да таго, што загады слаўных рабінаў паважалі, як словы самых прарокаў. Дзеля гэтага Хрыстус выступае часам вельмі востра проціў гэтых фарызэйскіх практык, становячыся ў абароне чысьціні прароцкай рэлігіі і гэтым сьцягвае на сябе вялікі гнеў і фарызэяў і кніжнікаў. Яны ад гэтага часу ўжо заўсёды сочаць за Хрыстусам.

5 У жыдоў тады быў такі звычай, што яны некаторыя свае рэчы аддавалі на сьвятыню, як ахвяру. Такая ахвяра звалася пажыдоўску "корбан". Калі жыд аддаў, або толькі абяцаўся аддаць, якую рэч на сьвятыню, то тая рэч ужо ўважалася за пасьвячоную Богу і ня можна было ею карыстацца тым асобам, адносна каторых была зроблена засьцярога. Калі напр. сын сказаў бацьку або матцы: усё, што вам ад мяне належыцца, ёсьць корбан (ахвяра), то бацькі ўжо не маглі крануць гэтых рэчаў, хоць бы цярпелі няведама якую бяду, а тымчасам іншыя асобы, а так-жа сын, маглі гэтымі рэчамі карыстацца. Вось гэты прыклад перакручваньняў прыказаньняў Божых Хрыстус выкідае фарызэям і кніжнікам.

11 "Апаганьвае" - значыць, рабіць чалавека рытуальна нячыстым і паводле практык рабінаў, такі апаганены чалавек вымагае абмываньня.

19 Паводле навукі Хрыстуса жаралом усякага грэху ёсьць благая воля чалавека. Ніякая ежа сама па сабе ня ёсьць маральна благая і грэшная, а можа стацца такою праз непаслухмянасьць Божаму праву. Ужо ў Старым Законе Бог забараняе есьці некаторыя ядоміны, забаранялі таксама апосталы (гл. Ап. Дзеі 15, 23 - 29), забараняе цяпер і Касьцёл Каталіцкі, устанаўляючы для нашага духовага і цялеснага здароўя у некаторыя дні пасты.

24 Хрыстус хацеў выпрабаваць веру і пакорнасьць тае жанчыны. Жанчына аказалася годнай ласкі Хрыстовай.

Хрыстус прыйшоў на гэты сьвет, каб збавіць усіх людзей, але жывучы тут на зямлі, меў з волі Божай агранічыць сваю дзейнасьць толькі да жыдоўскага народу, як абяцаны яму Мэсыяш.

26 Гэтых прыкрых слоў Хрыстус ужывае, каб далей выпрабаваць веру і пакору жанчыны. Хлеб (г. зн. цуды) Хрыстус празначаў для свайго народу (сыноў), а адмаўляў паганам (сабакам). Аднак жанчына патрапіла гэтае прыраўнаньне абярнуць на сваю карысьць.

27 Інакш кажучы, жыды ня будуць скрыўджаны, калі крошкі з іх стала дастануцца паганам.

Фарызэі жадаюць знаку з неба. Аб фарызэйскай кісьлі

1 І прыступілі да яго фарызэі і садукеі і, спакушаючы, прасілі яго, каб паказаў ім знак з неба. 2 Але ён, адказаўшы, сказаў ім: Калі настане вечар, вы кажаце: "Пагода будзе, бо неба чырвонае". Дык воблік неба вы ўмееце пазнаваць, а знакаў часу пазнаць ня можаце? 4 Род нягодны і чужаложны знаку шукае, а знак яму ня будзе дадзены, апрача знаку Ёны прарока. І пакінуўшы іх, адыйшоў.

5 Калі-ж вучні ягоны пераплылі на той бок мора, забыліся ўзяць хлеба. 6 Ён сказаў ім: Глядзеце, сьцеражэцеся кісьлі фарызэяў і садукеяў. 7 Яны-ж разважалі ў сабе, кажучы: Гэта таму, што мы ня ўзялі хлеба. 8 А Езус, ведаючы, сказаў: Чаму-ж вы разважаеце ў сабе, малаверныя, што ня маеце хлеба? 9 Ці яшчэ не разумееце і ня помніце аб пяці хлябох на пяць тысяч чалавек і колькі кашоў вы набралі? 10 Ані аб сямі хлябох на чатыры тысячы чалавек і колькі кашоў вы набралі? 11 Як-жа ж вы не разумееце, што не аб хлебе я вам казаў: Сьцеражэцеся кісьлі фарызэяў і садукеяў? 12 Тады зразумелі, што ён гаварыў сьцерагчыся ня кісьлі хлебнае, але навукі фарызэяў і садукеяў.

13 Езус-жа прыйшоў у староны Цэзарэі Філіпавай і пытаўся ў сваіх вучняў, кажучы: За каго людзі маюць Сына чалавечага? 14 А яны сказалі: Адны за Яна Хрысьціцеля, другія за Гальяша, іншыя-ж за Ярэмія або за аднаго з прарокаў. 15 Сказаў ім Езус: А вы за каго мяне маеце? 16 Адказваючы Сымон Пётр сказаў: Ты ёсьць Хрыстус, Сын Бога жывога. 17 А Езус адказваючы, сказаў яму: Багаслаўлены ты, Сымоне, сыне Ёны, бо цела і кроў не аб'явіла табе, але Айцец мой, каторы ёсьць у небе. 18 І я табе кажу, што ты ёсьць Пётр (скала), і на гэтай скале збудую касьцёл мой і брамы пекла не перамогуць яго. 20 Тады загадаў сваім вучням, каб нікому не казалі, што ён ёсьць Езус Хрыстус.

21 Ад таго часу пачаў Езус адкрываць сваім вучням, што трэба яму ісьці ў Ерузалім і многа цярпець ад старшых, і кніжнікаў, і старшых сьвятараў, і быць забітым, і на трэці дзень уваскрэснуць. 22 А Пётр, узяўшы яго, пачаў дакараць яму, кажучы: Пашкадуй сябе, Пане, ня будзе з табой гэтага! 23 Ён-жа, абярнуўшыся, сказаў Пятру: Адыйдзі ад мяне, шатане! Ты для мяне пакуса, бо не разумееш таго, што Божае, але што чалавечае.

24 Тады Езус сказаў сваім вучням: Калі хто хоча ісьці за мною, няхай адрачэцца ад самога сябе, і возьме крыж свой, і ідзе за мною. 25 Бо хто-б хацеў зьберагчы жыцьцё сваё, загубіць яго, а хто-б загубіў жыцьцё сваё дзеля мяне, знойдзе яго. 26 Бо якая карысьць чалавеку, калі-б ён увесь сьвет здабыў, а душы сваей пашкодзіў? Або якую замену дасьць чалавек за душу сваю? 27 Бо Сын чалавечы прыйдзе ў славе Айца свайго з анёламі сваімі і тады аддасьць кожнаму паводле яго чынаў. 28 Сапраўды кажу вам: Ёсьць некаторыя з стаячых тут, якія не спазнаюць сьмерці, пакуль ня ўбачаць Сына чалавечага, прыходзячага ў каралеўстве сваім.

1 Фарызэі, ня гледзячы на столькі цудаў Хрыстуса, яшчэ дамагаюцца новых цудаў, нейкага знаку з неба, якім-бы Езус даказаў сваё Боскае пасланства.

4 Знакі часу - гэта прароцтвы, сьведчаньні Яна Хр. і цуды Хрыстуса. Фарызэі ўсяго гэтага не разумеюць.

13 Пытаўся Езус ня дзеля таго, каб даведацца, але каб павучыць сваіх вучняў і даць аказію Пятру вызнаць сваю веру ў Сына Божага.

17 Не сваімі сіламі і розумам дайшоў Пётр да гэтага пракананьня, але пры помачы ласкі і аб'явы Божай.

18 Паарамайску "Кефа", а палацінску "пэтра", значыць с к а л а. Пётр, паводле гэтых слоў Хрыстуса, меў быць скалою, фундамэнтам і асновай для Касьцёла.

19 Ключы, як даўней так і цяпер, азначаюць уладу. Дык апроч годнасьці быць фундамэнтам Касьцёла, Хрысту абяцае даць яшчэ Пятру паўнату ўлады ў гэтым Касьцёле, бо што-толькі Пётр пастановіць (зьвяжа або разьвяжа) на зямлі, будзе правамоцным і ў небе.

20 Жыды да таго часу не пазбыліся яшчэ памылковых пракананьняў аб зямным характары мэсыянскага каралеўства, дык пашыраньне вестак аб прыходзе Мэсыяша магло-б выклікаць у народзе неспакой і бунт проціў рымлян.

22 Пётр і другія апосталы не маглі зразумець, каб Мэсыяш ды мог цярпець і ўмерці. Апосталы, так як і ўвесь жыдоўскі народ, былі пракананы, што Мэсыяш у сваім зямным каралеўстве будзе панаваць на векі, затым Пётр хоча ўгаварыць Езусу, што з ім гэтага цярпеньня ня будзе.

23 Шатан (паарамайску "сатана" значыць вораг, праціўнік, спакусьнік. Пётр сапраўды быў тады спакусьнікам для Хрыста, бо адгаварываў ад мукі і разам з гэтым ад адкупленьня чалавецтва.

28 Некаторыя думаюць, што гэты прыход азначае суд Хрыстовы над Ерузалімам у 70 г. па Нар. Хр., калі быў збураны Ерузалім. Валадарства Хрыстова (Касьцёл) тады было ўжо моцна пашырыўшыся і разам з гэтым жылі яшчэ некаторыя з апосталаў і вучняў Хрыстовых.

Перамяненьне Хрыста. Аздараўленьне лунатыка.

1 А пасьля шасьці дзён узяў Езус Пятра, Якуба і Яна, ягонага брата і завёў іх аддзельна на высокую гару. 2 І перамяніўся перад імі: і заясьнеў воблік ягоны як сонца, а адзеньне ягонае зрабілася белае, як сьнег. 3 І вось зьявіліся ім Майсей і Гальяш, гаворачы з ім. 4 А Пётр, азваўшыся, сказаў да Езуса: Пане, добра нам тут быць, калі хочаш, зробім тут тры палаткі: табе адну, Майсею адну і Гальяшу адну. 5 Калі ён яшчэ гаварыў, вось воблак ясны ацяніў іх, і вось голас з воблаку, кажучы: "Гэты Сын мой мілы, у каторым мне да ўспадобы, яго слухайце". 6 А вучні, пачуўшы, упалі на твар свой і вельмі спалохаліся. 7 І прыступіў Езус і дакрануўся да іх і сказаў ім: Устаньце і ня бойцеся. 8 Яны-ж, падняшы вочы свае, нікога ня ўбачылі, апрача аднаго Езуса.

9 І калі яны зыходзілі з гары, загадаў ім Езус, кажучы: Нікому не кажэце аб відзеньні, пакуль Сын чалавечы ня ўстане з умерлых. 10 І спыталіся ў яго вучні, кажучы: Дык чаму ж кніжнікі гавораць, што перш павінен прыйсьці Гальяш? 11 Ён-жа, адказаўшы, сказаў ім: Гальяш-то прыйдзе і направіць усё. 12 Але я вам кажу, што Гальяш ужо прыйшоў і не пазналі яго, але зрабілі з ім, што хацелі. Так і Сын чалавечы будзе цярпець ад іх. 13 Тады зразумелі вучні, што гаварыў ім аб Яне Хрысьціцелю.

14 І калі прыйшоў да грамады, прыступіў да яго чалавек і ўпаўшы перад ім на калені, казаў: 15 Пане, зжалься над сынам маім, бо ён лунатык і цяжка мучаецца: бо часта падае ў вагонь і часта ў ваду. 16 І я прывёў яго да тваіх вучняў і не маглі яго аздаравіць. 17 Езус-жа адказаўшы, сказаў: О родзе няверны і сапсуты! Дакуль-жа я буду з вамі? Дакуль-жа я буду цярпець вас? Прывядзеце яго сюды да мяне. 18 І насварыўся на яго Езус і выйшаў з яго нячысты і аздаравеў хлапец ад тае гадзіны. 19 Тады прыступілі да Езуса вучні асобна і сказалі: Чаму мы не маглі яго выгнаць? 20 Сказаў ім Езус: Дзеля няверы вашае. Бо сапраўды кажу вам, калі вы будзеце мець веру, як гарчычнае зерне, скажаце гэтай гарэ: "Перайдзі адгэтуль туды", пяройдзе, і нічога для вас ня будзе немагчымага. 21 Бо гэты род не выганяецца інакш, як толькі малітваю і постам.

22 Калі-ж яны прабывалі ў Галілеі, сказаў ім Езус: Сын чалавечы мае быць выданы ў рукі людзей, 23 і заб'юць яго і на трэці дзень уваскрэсьне. І яны засмуціліся моцна.

24 І калі прыйшлі ў Капарнаум, падыйшлі да Пятра тыя, што бралі дыдрахмы і сказалі яму: Ці ваш вучыцель ня плаціць дыдрахмы? 25 Ён сказаў: Аякжа. І калі ўвайшоў у дом, Езус папярэдзіў яго, кажучы: Як табе здаецца, Сымоне? Каралі зямныя з каго бяруць даніну або падатак, з сваіх сыноў ці з чужых? 26 Ён-жа сказаў: з чужых. Сказаў яму Езус: Дык сыны вольныя. 27 Але каб нам іх ня згоршыць, ідзі на мора і закінь вуду і тую рыбу, якая пападзе першая, вазьмі і, адчыніўшы яе рот, знойдзеш статэра; узяшы яго, дай ім за мяне і за сябе.

1 Калі Езус адкрыў сваім апосталам, што трэба яму цярпець і ўмерці, дык хоча адагнаць ад іх усялякія сумнівы аб сваім бостве, дзеля гэтага Езус пераменьваецца, каб аказаць ім сваю хвалу.

3 Майсей зьявіўся як правадаўца Ст. Закону, а Гальяш - як прадстаўнік прарокаў. Сваей прысутнасьцяй яны далі пасьведчаньне, што Езус ёсьць мэтай Стар. Закону і ўсіх прароцтваў.

5 Воблак, так як і ў Ст. Законе, ёсьць знакам прысутнасьці Божай.

9 Бо пасьля такой хвалы некаторыя маглі-б згоршыцца, бачучы Езуса ў ганьбе на крыжы. (Гэтак сьв. Гіеранім і сьв. Е. Хрызостам).

13 Ян Хр. быў папярэднікам першага прыходу Езуса, а Гальяш мае папярэдзіць Езуса перад ягоным другім прыходам.

19 Хоць вера і невялікая, як гарчычнае зерне, але шчырая і моцная, мае вялікае значэньне ў жыцьці людзкім.

Слова "гара" часта азначала ў жыдоў усякую вялікую перашкоду.

20 Бо малітва лучыць нас з Богам, які ёсьць жаралом сілы і магутнасьці, а пост адрывае нашую душу ад спраў матар'яльных і памагае маліцца.

23 Кожны жыд павінен быў плаціць, пачынаючы ад 20-га году жыцьця, на сьвятыню падатак у суме ½ сыкля серабра ці інакш 2 драхмы (каля 2 зал.). Зьбіральнікі падатку, думаючы, што і Езус абавязаны даваць падатак, звярнуліся ў гэтай справе да Пятра.

25 Гэтым прыраўнаньнем да карлеўскіх сыноў Езус павучае Пятра, што Ён, як Сын Божы, ёсьць вольны ад падатку, бо і каралі зямныя не бяруць падатку ад сваіх сыноў.

26 Народ і зьбіральнікі падатку ня ведалі, што Езус ёсьць Сынам Божым і маглі-б згоршыцца, калі-б Езус адказаўся плаціць. Дзеля гэтага Езус загадывае заплпціць за сябе і за Пятра.

Статэр - гэта чатыры драхмы, значыць, хваціла якраз за двух.

Хто большы ў каралеўстве нябесным? Аб згаршэньні і пакоры

1 У тую часіну вучні прыступілі да Езуса, кажучы: Хто, думае, ёсьць большым у каралеўстве нябесным? 2 А Езус, паклікаўшы дзіця, паставіў пасярод іх 3 і сказаў: Сапраўды кажу вам, калі вы не навернецеся і ня станеце як дзеці, ня ўвойдзеце ў каралеўства нябеснае. 4 Дык хто-б паніжыў сябе, як гэтае дзіця, той большы ў каралеўстве нябесным. 5 І хто-б прыняў адно гэтакае дзіця ў імя маё, мяне прыймае. 6 А хто-б згоршыў аднаго з гэтых малых, каторыя ў мяне вераць, лепш яму, каб млынавы камень зачапіць яму за шыю і ўтапіць у глыбіні мора. 7 Гора сьвету дзеля згаршэньняў. Бо хоць трэба, каб прыйшлі згаршэньні, аднак-жа гора таму чалавеку, праз каторага прыходзіць згаршэньне. 8 Калі-ж рука твая або нага твая горшыць цябе, адатні яе і адкінь ад сябе: лепш табе ўвайсьці ў жыцьцё калекім або кульгавым, чым маючы абедзьве рукі або кульгавым, чым маючы абедзьве рукі або абедзьве нагі быць укінутым у вагонь вечны. 9 І калі вока тваё горшыць цябе, вырві яго і адкінь ад сябе: лепш табе з адным вокам увайсьці ў жыцьцё, чым маючы двое вачэй быць укінутым у пекла агню. 10 Глядзеце, каб не пагарджаць ніводным з гэтых малых, бо я вам кажу, што анёлы іх у небе заўсёды бачаць воблік Айца майго, каторы ёсьць у небе. 11 Бо Сын чалавечы прыйшоў збавіць, што было згінуўшы.

12 Як вам здаецца? Калі-б у каго было сто авец і адна з іх заблудзіла, то ці не пакіне ён дзевяцьдзесят дзевяць у горах і ня пойдзе шукаць тае, што заблудзіла? 13 І калі ўдасца яму знайсьці яе, сапраўды кажу вам, што ён больш цешыцца з яе, чым з дзевяцьдзесят дзевяці, якія не заблудзілі. 14 Так ня ёсьць воля Айца вашага, каторы ёсьць у небе, каб згінуў адзін з гэтых малых.

15 А калі-б саграшыў проціў цябе брат твой, ідзі і напамінай яго паміж табою і ім адным; калі паслухае цябе, здабудзеш брата твайго. 16 А калі не паслухае цябе, вазьмі з сабою яшчэ аднаго або двух, каб вуснамі двух або трох сьведкаў сьцьвердзілася кожнае слова. 17 Калі-б іх не паслухаў, скажы Каьсцёлу, а калі-б Касьцёла не паслухаў, няхай будзе для цябе як паганін і мытнік. 18 Сапраўды кажу вам, што-толькі зьвяжаце на зямлі, будзе разьвязана і ў небе.

19 Яшчэ кажу вам, што калі-б двух з вас згадзіліся на зямлі адносна кожнай рэчы, якую-толькі папросяць, станецца ім ад Айца майго, каторы ёсьць у небе. 20 Бо дзе двух або трох ёсьць сабраўшыся ў імя тваё, там я ёсьць пасярод іх.

21 Тады Пётр, прыступіўшы да яго, сказаў: Пане, сколькі разоў саграшыць проціў мяне брат мой і я маю яму дараваць? Ці аж да сямі разоў? 22 Сказаў яму Езус: Не кажу табе: аж да сямі разоў, але аж да сямідзесці сямі разоў.

23 Дзеля гэтага каралеўства нябеснае падобнае ёсьць да чалавека караля, які хацеў зрабіць рахунак са сваімі слугамі. 24 І калі пачаў рабіць рахунак, прывялі яму аднаго, каторы быў яму вінен дзесяць тысяч талентаў. 25 Калі-ж ён ня меў скуль аддаць, загадаў пан ягоны прадаць яго, і жонку ягону, і дзяцей, і ўсё, што меў і аддаць. 26 А гэны слуга, упаўшы, маліў яго, кажучы: Будзь цярплівы да мяне і я ўсё табе аддам. 27 І зжаліўся пан над гэным слугою, адпусьціў яго і дараваў яму доўг. 28 Гэны-ж слуга, выйшаўшы, спаткаў аднаго з сваіх таварышаў, каторы быў яму вінен сто дынараў, і схапіўшы, душыў яго, кажучы: аддай, што вінават. 29 І ўпаўшы таварыш ягоны, маліў яго, кажучы: Будзь цярплівы да мяне і я ўсё табе аддам. 30 Аднак той не захацеў, але пайшоў і пасадзіў яго ў вастрог, аж пакуль не аддасьць доўгу. 31 А таварышы ягоны, увідзеўшы, што сталася, засмуціліся вельмі і прыйшлі і расказалі свайму пану ўсё, што было сталася. 32 Тады ягоны пан паклікаў яго і сказаў яму: Слуга нягодны! Я табе ўвесь доўг дараваў, затым што ты прасіў мяне, 33 дык ці-ж ня трэба было і табе пажалець свайго таварыша, так як я пажалеў цябе. 34 І загневаўся пан ягоны аддаў яго катам, пакуль ня верне ўсяго доўгу. 35 Так і Айцец мой нябесны зробіць вам, калі не адпусьціце кожны брату свайму з сэрцаў вашых.

1 Апосталы перад зыходам Сьв. Духа былі падлеглы ўсім людзкім слабасьцям і дзеля гэтага падымалі часам пытаньне, хто з іх старшы.

3 Хрыстус вымагае, каб сталіся падобнымі да дзяцей у пакоры і скромнасьці.

5 "Хто-б прыняў" - гэта значыць, хто-б аказаў ім якую ўслугу або прыязьлівасьць, той атрымае нагароду, як-бы зрабіў гэта самому Хрыстусу.

6 Падаючы такую вялікую кару, Хрыстус зварочвае ўвагу слухачоў на вялікасьць грэху згаршэньня; г. зн. калі хто навучыць або прывядзе да грэху дзіця, або справядлівага, веручага ў Хрыста, чалавека.

7 Мусяць прыйсьці згаршэньні, бо на сьвеце ёсьць побач з добрымі і благія людзі, а яшчэ дзеля таго, што чалавек мае вольную волю і можа пахіліцца ў добры бок або ў дрэнны.

9 Нават найдаражэйшыя асобы або рэчы трэба адкінуць ад сябе, калі яны вядуць да граху.

У пекле, апроч кары асуджэньня, пазбаўляючай агляданьня Бога, ёсьць яшчэ кара агню. Які гэта агонь - мы ня ведаем, але мусіць іншы чым тут на зямлі.

10 Як д'яблы носяць заўсёды з сабою свае мукі, так і анёлы маюць заўсёды з сабою сваё нябеснае шчасьце агляданьня Бога. З гэтага радка відаць так-жа, што чалавек мае свайго анёла-стража і дзеля гэтага заслугоўвае на пашану.

12 Такою блуднаю авечкаю ёсьць кожны грэшнік.

13 Заўсёды чалавек болей цешыцца з таго, што быў згубіў і знайшоў, чым з таго, што мае, хоць тое, што мае, ёсьць шмат даражэйшым за знойдзенае.

15 Братняе, спагаднае і ўмелае напамінаньне мае ў жыцьці вялікае значэньне.

18 Хоць апосталам даў Хрыстус уладу над вернымі, то аднаму толькі Пятру даў ключы каралеўства нябеснага і сказаў "пасі баранкі мае, пасі авечкі мае".

19 "Двух згадзіліся" г. зн. прасілі Бога ў імя Езуса Хрыста.

20 Там і Хрыстус ёсьць з сваею ласкаю і заступніцтвам, а дзе Хрыстус заступаецца, там малітва будзе выслухана.

22 Вучыцялі (рабіны) і кніжнікі загадывалі дараваць 3 разы, дык Пётр, падаючы 7 разоў, думаў, што падаў найбольшую лічбу, аднак Хрыстус загадыве дароўваць бліжняму аж да сямідзесяці сямі разоў, гэта значыць, без канца.

24 Десяць тысяч талентаў - гэта аграмадная сума: каля 12 мільёнаў даляраў. Гэтакая вялікая сума азначае вялікасьць і многасьць нашых він перад Богам.

25 Даўнейшае права Рымскае дазваляла прадаць даўжніка як нявольніка; гэты звычай існаваў і ў жыдоў.

28 Дынар - каля 2 зал., звычайная штодзённая плата работніку ў тагачаснай Палестыне.

1 І сталася, калі Езус скончыў гэтыя мовы, выйшаў з Галілеі і прыйшоў у граніцы Юдэі па той бок Ярдану 2 І пайшлі за ім вялікія грамады і ён іх аздаравіў там. 3 І прыступілі да яго фарызэі і прабуючы яго, сказалі: Ці можна чалавеку дзеля якой-колечы прычыны пакінуць сваю жонку? 4 Ён, адказваючы, сказаў ім: Ці вы ня чыталі, што Той, каторы стварыў чалавека на пачатку, стварыў іх мужчынай і жанчынай? І сказаў: 5 "Дзеля гэтага пакіне чалавек бацьку і матку і прыстане да жонкі сваей і будуць двое ў вадным целе" (Гэн. 2, 24). 6 І так яны ўжо ня двое, але адно цела. Дык што Бог злучыў, няхай чалавек не разлучае. 7 Кажуць яму: Дыу чаму-ж Майсей загадаў даць разводны ліст і пакінуць? 8 Сказаў ім: Бо Майсей дзеля закамянеласьці сэрца вашага пазволіў вам кідаць вашыя жанкі, але ад пачатку ня было гэтак. 9 А я вам кажу, што хто-б пакінуў сваю жонку, акрамя дзеля чужалоства, і ўзяў другую, чужаложыць; і хто-б узяў пакіненую, чужаложыць. 10 Кажуць яму вучні ягоны: Калі так стаіць справа чалавека з жонкай, ня варта жаніцца. 11 Ён сказаў ім: Ня ўсе разумеюць гэтае слова, але каму дадзена. 12 Бо ёсьць еўнухі, каторыя нрадзіліся такімі з лона маткі, і ёсьць еўнухі, каторых людзі гэтак зрабілі еўнухамі дзеля каралеўства нябеснага. Хто можа паняць, няхай пайме.

13 Тады прыняслі да яго дзетак, каб узлажыў на іх рукі і памаліўся, а вучні сварыліся на іх. 14 Але Езус сказаў ім: Пусцеце дзетак і не перашкаджайце ім прыходзіць да мяне, бо гэтакіх ёсьць каралеўства нябеснае. 15 І калі ўзлажыў на іх рукі, адыйшоў адтуль.

16 І вось адзін, прыступіўшы, сказаў яму: Вучыцель добры! Што я маю чыніць добрага, каб мець жыцьцё вечнае? 17 Ён-жа сказаў яму: Чаму ты пытаеш мяне аб добрым? Адзін ёсьць добры, Бог. Калі-ж хочаш увайсьці ў жыцьцё, захавай прыказаньні. 18 Сказаў яму: Якія? А Езус сказаў: Не забівай, не чужалож, ня сьведч фальшыва, 19 паважай бацьку твайго і матку тваю, і любі бліжняга свайго, як самога сябе. 20 Кажа яму дзяцюк: Усяго гэтага я пільнаваўся ад моладасьці маей, чаго мне яшчэ не стае? 21 Сказаў яму Езус: Калі хочаш быць дасканальным, ідзі, прадай, што маеш і дай убогім, і будзеш мець скарб у небе; і прыходзь і ідзі за мною. 22 Калі-ж пачуў дзяцюк слова, адыйшоў сумны, бо меў ён вялікія маемасьці. 23 А Езус сказаў сваім вучням: Сапраўды кажу вам, што багатаму трудна ўвайсьці ў каралеўства нябеснае. 24 І яшчэ кажу вам: Лягчэй вярблюду прайсьці праз вуха ігольнае, чымся багатаму ўвайсьці ў каралеўства нябеснае. 25 Пачуўшы-ж гэтае, вучні многа дзівіліся, кажучы: Дык хто можа быць збаўлены? 26 А Езус, спаглянуўшы, сказаў ім: У людзей гэта немагчыма, але ў Бога ўсё магчыма. 27 Тады Пётр, адазваўшыся, сказаў яму: Вось мы пакінулі ўсё і пайшлі за табою, што-ж будзе нам? 28 А Езус сказаў ім: Сапраўды кажу вам, што вы, каторыя пайшлі за мною, у адраджэньні, калі Сын чалавечы засядзе на троне сваей славы, і вы будзеце сядзець на дванаццаці тронах, судзячы дванаццаць пакаленьняў Ізраіля. 29 І кожны, хто-б пакінуў дом, або братоў, або сёстраў, або бацьку, або матку, або жонку, або дзяцей, або поле дзеля імені майго, устораз атрымае і здабудзе жыцьцё вечнае. 30 Многія-ж першыя будуць апошнімі, а апошнія першымі.

3 У жыдоў тады была вялікая свабода ў справе разводаў. Фарызэі падымаюць гэту справу перад Езусам, прабуючы яго.

5 Іншымі славамі: як ня можна разьдзяляць аднаго цела на часьці, так ня можна развадзіць мужа з жонкай.

6 Значыць, неразрыўнасьць жанімства паходзіць з волі Божай.

7 Стары Закон пазваляў даваць развод у выпадку чужалоства, загадваючы пры гэтым даваць разводны ліст. Хрыстус зносіць гэтае права і вяртае жанімству яго неразрыўнасьць, так як гэта было на пачатку існаваньня роду людзкога.

Дзеля гэтага Касьцёл Каталіцкі стаіць цьвёрда на грунце неразрыўнасьці сакрамэнту жанімства, а калі дазваляе ў некаторых выпадках дык толькі на разлуку (сэпарацыю), падчас каторай муж і жонка жывуць аддзельна, але ня маюць права ўступаць у новую жанімскую сувязь, пакуль адно з іх жыве.

12 Да бязжэнства ня кожны здольны: адны няздольны, бо такімі ўжо нарадзіліся (калекімі на целе або на душы), другія прымушаны людзьмі - моральна ці фізычна - жыць бязжэннымі, а іншыя самі забавязаліся жыць у стане бязжэнным.

13 Вучні сварыліся на тых, што прыносілі дзяцей, каб лішне не ўтруджалі Езуса.

17 Бог ёсьць крыніцай усякага дабра і дзеля гэтага да Яго трэба адносіць усякае дабро, якое існуе на сьвеце.

24 Здаецца, што гэта ёсьць старадаўная жыдоўская прыказка, якою адзначалі рэч немагчымую. Гэтую прыказку і Хрыстус тут падае. Бо як з папярэдняга і далейшага радка відаць, багаты можа збавіцца, але з трудом. Патрэба тут вялікай ласкі Божай, каторай павінны багатыя людзі прасіць у Бога.

30 Гэты сказ Хрыстус пашырыць і выясьніць у прыповесьці аб работніках у вінаградніку.

20 Разьдзел. 1 Падобнае ёсьць каралеўства нябеснае да чалавека гаспадара, каторы выйшаў вельмі рана наймаць работнікаў у свой вінаграднік.2 І зрабіўшы ўмову з работнікамі па дынары ў дзень, паслаў іх у свой вінаграднік. 3 І выйшаўшы каля гадзіны трэцяй, убачыў другіх, што стаялі без работы на рынку 4 і сказаў: Ідзеце і вы ў мой вінаграднік і што будзе належыцца, дам вам. 5 Яны-ж пайшлі. Ізноў-жа выйшаў каля гадзіны шостай і дзевятай і зрабіў таксама. 6 І каля адзінаццатай выйшаў і знайшоў іншых стаячых і сказаў ім: Што вы тут стаіцё цэлы дзень без работы? 7 Кажуць яму: Бо нас ніхто не наняў. Кажа ім: ідзеце і вы ў мой вінаграднік. 8 Калі-ж надыйшоў вечар, кажа гаспадар вінаградніка свайму эканому: пакліч работнікаў і аддай ім плату, пачаўшы ад апошніх аж да першых. 9 Дык калі падыйшлі тыя, што былі прыйшоўшы каля гадзіны адзінаццатай, атрымалі па дынары. 10 А першыя, падыйшоўшы, думалі, што атрымаюць болей, але і яны атрымалі па дынары. 11 І ўзяўшы, наракалі на гаспадара, 12 кажучы: Гэтыя апошнія адну гадзіну працавалі, а ты зраўняў іх з намі, каторыя перанеслі цяжар дня і сьпеку. 13 А ён адказваючы аднаму з іх, сказаў: Дружа! я не рабіў табе крыўды, ці-ж не за дынар ты са мною ўмовіўся? 14 Вазьмі, што тваё і ідзі, а я хачу і гэтаму апошняму даць як і табе. 15 Ці-ж ня можна мне зрабіць, што хачу? Ці-ж вока тваё злоснае, што я добры? 16 Так апошнія будуць першымі, а першыя апошнімі. Бо многа пакліканых, але мала выбраных.

17 А ідучы ў Ерузалім, Езус узяў дванаццаць вучняў асобна і сказаў ім: 18 Вось ідзём у Ерузалім і Сын чалавечы будзе выданы старшым сьвятарам і кніжнікам і асудзяць яго на сьмерць, 19 і выдадуць яго паганам на зьдзек і бічаваньне і ўкрыжаваньне, і на трэці дзень уваскрэсьне.

20 Тады прыступіла да яго маці сыноў Зэбэдэявых з сынамі сваімі, кланяючыся і нечага просячы ў яго. 21 Ён сказаў ёй: Чаго хочаш? Яна сказала: Скажы, каб гэтыя два сыны мае сядзелі адзін з правага боку твайго, а другі з левага ў каралеўстве тваім. 22 А Езус, адказаўшы, сказаў: Ня ведаеце, чаго просіце. Ці можаце піць чару, якую я буду піць? Кажуць яму: Можам. 23 Сказаў ім: Чару-то маю піць будзеце, але сядзець з правага майго боку або з левага гэта не мая рэч даць вам, але каму прыгатавана Айцом маім.

24 А дзесяць, пачуўшы, абурыліся на двух братоў. 25 Езус-жа паклікаў іх да сябе і сказаў: Вы ведаеце, што павадыры народаў пануюць над імі і тыя, каторыя большыя ёсьць, выконываюць над імі ўладу. 26 Ня так будзе паміж вамі, але хто-б хацеў між вамі быць большым, няхай будзе вашым прыслужнікам, 27 і хто-б хацеў між вамі быць першым, будзе вашым слугою. 28 Так як Сын чалавечы ня прыйшоў, каб яму служылі, але каб служыць і даць жыцьцё сваё за выкуп за многіх.

29 І калі яны выходзілі з Ерыхону, ішла за ім вялікая грамады, 30 і вось два сьляпыя, седзячы ля дарогі, пачулі, што Езус ідзе міма, і закрычалі, кажучы: Пане, зжалься над намі, сыне Давіда! 31 А грамада сварылася на іх, каб замоўклі. Але яны яшчэ мацней крычалі, кажучы: Пане, зжалься над намі, сыне Давіда. 32 І стаў Езус і паклікаў іх і сказаў: Што вы хочаце, каб я вам зрабіў? 33 Кажуць яму: Пане, каб адчыніліся вочы нашыя! 34 А Езус зжаліўся над імі, дакрануўся да вачэй іх і зараз жа сталі відзець і пайшлі за ім.

3 Гадзіна трэцяя ў Палестыне - гэта нашая 9 нараніцы.

6 Гадзіна адзінаццатая - гэта нашая 5 пад вечар.

8 Паводле закону Майсея плату работнікам трэба было выплаціць таго самага дня вечарам.

12 Скарга была-б зусім зразумелая, калі-б яны не былі згоджаны па дынары і калі-б ня браць пад увагу дабрату гаспадара.

16 Да жыцьця хрысьціянскага многа пакліканых, а да вялікай сьвятасьці мала выбраных.

Як тут на зямлі ў прыповесьці, так на тым сьвеце нагарода справядлівых сама па сабе будзе роўная для ўсіх і гэту нагароду мы называем "небам"; аднак у дробязі і паасобку бяручы, яна будзе рознай, залежнай - з аднаго боку - ад вартасьці заслуг сьвятых, з другога боку - ад дабраты і ласк Божых, каторыя Бог дае людзям паводле сваеё волі.

Гэтакім чынам справядлівасьць Божая выяўляецца ў вялікай колькасьці людзей збаўленых, а ласка Божая ясьнее ў малым ліку вялікіх Сьвятых.

21 Сядзець з првага і левага боку караля заўсёды ўважалася за знак улады і паважаньня. Вучні, пачуўшы аб скорым прыходзе каралеўства Хрыстовага, а разумеючы гэтае каралеўства ўсё яшчэ пазямному, хацелі заняць там першыя мясцы. Гэтага самага хацела і матка сыноў Зэбэдэявых.

23 Гэтае прароцтва Хрыстова споўнілася: старшы сын Зэбэдэя - Якуб быў сьцяты мячом каля 44 году па Нар. Хр., а малодшы - Ян быў бічаваны, укінены ў кацёл з кіпучай алівай, а потым выгнаны на выспу Патмос.

Апроч гэтага Хрыстус адзначае тут, што ён, як Мэсыяш, не пакліканы выдаваць або зьмяняць Божыя пастановы адносна жыцьця сьвятых у небе. Гэтыя пастановы ўжо былі выданы спрадвякоў Айцом разам з Сынам і Духам Сьв.

24 Абурыліся апосталы з прычыны ўласнай амбіцыі і дзеля гэтага Хрыстус дае ўсім навуку пакоры. Пакорныя ўслугі бліжнім найболей цэняцца ў каралеўстве Хрыстовым, бо і Хрыстус сам прыйшоў, каб служыць.

28 Хрыстус аддаў жыцьцё сваё за ўсё чалавецтва, але таму што ня ўсе хочуць карыстаць з гэтага адкупленьня, Хрыстус кажа, што аддаў сваё жыцьцё за м н о г і х.

30 Называючы Езуса Сынам Давіда, сьляпыя прызнаюць яго за Мэсыяша.

ІІІ ЧАСЬЦЬ. АПОШНІЯ ДНІ Е. ХРЫСТА НА ЗЯМЛІ, ЯГО МУКА, СЬМЕРЦЬ І ЎСКРАШЭНЬНЕ

1 І калі прыбліжаліся да Ерузаліму і прыйшлі да Бэтфагэ пры Аліўнай гарэ, тады езус паслаў двух вучняў, 2 кажучы ім: Ідзеце ў сяло, якое напроць вас, і зараз знойдзеце прывязаную асьліцу і з ёй асьлянё: адвяжэце і прывядзеце да мяне. 3 А калі-б вам хто што гаварыў, скажэце, што яны патрэбны Пану і ён зараз пусьціць іх. 4 А гэта ўсё сталася, каб споўнілася сказанае праз прарока (Захар, 9-9), які кажа: 5 Скажэце дачцэ Сыёнскай: "Вось кароль твой ідзе да цябе ціхі, седзячы на асьліцы і асьляці, сыне пад'ярэмнай". 6 Вучні-ж, пайшоўшы, зрабілі так, як ім загадаў Езус. 7 І прывялі асьліцу і асьлянё, і ўзлажылі на іх свае вопраткі і пасадзілі яго на верх. 8 А вялізарная грамада слала свае вопраткі на дарозе, другія-ж зразалі галінкі з дзераваў і слалі іх на дарозе. 9 А грамады, каторыя ішлі наперадзе і ішлі ззаду, крычалі, кажучы: Госанна сыну Давіда, багаслаўлены, каторы ідзе ў імя Пана! Госанна на вышынах!

10 І калі ўехаў у Ерузалім, парушыўся ўвесь горад, кажучы: Хто гэта такі? 11 Народ-жа адказаў: гэта Езус, прарок з Назарэту Галілейскага.

12 І ўвайшоў Езус у сьвятыню Божую і выгнаў усіх прадаючых і купляючых у сьвятыні і абярнуў сталы мяняльнікаў і столікі прадаючых галубы; 23 і сказаў ім: Ёсьць напісана: "дом мой будзе названы домам малітвы, а вы яго зрабілі пячэрай разбойнікаў" (Із. 56, 7; Ер. 7, 11).

14 І прыступілі да яго сьляпыя і кульгавыя ў сьвятыні і ён аздаравіў іх. 15 А старшыя сьвятары і кніжнікі, бачучы дзівы, якія чыніў, і дзяцей, выкрыківаючых у сьвятыні і кажучых: "Госанна сыну Давіда"! - абурыліся 16 і сказалі яму: Ці чуеш, што яны кажуць? Езус-жа сказаў ім: Так. Ці-ж вы ніколі ня чыталі, што "з вуснаў дзетак і сысункоў Ты ўчыніў хвалу"? (Пс. 8, 3). 17 І пакінуўшы іх, выйшаў проч з гораду да Бэтаніі і там астаўся.

18 А нараніцы, варочаючыся ў горад, захацеў есьці. 19 І ўгледзеўшы пры дарозе адно фігавае дрэва, падыйшоў да яго і, нічога не знайшоўшы на ім апроч толькі лісьця, сказаў да яго: Няхай-жа з цябе ніколі ня родзіцца плод на векі! І зсохла зараз-жа фіга. 20 А вучні, убачыўшы, дзівіліся, кажучы: Як яна зараз-жа зсохла! 21 А Езус, адказваючы, сказаў ім: Сапраўды кажу вам: калі б вы мелі веру і не сумневаліся, ня толькі зробіце з фігавым дрэвам, але калі-б і гэтай гарэ сказалі: "Узьніміся і кінься ў мора", станецца. 22 І ўсё, чаго толькі будзеце прасіць у малітве веручы, атрымаеце.

Спрэчкі з прадстаўнікамі Сангэдрыну. Тры прыповесьці

23 І калі прыйшоў у сьвятыню, прыступілі да яго, калі ён навучаў, вышэйшыя сьвятары і старшыя народу, кажучы: Якою ўладаю ты гэта робіш? І хто табе даў гэтую ўладу? 24 Адказваючы, Езус сказаў ім: Спытаюся і я ў вас аднаго слова, калі вы мне яго скажаце, то і я вам скажу, якою ўладаю я гэта раблю. 25 Хрост Яна скуль быў, з неба ці з людзей? Яны-ж разважалі паміж саюою, кажучы: 26 Калі скажам: "З неба", то ён нам скажа: Чаму-ж вы не паверылі яму? Калі-ж скажам: "З людзей", баімося грамады, бо ўсе мелі Яна за прарока. 27 І адказваючы Езусу, сказалі: Ня ведаем. Сказаў ім так-жа ён: І я вам не скажу, якою ўладаю я гэта раблю.

28 А як вам здаецца? Адзін чалавек меў двух сыноў і, падыйшоўшы да першага, сказаў: Сыне, ідзі сягоньня, папрацуй у маім вінаградніку. 29 Але той, адказваючы, сказаў: Не хачу. Потым аднак, раскаяўшыся, пайшоў. 30 І падыйшоўшы да другога, сказаў таксама. Гэты-ж адказваючы, сказаў: Іду, пане - і не пайшоў. 31 Каторы з двух споўніў волю айца? Кажуць яму: Першы. Сказаў ім Езус. Сапраўды кажу вам, што мытнікі і блудніцы пойдуць перад вамі ў каралеўства Божае. 32 Бо прыйшоў да вас Ян шляхам справядлівасьці і вы не паверылі яму; вы-ж бачачы, ані ня мелі жалю пасьля, каб паверыць яму.

33 Паслухайце другое прыповесьці: Быў чалавек гаспадар, каторы засадзіў вінаграднік, абгарадзіў яго плотам, выкапаў у ім вінатоку, пабудаваў вежу, аддаў яго ў арэнду земляробам і выехаў. 34 Калі-ж надыйшоў час пладоў, паслаў сваіх слуг да земляробаў, каб атрымаць свае плады. 35 Але земляробы, схапіўшы ягоных слуг, іншага пабілі, іншага забілі, а іншага закаменавалі. 36 Ізноў паслаў іншых слуг, болей чым першых, і з імі зрабілі таксама. 37 Уканцы-ж паслаў да іх сына свайго, кажучы: Ушануюць сына майго. 38 Але земляробы, убачыўшы сына, гаварылі паміж сабою: Гэта насьледнік, пойдзем, заб'ём яго і будзем мець ягону спадчыну. 39 І схапіўшы яго, выкінулі вон з вінаградніка і забілі. 40 Дык калі прыйдзе гаспадар вінаградніка, што зробіць з тымі земляробамі? 41 Кажуць яму. Злыдняў пазлому выгубіць, а вінаграднік свой аддасьць у арэнду іншым земляробам, каторыя будуць аддаваць яму плод у сваім часе. 42 Сказаў ім Езус: Ці-ж вы ніколі ня чыталі ў Пісаньні (Пс. 117, 22): "Камень, які адкінулі будаўнічыя, стаўся галавою вугла? Ад Пана гэта сталася і ёсьць дзіўным у вачох нашых". 43 Дзеля гэтага кажу вам, што будзе аднята ад вас каралеўства Божае і будзе дадзена народу, які творыць плады яго. 44 А хто ўпадзе на гэты камень, разаб'ецца, а на каго ён упадзе, сатрэ яго.

45 І калі пачулі яго прыповесьці старшыя сьвятары і фарызэі, зразумелі, што аб іх гаварыў. 46 І хочучы яго ўзяць, баяліся грамадаў, бо яны мелі яго за прарока.

Р. 21 1 Бэтфагэ - сяло пры Аліўнай гарэ, недалёка ад Ерузаліму, за ручаём Цэдрон. У гэтае сяло паслаў Езус двух вучняў.

5 Словы "Дачцэ Сыёнскай" значаць тое самае, што "жыхаром Ерузаліму".

Прарок Захар падае ў гэтых славах розьніцу паміж трыумфальным уездам Хрыста і зямных валадараў.

7 Езус ехаў на маладым асьле, а асьліца ішла побач, каб жарабё было спакайнейшае.

9 "Госанна" - слова гэбрайскае, азначае тое самае, што "слава" або "чэсьць".

12 Са згоды старшых над сьвятынямі прадаўцы завялі гандаль у дварышчы сьвятыні (выглядала-б у нас як на цьмінтары каля касьцёла), прадаючы ўсё, што было патрэбнае да ахвяраў (валы, авечкі, галубы, віно, аліву і г. д.), а мяняльнікі, седзячы пры сталох, мянялі чужыя горшы на жыдоўскія, бо толькі жыдоўскім грашмі можна было даваць ахвяру на сьвятыню.

13 Гандляры пры гэтым ашуквалі рознымі нягоднымі спосабамі набожных людзей, якія прыходзілі ў сьвятыню і куплялі ў іх.

Выганяў Езус гандляроў з сьвятыні ў панядзелак.

19 Пракляцьце фігі мела сваё асобнае, сымболічнае значэньне. Пад гэтым дзеравам трэба разумець жыдоўскі народ. Лісьце буйнае - гэта ўсе дары, якімі так шчодра абдарыў Бог гэты народ. Ня гледзячы аднак на ўсе дары, жыдоўскі народ ня даў належных пладоў і нават, калі прыйшоў Мэсыяш, адкінуў яго і выдаў на сьмерць. Дзеля гэтага, так як фігу, спаткала яго належная кара.

25 Хрыстус пытаецца: чаму вы не паверылі тады, калі Ян Хрысьціцель паказываў на мяне, як на Баранка Божага і Мэсыяша?

27 Фарызэйская крывадушнасьць не заслужыла на просты адказ, бо яны прыйшлі, каб Езуса злавіць на слове, і потым абвінаваціць. Дык Езус адказаў ім укосна, падаючы прыповесьць ад двух сынох.

32 Бог мае ў Ізраілю дваякага роду сыноў. Першы, каторы нібы слухае Бога і кажа "пайду і зраблю", але ня робіць - гэта фарызэі і старшыя жыдоўскія; а другі, каторы хоць і кажа, што "не пайду", аднак потым, раскаяўшыся, ідзе і робіць - гэта грэшнікі, якія спачатку супраціўляюцца волі Божай, але потым жалеюць за свае чыны і наварочваюцца да Бога. Гэтыя ўвойдуць у каралеўства Божае, а тыя будуць адкінуты.

33 Вінатокі ў Палестыне высякаюцца ў скале ў форме чатырохкутнай ямы, у якую сыплюць вінаградныя ягады і топчуць іх нагамі. Выціснуты сок сплывае ўніз вінатокі і аддтуль праз дзірку і каналік цячэ ў пасудзіну. Вежу будавалі, каб бараніцца ад зладзеяў і каб сьцерагчы вінаградніка.

34 У Палестыне арэндатары - земляробы аддаюць яшчэ і цяпер трэцюю часьць або палавіну ўраджаю з вінаградніка гаспадаром

41 Значэньне гэтай прыповесьці такое: Вінаграднік - гэта зямля Ізраілява, земляробы - ізраэліты, а гаспадар - Бог. Ад ізраэлітаў вымагаў Бог спаўняньня сваіх прыказаньняў і дзеля гэтага пасылаў да іх прарокаў, а ўканцы свайго Сына. Аднак Ізраэліты прарокаў ня слухалі, а часам нават забівалі іх і гэтак няўбаве яны паступяць і Сынам Божым. Дык Богу ўжо нічога не астаецца, як толькі пакараць гэты народ.

42 Гэтым каменем, які адкінулі будаўнічыя (старшыя жыдоўскага народу), ёсьць Хрыстус. Ён пасланы Богам, каб будаваў каралеўства Божае і быў тым каменем, на каторым дзяржыцца ўся будова.

44 Хрыстус будзе срогім судзьдзёю для тых, хто сьведама яго адкінуў. Той, хто адкідае ягону навуку, "разаб'ецца", або інакш кажучы, згіне.

1 І адказваючы Езус гаварыў ім ізноў у прыповесьцях, кажучы: 2 Падобным сталася каралеўства нябеснае да чалавека караля, каторы справіў вясельле свайму сыну. 3 І паслаў слуг сваіх клікаць запрошаных на вясельле, і не хацелі прыйсьці. 4 Ізноў паслаў іншых слуг, кажучы: Скажэце запрошаным: "Вось я прыгатовіў абед мой, валы мае і кормнікі пабіты і ўсё гатова; прыходзьце на вясельле". 5 Але яны ня дбалі і пайшлі, хто да свае сялібы, а хто да свайго гандлю, 6 другія-ж схапілі слуг ягоных і назьдзкаваўшыся, пазабівалі. 7 Калі-ж пачуў кароль, загневаўся і паслаўшы сваё войска, выгубіў гэных забойцаў і спаліў іхны горад. 8 Тады сказаў сваім слугам: Вясельле-то гатова, але прошаныя ня былі дастойны. 9 Дык ідзеце на скрыжаваньні дарог і каго-толькі спаткаеце, клічце на вясельле. 10 І слугі ягоны, выйшаўшы на дарогі, сабралі ўсіх, каго знайшлі, благіх і добрых - і вясельле было поўнае гасьцей. 11 А кароль увайшоў, каб паглядзець на гасьцей, і ўбачыў там чалавека неадзетага ў вясельную вопртаку. 12 І сказаў яму: Дружа, як ты сюды ўвайшоў, ня маючы вясельнай вопраткі? Але той маўчаў. 13 Тады сказаў кароль слугам: Зьвязаўшы рукі і ногі яго, кіньце яго ў вонкавую цемру, там будзе плач і скрыгот зубоў. 14 Бо многа пакліканых, але мала выбраных.

15 Тады фарызэі, адыйшоўшы, зрабілі нараду, як-бы яго злавіць у мове. 16 І паслалі да яго сваіх вучняў з Гэрадыянамі, кажучы: Вучыцель, мы ведаем, што ты праўдамоўны і дарогі Божай папраўдзе навучаеш і не зважаеш на нікога, бо не аглядаесься на асобу людзкую, 17 дык скажы нам, як табе здаецца, можна даваць падатак цэзару, ці не? 18 А Езус, пазнаўшы іхную нягоднасьць, сказаў: Чаму спакушаеце мяне, крывадушнікі? 19 Пакажэце мне падатковую манэту. Яны-ж прыняслі яму дынара. 20 І сказаў ім Езус: Чый гэта воблік і надпіс? 21 Кажуць яму: Цэзараў. Тады сказаў ім: Дык аддайце што цэзарава, цэзару, а што Божае, Богу. 22 І пачуўшы, яны зьдзівіліся і пакінуўшы яго, адыйшлі.

23 У той дзень прыступілі да яго садукеі, каторыя кажуць, што няма ўскрашэньня, і спыталіся ў яго, 24 кажучы: Вучыцель, Майсей сказаў: "Каліб хто памёр, ня маючы сына, то брат ягоны возьме яго жонку і ўскрасіць патомства брату свайму" (Паўл. Пр. 25, 5). 25 Было-ж у нас сем братоў: першы, ажаніўшыся, памёр і, ня маючы патомства, пакінуў жонку сваю брату свайму. 26 Таксама другі і трэці аж да сёмага. 27 А ўканцы пасьля ўсіх памярла і жонка. 28 Дыу у ўскрашеньні чыёй з сямёх будзе яна жонкай? Бо ўсе мелі яе. 29 А Езус, адказваючы, сказаў ім: Вы мыляецеся, ня ведаючы Пісаньняў ані моцы Божай. 30 Бо ў ускрашэньні ані жэняцца, ані ідуць замуж, але будуць як анёлы Божыя ў небе. 31 А аб ускрашэньні ўмерлых ці вы ня чыталі, што было сказана Богам, каторы вам кажа: 32 "Я ёсьць Бог Абрагама, і Бог Ізаака, і Бог Якуба"? (Вых. 3, 6). Ня ёсьць-жа Бог умерлых, але жывых.

34 А фарызэі, пачуўшы, што прымусіў садукеяў замаўчаць, сабраліся разам 35 і спытаўся яго адзін з іх, вучоны ў законе, прабуючы яго: 36 Вучыцель, якое ёсьць вялікае прыказаньне ў законе? 37 Сказаў яму Езус: "Любі Пана Бога твайго ўсім сэрцам сваім, і ўсей душою тваею, і ўсей мысьляй тваею" (Паўл. Пр. 6, 5). 38 Гэта ёсьць найбольшае і першае прыказаньне. 39 Другое-ж ёсьць гэтаму падобнае: "Любі бліжняга свайго, як самога сябе" (Лев. 19, 18). 40 На гэтых двух прыказаньнях апіраецца ўвесь закон і прарокі.

41 Калі-ж сабраліся фарызэі, спытаўся ў іх Езус, 42 кажучы: Што вы думаеце аб Хрыстусе? Чый ён сын? Кажуць яму: Давідаў. 43 Дык як-жа Давід у духу заве яго Панам, кажучы: 44 "Сказаў Пан Пану майму, сядзі праваруч мяне, пакуль палажу воргаў тваіх падножжам ног тваіх?" (Пс. 109, 1). 45 Дык калі Давід заве яго Панам, як-жа ёсьць сынам ягоным? 46 І ніхто ня мог адказаць яму слова і ніхто ня сьмеў ад таго дня болей у яго пытацца.

4 Даўней у грэкаў, рымлян і жыдоў два разы прасілі на вясельле ці на абед: адзін раз на некулькі дзён перад абедам, а другі раз зараз перад абедам.

6 Няпрыход на вясельле і нават забойства каралеўскіх слуг было яўным бунтам проціў караля і ягонага сына.

7 Гэтакая срогая кара ёсьць звычайнай на ўсходзе, дзе валадары за віну адзінак караюць увесь горад ці грамаду.

11 На ўсходзе вясельную вопратку мусіў мець кожны, хто прыходзіў на вясельле. У каго яе ня было, таму давалі гаспадары, а хто пагарджаў гэтым абычаем і ўваходзіў бяз вопраткі, той пагарджаў і гаспадаром.

Вясельная вопратка азначае тут Усьвячаючую ласку Божую.

12 Той чалавек нічога ня мог сказаць на сваё апраўданьне і яго спаткала кара.

13 Чалавека, які ня споўніў усіх вясельных абычаяў, выкідалі з цёплага і асьветленага памяшканьня на двор, дзе ўначы была цемра і холад і дзе сапраўды быў плач і скрыгот зубоў. Гэты плач і скрыгот зубоў, цемра, ланцугі на руках і нагах, ёсьць азнакамі цяжкіх кар і вечным асуджэньні.

14 Многа было пакліканых з Ізраільскага народу, але выбраных мала.

15 Сьмерць Хрыста ўжо была пастаноўлена, толькі фарызэі і старшыя жыдоўскія імкнуцца да таго, каб асудзіў яго на сьмерць сам намесьнік цэзара, Пілат.

16 Фарызэі жылі ў нязгодзе з Гэрадыянамі (прыхільнікамі дынастыі Гэрада В.), тут аднак лучацца ў супольнай ненавісьці да Хрыста.

17 Хрыстус, калі-б сказаў не плаціць падаткаў, сьцягнуў-бы на сябе гнеў рымскіх уладаў, а калі-б сказаў плаціць, то адвярнуў-бы ад сябе народ, каторы не хацеў паганам плаціць падаткаў. І так дрэнна і так нядобра, у кожным выпадку фарызэі маглі-б абвінаваціць Езуса. Езус аднак загадаў плаціць падатак і дзяржаўнай уладзе і духоўнай.

21 Хрыстус дзеліць уладу на сьвецкую або дзяржаўную і духоўную, Божую. Уладзе дзяржаўнай належыцца падатак і Хрыстус не забараняе яго даваць, не гаворачы нічога аб справядлівасьці або несправядлівасьці таго ці іншага падатку. Побач з уладай дзяржаўнай Хрыстус ставіць і ўладу Божую, касьцельную, каторай таксама трэба аддаць тое, што ёй справядліва належыцца.

28 Садукеі адкідалі ўскрашэньне ўмерлых і дзеля гэтага падаюць малападобную да праўды гісторыю аб жонцы і сямі яе мужох, хочучы гэтым паставіць Хрыстуса ў труднае палажэньне.

32 Іншымі славамі Абрагам, Ізаак і Якуб жывуць і то жывуць ня целам, але душою, а калі яны жывуць па сьмерці, то гэта значыць, што душа несьмяротная, а калі несьмяротная, то яна можа некалі ізноў злучыцца з целам - і такім парадкам наступіць ускрашэньне з умерлых.

36 Жыдоўскія вучыцялі і кніжнікі згодна дзялілі ўсе прыказаньні і забароны (а было іх аж 613!) на вялікія і малыя; але не маглі згадзіцца, якія з гэтых прыказаньняў былі большыя, а якія меншыя, дык гэтае пытаньне мела ў той час вялікае значэньне.

40 Прыказаньні любові Бога і бліжняга ёсьць зьместам усіх іншых прыказаньняў.

44 "Пан" г. зн. Бог Айцец, Ягвэ; "Пану майму" г. зн. Мэсыяшу. Жыды прызнавалі Мэсыяша за сына Давіда, але не прызнавалі яго за сына Божага, тымчасам Давід у сваім псальме (109) называе Мэсыяша сваім Панам, а сына ніхто не называе сваім панам, значыць Давід прызнаваў Мэсыяша за Сына Божага.

1 Тады Езус прамовіў да грамадаў і да сваіх вучняў, 2 кажучы: На Майсеявым пасадзе селі кніжнікі і фарызэі, 3 дык усё, што-толькі вам скажуць, захавайце і чынеце, але не чынеце паводле ўчынкаў іх, бо яны кажуць, а ня чыняць. 4 Бо яны вяжуць бярэмі цяжкія і непасільныя і ўскладаюць на плечы людзям, а самі пальцам ня хочуць іх крануць. 5 Усе-ж учынкі свае чыняць, каб іх бачылі людзі: бо пашыраюць свае філактэры і павялічваюць фрэнзлі. 6 І любяць першыя мясцы на банкетах і першыя лаўкі ў бажніцах, 7 і прывітаньні на рынку і каб людзі называлі іх "вучыцель". 8 А вы не называецеся "вучыцелямі", бо адзін ваш Вучыцель, а вы ўсе браты. 9 І "айцом" не называйце сябе на зямлі, бо адзін ёсьць ваш Айцец, каторы ёсьць у небе. 10 І не называйцеся вучыцелямі, бо Вучыцель ваш адзін - Хрыстус. 11 Хто з вас большы, той будзе вашым слугою. 12 А хто сябе павышае, будзе паніжаны, а хто сябе паніжае, будзе павышаны.

13 Гора вам, кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што аб'ядаеце дамы ўдоваў, адмаўляючы доўгія малітвы; дзеля гэтага дастанеце цяжэйшы прысуд.

15 Гора вам, кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што абходзіце мора і сушу, каб здабыць аднаго прозэліта, а калі здабудзеце, робіце яго сынам пекла ўдвае горшым за вас.

16 Гора вам, сьляпыя павадыры, якія кажаце: "Хто-б прысягнуў на сьвятыню, гэта нічога; але хто-б прысягнуў на золата ў сьвятыні, той забавязаны". 17 Неразумныя і сьляпыя! Што-ж важней: золата ці сьвятыня, якая пасьвячае золата? 19 І "хто-б прысягнуў на аўтар, гэта нічога; але хто-б прысягнуў на ахвяру, якая ёсьць на ім, то забавязаны". 19 Сьляпыя! Што-ж важнейшае: ахвяра ці аўтар, які пасьвячае ахвяру? 20 Дык хто прысягае на аўтар, прысягае на яго і на ўсё, што на ім ёсьць. 21 І хто-б прысягнуў на сьвятыню, прысягае на яе і на Таго, хто ў ёй жыве. 22 І хто прысягае на неба, прысягае на трон Божы і на Таго, хто сядзіць на ім.

23 Гора вам кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што даецё дзесяціну з мяты, аныжу і кміну, а пакінулі, што ёсьць важнейшае ў законе; суд, міласэрдзе і веру. Гэтае трэба было чыніць і таго не прапускаць. 24 Павадыры сьляпыя, што камара працэджваеце, а вярблюда глытаеце! 25 Гора вам, кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што ачышчаеце тое, што ёсьць зверху кубка і місы, а ўнутры вы поўны зьдзерства і бруду. 26 Фарызэю сьляпы! Ачысьць перш, што ўнутры ёсьць кубка і місы, каб чыстым сталася тое, што ёсьць зьверху.

27 Гора вам, кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што падобныя вы да пабеляных грабоў, каторыя зьверху падаюцца людзям прыгожыя, а ўнутры поўны касьцей мерцьвякоў і ўсялякай брыды. 28 Гэтак і вы зьверху здаецёся людзям справядлівымі, а ўнутры вы поўны крывадушнасьці і нягоднасьці.

29 Гора вам, кніжнікі і фарызэі крывадушнікі, што будуеце грабы прарокаў і ўпрыгожваеце памятнікі справядлівых, 30 і кажаце: "Калі-б мы былі ў дні айцоў нашых, мы ня былі-б іх супольнікамі ў крыві прарокаў". 31 Гэтак вы самі проціў сябе сьведчыце, што вы сыны тых, каторыя забівалі пророкаў. 32 Дапаўняйце-ж і вы меру айцоў вашых.

33 Вужы, родзе гадавы! Як-жа вы ўцечацё ад суду пекла? 34 Вось дзеля таго я пасылаю да вас прарокаў і мудрацоў і кніжнікаў, а вы спаміж іх заб'ецё і ўкрыжуеце, і спаміж іх убічуеце ў бажніцах вашых і будзеце прасьледаваць з гораду ў горад, 35 каб каб прыйшла на вас уся кроў справядлівая, якая была праліта на зямлі, ад крыві Абэля справядлівага, аж да крыві Захара, сына Барахіявага, каторага вы забілі між сьвятыняў і аўтаром. 36 Сапраўды кажу вам, усё гэнае прыйдзе на гэны род.

37 Ерузалім, Ерузалім, што забіваеш прарокаў і камянуеш тых, каторыя да цябе былі пасланы, столькі разоў я хацеў сабраць дзяцей тваіх, як курыца зьбірае пад крыльля куранят сваіх, а ты не хацеў! 38 Вось-жа астанецца дом ваш для вас пустым. 39 Бо кажу вам: Адцяпер ня ўбачыце мяне, пакуль ня скажаце: "Багаслаўлены, каторы ідзе ў імя Пана".

Калі ўсе навукі і напамінаньні Езуса адносна кніжнікаў і фарызэяў не прывялі да пажаданага рэзультату, Езус выказвае перад народам усю іх нягоднасьць і крывадушнасьць і кажа ім: "Гора вам, кніжнікі і фарызэі".

4 Накладаюць на людзей шмат розных прадпісаньняў, а самі іх не спаўняюць.

5 Філактэры - гэта чатырохкантовыя скрыначкі са скуры, у якія жыды ўкладалі (і цяпер укладаюць) выпіскі з сьв. Пісаньня. Гэтыя філактэры жыды на малітву првязвалі раменнымі паяскамі да галавы і да левай рукі. Робячы гэтак, яны апіраліся на даслоўным разуменьні слоў сьв. Пісаньня: "Словы мае... павесьце як знак на руках і памясьцеце паміж вачамі вашымі" (Паўтор. Пр. 11, 18). Фарызэі, каб паказацца перад народам пабажнейшымі, рабілі сабе большыя філактэры, чым у іншых. (Пасярод нашага народу філактэры завуцца "багамольле").

Апроч філактэраў закон Майсея загадываў жыдом накладаць на малітву асобнае багамольнае адзеньне - паскаватую хустку з фрэнзлямі (талес), каторую яны і цяпер накладаюць, а гэта затым, каб прыпамінаць сабе прыказаньні Божыя. Фарызэі і кніжнікі рабілі для сябе фрэнзлі пры гэтай хустцы даўжэйшыя, чым у другіх людзей, каб паказацца пабажнейшымі.

9 Кніжнікі загадывалі сваім вучням называць сябе айцамі і ставілі сябе вышэй за бацькоў сваіх вучняў. У гэтым праяўлялася фарызэйская пыха. Езус ганіць гэтыя вымаганьні.

10 "Вучыцель" тутака ў значэньні "павадыр". Кніжнікі тады ўважалі сябе за павадыроў народу, прыгэтым ставілі сябе побач з Майсеем і прарокамі, кажучы, што яны іх наступнікі.

12 Будзе павышаны ў вачах Бога і на Божым судзе; аднак не заўсёды ўжо на гэтым сьвеце.

14 Сваею нібы пабожнасьцяй фарызэі здабывалі прыхільнасьць удоваў і потым з гэтай прыхільнасьці цягнулі для сябе карысьць, з крыўдай як удоваў так і сірот.

15 Наварочваючы паганца на жыдоўскую веру фарызэі давалі наверненаму (прозэліту), яшчэ сваю нягоднасьць і крывадушнасьць.

16 "Той абавязаны" г. зн. споўніць сваю прысягу.

17 Золата ў сьвятыні - гэта залатыя пасудзіны, якія былі ў сьвятыні.

23 Закон Майсея загадываў аддаваць дзесяціну (дзесятую часьць) толькі з авжнейшых пладоў зямных, а фарызэі даводзілі сваю рупнсьць і спаўняньні гэтага загаду да таго, што давалі дзесяціну нават з зёлак: мяты, аныжу і кміну.

24 Каб не праглынуць часам камара або муху, бо гэтыя стварэньні ўважаліся за нячыстыя, фарызэі працэджвалі перад піцьцём віно або малако. Дбаючы аб дробныя рэчы, фарызэі не зварочвалі ўвагі на вялікія прыказаньні ў Законе Божым.

26 Кубак тут азначае чалавека, а нутро кубка - азначае сэрца і душу людзкую. Фарызэі стараліся паказацца добрымі і справядлівымі толькі зьверху, для вока людзкога, а аб душы ня дбалі. Тымчасам нутраная справядлівасьць усьвячае і зьверхняе жыцьцё чалавека.

27 Жыды бялілі свае грабы, каб іх відаць было нават уначы, бо калі жыд прыпадкам дакрануўся да гробу, то станавіўся рытуальна нячыстым на цэлы тыдзень.

32 Айцы забівалі прарокаў, а патомкі заб'юць Сына Божага.

35 Жыды забілі Захара на дварышчы паміж брамаю і аўтаром, на каторым складаліся целапальныя ахвяры, у той час, калі Захар заклікаў народ да пакуты і вырачэньня балвахвальства.

38 "Дом ваш" - г. зн. горад і бацькаўшчына ваша.

39 Пакуль ня прызнаеце Хрыстуса за Мэсыяша, што мае стацца пры сканчэньні сьвету.

Прароцтвы Е. Хрыста аб збурэньні Ерузаліму і канцы сьвету

1 І Езус, выйшаўшы з сьвятыні, ішоў. І прыступілі вучні ягоны, каб паказаць будоўлі сьвятыні. 2 Ён-жа, адказваючы, сказаў ім: Ці бачыце ўсё гэтае? Сапраўды кажу вам, не астанецца тут камень на камені, якога-б не зруйнавалі. 3 А калі ён сядзеў на Аліўнай гарэ, прыступілі да яго вучні асобна, кажучы: Скажы нам, калі гэтае будзе, і які знак твайго прыходу і сканчэньня сьвету?

4 І адказваючы, Езус сказаў ім: Глядзеце, каб вас ніхто ня зьвёў. 5 Бо многія прыйдуць у імя маё, кажучы: "Я ёсьць Хрыстус", і многіх зьвядуць. 6 Бо пачуеце аб войнах і весьцях ваенных; глядзеце, каб ня трывожыцца, бо трэба, каб гэтае сталася, але яшчэ не канец. 7 Бо паўстане народ на народ, і каралеўства на каралеўства, і будуць паморы і галады і землетрасеньні па мясцох. 8 А гэтае ўсё - пачатак гора.

9 Тады будуць выдаваць вас на мучэньне, і будуць забіваць вас, і будзеце ў ненавісьці ў усіх народаў дзеля імені майго. 10 І тады згоршацца многія, і будуць мець у ненавісьці адзін другога. 11 І паўстане многа фальшывых прарокаў і многіх зьвядуць. 12 І дзеля таго што пашырыцца нягоднасьць, астыне міласьць у многіх. 13 Хто-ж вытрывае да канца, той будзе збаўлены. 14 І будуць абвяшчаць гэтую эванэлію каралеўства па ўсім сьвеце на пасьведчаньне ўсім народам. І тады прыйдзе канец.

15 Дык калі ўбачыце агіду спусташэньня, аб якой казаў прарок Даніла, стаяючую на месцы сьвятым - хто чытае, няхай разумее - 16 тады тыя, што ў Юдэі, няхай уцякаюць у горы, 17 а каторыя на даху, няхай ня зыходзяць узяць што-небудзь з свайго дому, 18 а каторыя на полі, няхай не варочаюцца, каб узяць сваю вопратку. 19 А гора цяжарным і кормячым у гэтыя дні. 20 Прасеце-ж, каб уцяканьне вашае ня было зімою або ў суботу.

21 Бо будзе тады вялікае ўцісьненьне, якога не было ад пачатку сьвету аж дагэтуль і ня будзе. 22 І калі-б ня былі скарочаны гэныя дні, ня захавалася-б ніводнае цела, але дзеля выбраных будуць скарочаны гэныя дні. 23 Тады, калі-б вам хто сказаў: Вось тут ёсьць Хрыстус, або там - ня верце. 24 Бо паўстануць фальшывыя Хрыстусы і фальшывыя прарокі і будуць рабіць вялікія знакі і цуды, так каб былі ўведзены ў блуд - калі магчыма - нават выбраныя. 25 Вось я наперад сказаў вам. 26 Дык калі-б вам сказалі: "Вось у пустыні ёсьць" - ня выходзьце; "вось у таёмных мясцох" - ня верце. 27 Бо як маланка выходзіць з усходу і зьяўляецца аж на захадзе, так будзе і прыход Сына чалавечага. 28 Дзе-б толькі было цела, там і арлы зьбяруцца.

29 А зараз-жа пасьля ўцішненьня гэных дзён сонца зацьміцца, і месяц ня дасьць свайго сьвятла, і зоры будуць падаць з неба, і сілы нябесныя будуць зрушаны. 30 І тады зьявіцца на небе знак Сына чалавечага, і тады загалосяць усе пакаленьні зямлі, і ўбачаць Сына чалавечага, прыходзячага ў воблаках нябесных з вялікай моцай і славай. 31 І пашле анёлаў сваіх з трубою і вялікім голасам, і зьбяруць выбраных ягоных з чатырох вятроў, ад краю аж да краю неба.

32 А ад фіговага дзерава вучэцеся падабенства: калі ўжо ягоная галіна робіцца мяккай і пускае лісьце, вы ведаеце, што блізка лета. 33 Так і вы, калі ўбачыце ўсё гэта, ведайце, што блізка ёсьць, у дзьвярах. 34 Сапраўды кажу вам, што не праміне гэты род, як усё гэта станецца. 35 Неба і зямля прамінуць, але словы мае не прамінуць.

36 Аб дні-ж тым і гадзіне ніхто ня ведае, ані анёлы нябесныя, адзін толькі Айцец. 37 А як было ў дні Ноя, так будзе і прыход Сына чалавечага. 38 Бо як у дні перад патопам елі і пілі, жаніліся і замуж выдавалі, аж да таго дня, у каторы Ной увайшоў у карабель, 39 і ня ведалі, пакуль ня прыйшоў патоп і не панёс усіх, - так будзе і прыход Сына чалавечага. 40 Тады двух будзе на полі: адзін будзе ўзяты, а другі пакінены, 41 дзьве мелючыя ў жорнах: адна будзе ўзята, а другая пакінена.

42 Дык чуйце, бо ня ведаеце, у якой гадзіне Пан ваш прыйдзе. 43 А тое ведайце, што калі-б гаспадар ведаў, у якую гадзіну злодзей мае прыйсьці, дык ня спаў-бы і не дапусьціў-бы падкапаць свайго дому. 44 Дзеля гэтага і вы будзьце гатовы, бо Сын чалавечы прыйдзе ў гадзіну, каторай ня ведаеце.

45 Хто, думаеш, ёсьць верны і разумны слуга, каторага паставіў пан ягоны над сваімі людзьмі, каб даваць ім у пару ежу? 46 Багаслаўлены гэны слуга, каторага пан ягоны, калі прыйдзе, застане гэтак робячы. 47 Сапраўды кажу вам, што над усім сваім дабром паставіць яго. 48 А калі-б гэны слуга быў благі і сказаў у сэрцы сваім: "Пан мой пазьніцца прыйсьці" 49 і пачаў-бы біць сваіх таварышаў, еў-б і піў-бы з п'яніцамі, 50 прыйдзе пан гэнага слугі ў дзень, у які ён не спадзяецца, і ў гадзіне, якой ня ведае, 51 і разьдзеліць яго і паложыць ягону часьць з крывадушнікамі. Там будзе плач і скрыгот зубоў.

2 І сапраўды - з сьвятыні не засталося каменя на камені, бо яна згарэла ў 70 годзе па Н. Хр. падчас штурму Ерузаліму рымлянамі, а потым была зусім зруйнавана.

3 Вучні ставяць свайму Вучыцелю два пытаньні: 1) Калі будзе зруйнаваны Ерузалім ("калі гэтае будзе") і 2) па якіх знаках можна будзе пазнаць прыход Езуса на апошні суд і сканчэньне сьвету? Адказваючы на гэтыя пытаньні, Хрыстус не падае д а к л а д н а г а часу, калі гэтае станецца, бо для дабра душ людзкіх гэта, відаць, некарысна, а толькі падае знакі, па якіх можна будзе пазнаць і блізкае зруйнаваньне Ерузаліму і блізкі канец сьвету. Вучні гэтыя два факты лучылі адзін з адным і думалі, што разам з зруйнаваньнем Ерузаліму наступіць і канец сьвету.

9 Толькі дзеля таго, што будзеце хрысьціянамі і будзеце прызнавацца да Хрыста.

10 "Згоршацца" г. зн. дзеля вялікага прасьледу адпадуць многія ад хрысьціянскай рэлігіі.

12 Міласьць да Бога і людзей стыне, калі пашыраецца грэх і сапсуцьце.

22 Прасьлед будзе такі страшны, што ніхто-б ня вытрываў-бы, каб ён патрываў далей. "Ніводнае цела" - тут тое самае, што "ніводзен чалавек".

27 Як маланку ўсе бачаць адразу, так убачаць людзі і Сына чалавечага, каторы зьявіцца як бліск маланкі.

28 Прыраўнаньне ўзятае з палестынскага жыцьця. Там за вёскі і мястэчкі выкідаюць усякую брыду і дохлую жывёлу, на каторую а д р а з у і а д у с ю л ь зьлятаюцца драпежныя птушкі. Таксама пры канцы сьвету і людзі, ведзеныя як-бы прыродным інстынктам, зьбяруцца ў вадно месца, вызначанае Богам. Гэтае прыраўнаньне павучае нас аб раптоўным надыходзе Апошняга суду.

29 Пасьля прасьледу, узьнятага Антыхрыстам, наступіць нейкая нябесная катастрофа, у якой магчыма згтне і нашая зямля. Антыхрыст - гэта кожны праціўнік Хрыста.

31 Выкладчыкі сьв. Пісаньня не падаюць згодна, у якім значэньні тут ужываецца слова "труба", пераносным ці сапраўдным.

32 У Палестыне ўжо ў лютым, а найпазьней у сакавіку, кара на фігавых дрэвах робіцца мяккай, сьвежай і выпушчае лісьце. Вясны там бадай што ня бывае, бо ўжо ў красавіку пачынаецца гарачыня, так што ў Палестыне адрозьніваюць толькі зіму і лета.

34 Пад словам "род" трэба разумець увесь народ жыдоўскі.

40 Адзін будзе ўзяты г. зн. да неба, а другі пакінены г. зн. на вечныя мукі ў пекле.

51 "Разьдзеліць яго" - г. зн. разьсячэ яго па ўсходняму звычаю папалам. Кара разьсяканьня на часьці на Ўсходзе была агульна прынятай.

Езус заахвочвае да чуйнасьці. Прыповесьць аб дзесяці дзяўчатах

1 Тады падобнае будзе каралеўства нябеснае да дзесяці дзяўчат, якія, узяўшы свае сьветачы, выйшлі насустрэч маладому і маладой. 2 Пяць-жа з іх было неарзумных, а пяць разумных. 3 Але пяць неарзумных, узяўшы сьветачы, не ўзялі з сабою алівы, 4 а разумныя ўзялі алівы ў пасудзіны свае з сьветачамі. 5 Калі-ж малады замарудзіў, задрамалі ўсе і паснулі. 6 Але ўпоўнач узьняўся крык: вось малады ідзе, выходзьце насустрач яму! 7 Тады ўсталі гэныя ўсе дзўчаты і наладзілі свае сьветачы. 8 Неразумныя-ж сказалі мудрым: Дайце нам вашай алівы, бо сьветачы нашыя гаснуць. 9 Адказалі разумныя, кажучы: Каб часам не хваціла нам і вам, ідзеце лепш да прадаўцоў і купеце сабе. 10 Калі-ж яны пайшлі купляць, прыйшоў малады, і каторыя былі гатовыя, увайшлі з ім на вясельле і былі зачынены дзьверы. 11 Уканцы-ж прыйшлі і другія дзяўчаты, кажучы: Пане, Пане, адчыні нам! 12 Але ён, адказваючы, сказаў: Сапраўды кажу вам, я ня знаю вас.

14 Бо так як чалавек, ад'язджаючы, паклікаў сваіх слуг і перадаў ім сваё дабро. 15 І даў аднаму пяць талентаў, другому-ж два, а іншаму адзін, кожнаму паводле яго сілы, і зараз ад'ехаў. 16 Той-жа, што дастаў пяць талентаў, пайшоў, зарабляў на іх і здабыў яшчэ пяць. 18 А той, што дастаў адзін, пайшоўшы, закапаў у зямлю і схаваў грошы пана свайго. 19 Пасьля-ж доўгага часу вярнуўся пан гэных слуг і зрабіў з імі разрахунак. 20 І прыступіўшы, каторы быў дастаў пяць талентаў, прынёс другія пяць талентаў, кажучы: Пане, ты мне даў пяць талентаў, вось я здабыў другія пяць. 21 Сказаў яму пан ягоны: Добра, слуга добры і верны, таму што ты быў верны над малым, над многім цябе пастаўлю, увайдзі ў радасьць пана твайго. 22 Прыступіў-жа і той, што дастаў два таленты і сказаў: Пане, ты мне даў два таленты, вось я здабыў яшчэ два. 23 Сказаў яму пан ягоны: Добра, слуга добры і верны, таму што ты быў верны над малым, над многім цябе пастаўлю, увайдзі ў радасьць пана твайго. 34 А прыступіўшы і той, што дастаў адзін талент, сказаў: Пане, я ведаю, что ты чалавек срогі: жнеш, дзе не пасеяў і зьбіраеш, дзе не разсыпаў. 25 І я, баючыся, пайшоў і схаваў талент твой у зямлю, вось маеш, што тваё. 26 Адказваючы-ж пан ягоны сказаў яму: Слуга благі і лянівы! Ты ведаў, што я жну, дзе ня сеяў, і зьбіраю, дзе не разсыпаў. 27 Дык трэба было табе аддаць мае грошы банкірам і я, вярнуўшыся, узяў-бы што маё з прыбыткам. 28 Дык вазьмеце ад яго талент і дайце таму, што мае дзесяць талентаў. 29 Бо кожнаму, хто мае, будзе дадзена і будзе мець дастатак, а ў таго, хто ня мае, будзе аднята ў яго і тое, што ён, здаецца, мае. 30 А некарыснага слугу выкіньце ў вонкавую цемру, там будзе плач і скрыгот зубоў.

31 Калі-ж прыйдзе Сын чалавечы ў славе сваей і ўсе анёлы з ім, тады сядзе на пасадзе славы сваей, 32 і зьбяруцца перад ім усе народы, і аддзеліць іх адных ад другіх, як пастыр аддзяляе авец ад казлоў, 33 і паставіць авец-то па правай руцэ сваей, а казлоў па левай.

34 Тады скажа Кароль тым, што направа ад яго будуць: Прыйдзеце, багаслаўленыя Айца майго, атрымаеце каралеўства, прыгатаванае вам ад закладзін сьвету. 35 Бо я быў галодны і вы далі мне есьці; быў засьмягшы і вы далі мне піць; быў гасьцём і вы прынялі мяне; 36 нагім і вы прыадзелі мяне; хворым і вы адведалі мяне; быў у вастрозе і вы прыйшлі да мяне. 37 Тады адкажуць яму справядлівыя, кажучы: Пане, калі мы бачылі цябе галодным і накармілі цябе, засьмягшы і далі табе піць? 38 Калі-ж мы бачылі цябе гасьцём і прынялі цябе, нагім і прыадзелі цябе? 39 Або калі мы бачылі цябе хворым, або ў вастрозе і прыйшлі да цябе? 40 І адказваючы Кароль скажа ім: Сапраўды кажу вам, сколькі вы зрабілі аднаму з гэтых братоў маіх найменшых, мне зрабілі.

41 Тады скажа і тым, што налева будуць: Ідзеце ад мяне праклятыя ў вагонь вечны, каторы ёсьць прыгатаваны д'яблу і анёлам яго. 42 Бо я быў галодны і вы не далі мне есьці, быў засьмягшы і вы не далі мне піць, 43 быў гасьцём і вы не прынялі мяне, хворым і ў вастрозе і вы не адведалі мяне. 44 Тады адкажуць яму і тыя, кажучы: Пане, калі мы цябе бачылі галодным, або засьмягшым, або гасьцём, або нагім, або хворым, або ў вастрозе і не паслухалі цябе? 45 Тады адкажа ім, кажучы: Сапраўды кажу вам, сколькі разоў вы ня ўчынілі аднаму з гэтых найменшых, вы і мне ня ўчынілі. 46 І пойдуць гэтыя на муку вечную, а справядлівыя ў жыцьцё вечнае.

1 Шлюб у жыдоў складаўся з умовы, зробленай паміж маладым і маладой у прысутнасьці сьведак. Ад гэтай умовы яны ўжо былі мужам і жонкай. Аднак праз нейкі час маладая аставлася ў доме сваіх бацькоў, адкуль забіраў яе малады з асбліваю цэрэмоніяй і пераводзіў яе ў свой дом. Калі вясельле ўжо прыбліжалася да вёскі маладога, дзяўчаты з тае вёскі выходзілі з сьветачамі (калі гэта было вечарам) на спатканьне маладой пары і былі прошаны разам з усімі на вясельле. Гэты вясельны абрад Хрыстус прадстаўляе ў прыповесьці.

3 Сьветачы гэныя мелі форму лодачкі з накрыўкай. У лодачку налівалі алівы, упраўлялі з аднаго канца кноцік, а за другі дзяржалі і гэтак сьвяцілі.

13 Маладым тут ёсьць Хрыстус, а маладою - Касьцёл ягоны, дзесяць дзяўчат - гэта хрысьціяне, а вясельле - радасьць у небе. Каб папасьці на гэтае вясельле, трэба чуйнасьці і добрых чынаў ("алівы"), хто гэтага ня мае, будзе адкінуты.

29 Хто верна служыць Богу, той атрымлівае ад яго ўсё новыя ласкі, а хто жыве ў ляніўстве і нядбаласьці, той траціць памалу ласкі Божыя, а часам заслужыць і на гнеў Божы.

31 Гэтым пасадам (тронам) магчыма будзе воблак.

35 Хрыстус вымагае ад людзей добрых учынкаў, бо ад гэтых учынкаў залежыць нагарода ў небе. На гэтым месцы Хрыстус дзеля прыкладу падае цэлы рад добрых учынкаў, прадусім тых, каторыя адносяцца да міласэрдзя і любові бліжняга, бо ў любові бліжняга (практычна бяручы), зьмяшчаюцца ўсе прыказаньні Божыя.

41 Хрыстус падае тут і кару пекла: утрату Бога і кару агню, хоць не такога як тут на зямлі. Агонь будзе мучыць душы праз нейкую сувязь з душою (так як і цяпер калі цярпіць цела, то цярпіць і злучаная з целам душа. Так і агонь будзе злучаны з душою, асуджанай на кару пекла).

Анёлы тутака - гэта ўсе пасланцы і слугі д'ябла.

45 Калі за адно занядбаньне добрых чынаў Хрыстус будзе гэтак моцна караць, то што гаварыць аб дакананьні злых чынаў!

Хрыстус прадстаўляе тутака апошні суд у форме гутаркі, якая будзе адбывацца паміж судзьдзёю і абвінавачанымі. Сапраўды-ж гэты суд адбудзецца спосабам болей духовым: Хрыстус пры помачы надпрыроднага сьвятла асьвеціць розум кожнага чалавека, так што кожны пазнае ўміг усе свае грахі, дакананыя думкай, словам і чынам і разам з гэтым пазнае, на што ён заслужыў.

46 Хто можа памагчы бліжняму у цяжкім палажэньні і ня хоча, той цяжка абражае Бога і заслужвае на вечнае асуджэньне ў пекле.

Намашчэньне Езуса ў Бэтаніі. Апошняя вячэра

1 І сталася, калі скончыў Езус усе гэтыя мовы, сказаў сваім вучням: 2 Вы ведаеце, што за два дні будзе Пасха, і Сын чалавечы будзе выданы, каб быць укрыжаваным.

3 Тады сабраліся вышэйшыя сьвятары і старшыя народу ў двор архісьвятара, які зваўся Каіфаш, 4 і зрабілі нараду, каб Езуса ўзяць хітрасьцяй і забіць. 5 Але казалі: Ня ў дзень сьвяточны, каб часам забурэньня ня было ў народзе.

6 Калі-ж Езус быў у Бэтаніі ў доме Сымона Пракажанага, 7 прыступіла да яго жанчына, маючы алябастравую пасудзіну з дарагім алейкам і выліла на галаву яго, калі сядзеў за сталом. 8 Вучні-ж, бачачы, загневаліся і казалі: Нашто гэтае марнатраўства? 9 Бо можна было гэтае прадаць за дарагую цану і даць убогім. 10 А Езус ведаючы, сказаў ім: Нашто робіце прыкрасьць гэтай жанчыне? Яна-ж добры ўчынак учыніла для мяне. 11 Убогіх вы заўсёды маеце з сабою, а мяне не заўсёды маеце. 12 Бо яна, выліўшы гэты алеяк на маё цела, учыніла на пахаваньне маё. 13 Сапраўды кажу вам, дзе-толькі будзе абвяшчацца гэта эванэлія па ўсім сьвеце, і што яна ўчыніла, будзе сказана на памяць аб ёй.

14 Тады пайшоў адзін з дванаццацёх, каторы называўся Юдаш Іскарыёт да старшых сьвятараў 15 і сказаў ім: Што хочаце мне даць і я яго вам выдам? Яны-ж назначылі яму трыццаць сярэбранікаў. 16 І ад тае пары шукаў зручнае часіны, каб яго выдаць.

17 У першы-ж дзень Праснакоў прыступілі вучні да Езуса, кажучы: Дзе хочаш прыгатаваць табе есьці Пасху? 18 Езус-жа сказаў: Ідзеце ў горад да аднаго чалавека і скажэце яму: "Вучыцель кажа: час мой блізкі, у цябе раблю Пасху з вучнямі маімі". 19 І вучні зрабілі так, як ім загадаў Езус і прыгатавалі Пасху.

20 Калі-ж настаў вечар, ён сядзеў з дванацацьма сваімі вучнямі. 21 І калі яны елі, сказаў: Сапраўды кажу вам, што адзін з вас мяне выдасьць. 22 І моцна пасмутнеўшы, яны кожны адзін пачалі гаварыць: Ці гэта я, Пане? 23 Ён-жа, адказваючы, сказаў: Хто мачае са мною руку ў місу, той мяне выдасьць. 24 Сын-то чалавечы ідзе, як напісана аб ім, але гора таму чалавеку, праз каторага Сын чалавечы будзе выданы, лепш было-б яму, каб не нарадзіўся той чалавек. 25 Адказваючы-ж Юдаш, каторы яго выдаў, сказаў: Ці гэта я, вучыцель? Кажа яму: Ты сказаў.

26 А калі яны вячэралі, Езус узяў хлеб, і багаславіў, і ламаў, і даў вучням сваім, і сказаў: Бярэце і ешце: гэтае ёсьць цела маё. 27 І ўзяўшы келіх, учыніў падзяку і даў ім, кажучы: Пеце з гэтага ўсе; 28 бо гэтая ёсьць кроў мая новага закону, якая за многіх будзе праліта на адпушчэньне грахоў. 29 Кажу-ж вам: Ня буду піць ад гэтай пары з гэтага вінаграднага плоду аж да таго дня, калі яго буду піць з вамі новы ў каралеўстве Айца майго.

30 І адправіўшы гімн, выйшлі на гару Аліўную. 31 Тады сказаў ім Езус: Усе вы згоршыцеся з мяне ў гэту ноч. Бо ёсьць напісана: "Удэру пастыра і разсеюцца авечкі стады". 32 Але потым як уваскрэсну, пайду перад вамі ў Галілею. 33 Адказваючы-ж Пётр сказаў яму: І калі-б усе згоршыліся з цябе, я ніколі ня згоршуся. 34 Сказаў яму Езус: Сапраўды кажу табе, што ў гэту ноч, перш чым запяе певень, ты трэйчы адрачэсься ад мяне. 35 Сказаў яму Пётр: Калі-б нават мне трэба было памерці з табою, я ад цябе не адракуся. Таксама гаварылі і ўсе вучні.

36 Тады прыйшоў Езус з імі да сялібы, якая завецца Гэтсэмані і сказаў сваім вучням: Пасядзеце тут, пакуль я пайду туды і памалюся. 37 І ўзяшы Пятра і двух сыноў Зэбэдэявых, пачаў сумаваць і тужыць. 38 Тады сказаў ім: Сумная душа мая аж да сьмерці. Пабудзьце тут і чуйце за мною.

39 І адыйшоўшы трохі, упаў на твар свой і маліўся, кажучы: Ойча мой! Калі магчыма, няхай адыйдзе ад мяне гэты келіх, аднак-ж не як я хачу, але як Ты. 40 І прыйшоў да сваіх вучняў і знайшоў іх сплючых. І сказаў Пятру: Так вы не маглі аднэй гадзіны чуць за мною? 41 Чуйце і малецеся, каб ня ўпасьці ў пакусу. Дух-то ахвочы, але цела нядужае. 42 Ізноў другі раз адыйшоў і маліўся, кажучы: Ойча мой! Калі ня можа гэты келіх прайсьці, каб мне яго ня піць, няхай станецца воля твая. 43 І прыйшоў ізноў і знайшоў іх сплючых, бо вочы іх былі абцяжэўшы. 44 І пакінуўшы іх, ізноў адыйшоў і трэці раз маліўся, кажучы тыя самыя словы. 45 Тады прыйшоў да вучняў сваіх і сказаў ім: Спеце ўжо і адпачывайце! Вось надыйшла часіна і Сын чалавечы будзе выданы ў рукі грэшнікаў. 46 Устаньце, пойдзем, вось прыбліжыўся той, што мяне выдасьць.

47 Калі ён яшчэ гаварыў, вось Юдаш, адзін з дванаццацёх, прыйшоў, і з ім вялікая грамада з мяхамі і кіямі, пасланыя архісьвятарамі і старшымі народу. 48 А той, што выдаў яго, даў ім знак, кажучы: Каго я пацалую, гэта ён, бярэце яго. 49 І зараз падыйшоўшы да Езуса, сказаў: Прывітаны будзь, вучыцель! І пацалаваў яго. 50 А Езус сказаў яму: Дружа, пашто ты прыйшоў? Тады прыступілі і налажылі рукі на Езуса і ўзялі яго. 51 І вось адзін, што былі з Езусам, працягнуўшы руку, выняў меч свій і , ўдарыўшы слугу архісьвятара, адсек яму вуха. 52 Тады сказаў яму Езус: Вярні твой меч за сваё месца, бо ўсе, што бяруць меч, ад мяча пагінуць. 53 Няўжо думаеш, што я не магу папрасіць Айца майго і ён даў-бы мне цяпер болей як дванаццаць легіёнаў анёлаў? 54 Ды як-жа споўняцца Пісаньні, што гэтак мусіць стацца? 55 У тую часіну сказаў Езус грамадам: Так як на разбойніка вы выйшлі з мячамі і кіямі ўзяць мяне. 56 Гэтае-ж усё сталася, каб споўніліся Пісаньні прарокаў. Тады ўсе вучні, пакінуўшы яго, паўцекалі.

57 Яны-ж, узяўшы Езуса, павялі да Каіфаша, архісьвятара, дзе былі сабраўшыся кніжнікі і старшыя.

58 А Пётр ішоў за ім здалёк аж да двара архісьвятара і, увайшоўшы ў сярэдзіну, сядзеў за слугамі, каб бачыць канец. 59 А архісьвятар і ўся Рада шукалі фальшывыя сьведчаньні проціў Езуса, каб яму сьмерць зрабіць, 60 і не знайшлі, хоць многа прыходзіла фальшывых сьведкаў. Уканцы-ж прыйшлі два фальшывыя сьведкі 61 і сказалі: Гэты казаў: "Я магу зруйнаваць сьвятыню Божую і пасьля трох дзён яе адбудаваць". 62 І ўстаўшы, архісьвятар сказаў яму: Нічога не адказваеш на тое, што гэтыя проціў цябе сьведчаць? 63 Але Езус маўчаў. І архісьвятар сказаў яму: Запрысягаю цябе Богам жывым, каб ты нам сказаў, ці ты ёсьць Хрыстус, Сын Божы? 64 Кажа яму Езус: Ты сказаў. Аднака-ж кажу вам: адцяпер убачыце Сына чалавечага, сядзячага праваруч моцы Божай і прыходзячага ў воблаках нябесных. 65 Тады архісьвятар разарваў адзеньне сваё, кажучы: Ён зблюзьніў! Нашто нам яшчэ патрэбны сьведкі? Вось цяпер вы чулі блюзьнерства. 66 Што вам здаецца? Яны-ж адказваючы, сказалі: Ён падлеглы сьмерці. 67 Тады плявалі на твар ягоны і білі яго кулакамі, другія-ж білі яго па шчоках, кажучы: 68 Прароч нам Хрысце, хто гэта цябе ўдарыў?

69 А Пётр сядзеў вонках на дварэ. І прыступіла да яго адна служка, кажучы: І ты быў з Езусам Галілейскім. 70 Але ён адрокся перад усімі, кажучы: Ня ведаю, што ты гаворыш. 71 Калі-ж ён выходзіў за дзьверы, убачыла яго другая служка і сказала тым, што там былі: І гэты быў з Езусам Назарэйскім. 72 І ўзноў адрокся пад прысягай: Што ня знаю чалавека. 73 І крыху потым падыйшлі тыя, што стаялі і сказалі Пятру: Сапраўды і ты з іх, бо і гаворка твая цябе выдае. 74 Тады пачаў клясьціся і прысягаць, што ня знае чалавека. І зараз-жа запяяў певень. 75 І прыпомніў Пётр слова Езуса, якое быў сказаўшы: "Перш чым запяе певень, ты трэйчы адрачэсься ад мяне". І выйшаўшы вонкі, горка заплакаў.

Пасху жыды абходзілі дня 14 месяца Нізан (панашаму другая палавіна сакавіка і першая палавіна красавіка) на памятку выбаўленьня з Эгіпту. Галоўнай урачыстасьцяй Пасхі была вячэра, у час каторай елі вялікоднага баранчыка і праснакі (прэсныя хлябы, - званыя "маццот" - згэтуль "маца"). На другі дзень, 15 Нізан, было асобнае сьвята "Праснакоў", каторыя жыды павінны былі есьці праз 7 дзён, высьцерагаючыся ўсяго квашанага. Пасхай называлі часта ня толькі вячэру, але і сьвята "Праснакоў".

Пасха ў тым годзе была перанесена на суботу, 16 Нізан.

3 Прычынай скліканьня надзвычайнага паседжаньня Рады быў, відаць, тыумфальны ўезд Езуса ў Ерузалім.

6 Бэтанія ляжала каля 3 кіломэтраў на ўсход ад Ерузаліму.

7 Гэта была Марыя, сястра Марты і Лазара. Тады быў такі звычай, што гасьцям крапілі або памазвалі галаву пахнючым алейкам і чым дастойнейшы быў госьць, тым шчадрэйшае было памазаньне або крапленьне.

9 Апосталы, апроч Юдаша, шчыра думалі аб убогіх. Яны бачылі, што Езус вядзе жыцьцё ўбогае, загадывае даваць на ўбогіх і думалі, што гэтае "марнатраўства" - як яны казалі - Хрыстусу не падабаецца. Аднак Хрыстус прастуе іхны памылковы пагляд і бярэ пад сваю абарону жанчыну і яе добры ўчынак.

14 Юдаш быў родам з сяла Карыёту, якое ляжыць у Юдэі, дзеля гэтага і завецца Іскарыётам.

15 Юдаш добра ведаў, што старшыя толькі шукаюць аказіі, каб узяць Езуса, дык сам ідзе да іх і абяцае ім за грошы выдаць Сына Божага і свайго Вучыцеля. Прагавітасьць на грошы робіць з яго найбольшага здрадніка спаміж людзей.

Сярэбранік жыдоўскі (шэкель) быў варт каля 8 зал.

21 Хрыстус хацеў паказаць праз гэтыя словы, што ўсё ведае і гэтым самым хоча напомніць Юдаша, каб ён пакаяўся і навярнуўся, а вучняў сваіх хоча павучыць, каб не падалі духам, бо нічога не даецца без яго веды і волі.

24 "Мачае са мною руку ў місу" - значыць, блізкі, хатні прыяцель і субяседнік.

28 Хоць Езус праліў сваю кроў за ўсіх людзей, то н я ў с е людзі з яе карыстаюцца, але м н о г і я.

29 Новы "келіх" радасьці будзе піць Хрыстус у каралеўстве Айца свайго.

30 Было гэта каля гадзіны 9 увечары. У апошніх днях свайго жыцьця Езус часта прабаваў на Аліўнай гарэ. Юдаш ведаў аб гэтым.

33 У той час Пётр сапраўды гатоў быў ісьці нават на сьмерць за сваім Вучыцелем, але ня браў ён тады пад увагу зьменнасьці людзкое натуры. Дык прыраканьне ягонае было неразважнае і лёгкадумнае.

39 Келіх часта азначаў у сьв. Пісаньні цярпеньні і муку. Хрыстус, молячыся, даў нам прыклад, як мы маем маліцца, здаючыся на волю Бога.

48 Рымскія жаўнеры ня зналі Хрыстуса, дык Юдаш умаўляецца з імі, што гэта будзе той, каторага ён пацалуе. Цалаваньне сваіх вучыцялёў на знак пашаны было прынятым у жыдоў. Апроч рымскіх жаўнеараў былі яшчэ жыдоўскія і слугі архісьвятараў, узброеныя ў мячы і кіі.

61 Паводле Майсеявага Закону да правамочнасьці прысуду трэба было прынамся двох сьведкаў, якія-б згодна пасьвечылі проціў абвінавачанага ў дакананым паступку.

Хрыстус не казаў гэтых слоў аб сьвятыні ерузалімскай, толькі аб сьвятыні цела свайго (гл. Ян. 2, 19-21).

64 "Ты сказаў" - гэта ёсьць урачысты жыдоўскі спосаб пацьвярджэньня таго, што пыталася. Хрыстус дагэтуль маўчаў, бо ведаў, што ягона сьмерць ужо пастаноўлена, а толькі шукаюць прычыны. Цяпер-жа, калі Каіфаш зьвярнуўся да яго з пытаньнем, вымагаючы, каб пад прысягай сказаў, ці ён ёсьць Хрыстус (Мэсыяш), Сын Божы, Хрыстус прарывае сваё маўчаньне і прад усім Сангэдрынам сьцьвярджае, што ён ёсьць Хрыстус, Сын Божы.

65 Разьдзіраньне адзежы ў жыдоў было знакам гневу, жалю або вялікага болю. Адзежу разьдіралі каля шыі на грудзёх згары ўніз на якую пядзю.

67 Пляваньне на твар было знакам найгоршай пагарды. Відаць, што некаторыя сябры Сангэдрыну самі плявалі на твар Хрыстовы, ужо не гаворачы аб слугах і жаўнерах.

73 Гаворка ў Галілеі была іншай, чым у Ерузаліме.

74 Было гэта другое пяяньне пеўня, значыць каля гадзіны 3 нараніцы.

75 І сапраўды, была прычына да плачу. Бо хоць Пётр адрокся ад Хрыста са страху перад асуджэньням і сьмерцяй, то ўсёжтакі адрачэньне ад знаёмства з Хрыстом дый яшчэ пад прысягай, было вялікім грэхам. Аднак Пётр ня страціў веры і любові да свайго Вучыцеля - і гэта вера і любоў прывядзець яго праз слёзы і пакуту ізноў да Хрыста.

1 Калі-ж настала раніца, усе архісьвятары і старшыя народу зрабілі нараду проціў Езуса, каб зрабіць яму сьмерць. 2 І зьвязаўшы, завялі яго і аддалі Понцыю Пілату, начальніку.

3 Тады Юдаш, які выдаў яго, бачачы, што ён быў засуджаны, праняты жалем, аднёс трыццаць сярэбранікаў вышэйшым сьвятарам і старшым, 4 кажучы: Саграшыў я, выдаючы нявінную кроў. А яны сказалі: Што нам? Ты сябе глядзі. 5 І кінуўшы сярэбранікі ў сьвятыні, выйшаў і, пайшоўшы, павесіўся. 6 А вышэйшыя сьвятары, узяўшы сярэбранікі, сказалі: Нельга іх класьці ў скарбону, бо гэта заплата за кроў. 7 І зрабіўшы нараду, купілі за іх поле ганчара, на хаваньне падарожных. 8 Дзеля гэтага тое поле завецца Гацэльдама, што значыць: Поле крыві, аж па сяньняшні дзень. 9 Тады споўнілася, што было сказана праз Ерэмія прарока, (32, 8), кажучага: "І ўзялі трыццаць сярэбранікаў, заплату Ацененага, якога ацянілі сыны Ізраіля, 10 і далі іх за ганчарова поле, як пастанавіў мне Пан".

11 Езус-жа стануў перад начальнікам. І спытаўся ў яго начальнік, кажучы: Ты кароль Юдэйскі? Сказаў яму Езус: Ты кажаш. 12 І калі вінавацілі яго вышэйшыя сьвятары і старшыя, нічога не адказваў. 13 Тады сказаў яму Пілат: Ня чуеш, як многа сьведчаць проціў цябе? 14 І не адказаў яму на ніводнае слова, так што начальнік моцна дзівіўся.

15 На дзень жа сьвяточны начальнік меў звычай выпушчаць народу аднаго вязня, якога-б яны захацелі. 16 А меў ён тады выдатнага вязня, каторы называўся Барабба. 17 Дык калі яны сабраліся, сказаў Пілат: Каго хочаце, каб вам пусьціць: Бараббу, ці Езуса, каторы завецца Хрыстус: 18 Бо ведаю, што выдалі яго праз завісьць.

19 Калі-ж ён сядзеў у судовішчы, паслала да яго жонка ягона, кажучы: Ня рабі нічога гэтаму справядліваму, бо я сягоньня праз сон многа цярпела дзеля яго.

20 А вышэйшыя сьвятары і старшыя нагаварылі народ, каб прасілі Бараббу, а Езуса загубілі. 21 І адазваўшыся, начальнік сказаў ім: Каго з двух хочаце, каб вам пусьціць? Яны-ж сказалі: Бараббу. 22 Сказаў ім Пілат: Што-ж я зраблю з Езусам, каторы завецца Хрыстус? 23 Сказалі ўсе: Няхай будзе ўкрыжаваны! 24 Пілат-жа, бачачы, што нічога не памагае, але робіцца яшчэ большае забурэньне, узяўшы вады, адмыў рукі перад народам, кажучы: Невінаваты я ў крыві гэтага справядлівага; вы глядзеце. 25 І адказваючы ўвесь народ сказаў: Кроў яго на нас і на дзяцей нашых! 26 Тады пусьціў ім Бараббу, а Езуса ўбічаванага выдаў ім, каб быў укрыжаваны.

27 Тады жаўнеры начальніка, узяўшы Езуса ў дварышча суду, сабралі да яго ўсю роту. 28 І разьдзеўшы яго, апранулі яго ў чырвоны плашч; 29 і сплёўшы вянок з церняў, узлажылі яму на галаву, і трысьціну ў правую руку яго. І зьгінаючы перад ім калені, насьмяхаліся з яго, кажучы: Будзь прывітаны, кароль Юдэйскі. 30 І плюючы на яго, бралі трысьціну і білі яго па галаве.

Укрыжаваньне Езуса Хрыста. Яго сьмерць і пахаваньне

31 І потым як і насьмяяліся з яго, зьнялі з яго плашч і адзелі яго ў ягонае адзеньне, і павялі яго, каб укрыжаваць. 32 Выходзячы-ж спаткалі чалавека Кірэнэйца, на імя Сымон; гэтага прымусілі, каб нёс крыж ягоны. 33 І прыйшлі на месца, якое завецца Голгота, што значыць: месца Трупнога Чэрапу. 34 І далі яму піць віно, зьмешанае з жоўцяй; і калі пакаштаваў, не хацеў піць. 35 А калі ўкрыжавалі яго, падзялілі ягонае адзеньне, кідаючы лёс, каб споўнілася, што было сказана праз прарока, кажучага: "Падзялілі сабе адзеньне маё, а над сукняй маею кідалі лёс". 36 І сеўшы, пільнавалі яго 37 І памясьцілі над галавою яго напісаную віну яго: Гэта Езус, кароль Юдэйскі.

38 Тады былі ўкрыжаваны з ім два разбойнікі: адзін па правай руцэ, а другі па левай.

39 А праходзячыя міма блюзьнілі яму, ківаючы галавамі сваімі 40 і кажучы: Гэй, што руйнуеш сьвятыню Божую і ў тры дні яе адбудоўваеш, ратуй самога сябе; калі ты Сын Божы, зыйдзі з крыжа! 41 Таксама і вышэйшыя сьвятары з кніжнікамі і старшымі, насьміхаючыся, казалі: 42 Другіх ратаваў, сябе самога ня можа паратаваць! Калі ён кароль Ізраільскі, няхай цяпер зыйдзе з крыжа і мы паверым яму. 43 Спадзяваўшыся на Бога; няхай цяпер выбавіць яго, калі хоча; бо казаў: "Што я ёсьць Сын Божы". 44 Таксама і разбойнікі, што былі ўкрыжаваны з ім, зьневажалі яго.

45 Ад шостае гадзіны настала цемра па ўсей зямлі аж да гадзіны дзевятай. 46 І каля гадзіны дзевятай закрычаў Езус вялікім голасам, кажучы: "Елі, Елі, ламма сабактгані", што значыць: Божа мой, чаму-ж Ты мяне пакінуў? А некаторыя там стоячы і чуючы, казалі: Гэты кліча Гальяша. 48 І зараз-жа адзін з іх, пабегшы, узяў губку, насадзіў на трысьціну і даў яму піць. 49 А другія казалі: Чакай, паглядзім, ці прыйдзе Гальяш ратаваць яго. 50 Езус-жа, ізноў закрычаўшы вялікім голасам, аддаў душу. 51 І вось заслона сьвятыні разьдзёрлася на дзьве часьці ад верху аж да нізу; і зямля затраслася, і скалы патрэскаліся. 52 І адчыніліся грабы і многа целаў сьвятых, што паснулі, устала; 53 і выйшаўшы з грабоў пасьля ягонага ўскрашэньня, увайшлі ў сьвяты горад і паказаліся многім.

54 Сотнік-жа і тыя, што з ім былі, сьцерагучы Езуса, угледзеўшы землетрасеньне і тое, што сталася, спалохаліся моцна і казалі: Сапраўды гэты быў Сынам Божым. 55 Было-ж там многа жанчын здалёк, якія былі пайшоўшы за Езусам ад Галілеі, служачы яму; 56 між каторымі была Марыя Магдалена, і Марыя, матка Якуба і Язэпа, і матка сыноў Зэбэдэявых.

57 Калі-ж настаў вечар, прыйшоў адзін багаты чалавек з Арыматэі, на імя Язэп, каторы і сам быў вучнем Езуса. 58 Гэты прыйшоў да Пілата і прасіў цела Езуса. Тады Пілат загадаў аддаць цела. 59 І ўзяўшы цела, Язэп завярцеў яго ў чыстае палатно 60 і палажыў яго ў сваім новым гробе, які быў высекшы ў скале; і прываліў вялікі камень да ўваходу ў гроб, і адыйшоў. 61 Была-ж там Марыя Магдалена і другая Марыя, седзячы насупроць гробу.

62 А на заўтрашні дзень, што ёсьць пасьля Прыгатаваньня, сабраліся вышэйшыя сьвятары і фарызэі да Пілата, 63 кажучы: Пане, мы прыпомнілі, што гэны зводнік яшчэ жывучы сказаў: "Цераз тры дні я ўваскрэсну". 64 Дык загадалі пільнаваць гроб аж да трэцяга дня, каб часам ня прыйшлі вучні ягоны, ня ўкралі яго, і не сказалі народу: Устаў з умерлых - і будзе апошняя памылка горшая за першую. 65 Сказаў ім Пілат: Маеце стражу, ідзеце, пільнуйце, як умееце. 66 Яны-ж, пайшоўшы, абясьпечылі гроб стражай, апячатаўшы камень.

І Сангэдрын зьбіраецца на другое паседжаньне днём, бо ўначы ня можна было выдаваць прысудаў сьмерці.

2 Намесьнікам рымскага цэзара ў Юдэі і Самарыі быў Понцый Пілат, які ўрадаваў ад 26 да 37 году па Нарадж. Хрыста. Ведамы быў з сваей срогасьці, упорыстасьці і разам слабавольнасьці.

3 Юдаш мусіць не спадзяваўся, што жыды выдадуць Хрыстуса на сьмерць.

5 Гэтакі быў канец здрадніка, якога нават выракліся тыя, каторыя давалі яму грошы. Жаль яго быў няпоўны, бо не аднасіўся да Бога, але да спраў людзкіх, дый Юдаш ня меў надзеі на адпушчэньне, ня меў веры і любові, а дзеля гэтага папаў у роспач і кончыў самагубствам.

Пілат жыў у Цэзарэі над Міжземным морам, а толькі на сьвята прыязджаў у Ерузалім, каб асабіста даглядзець парадку ў гэтым неспакойным горадзе.

11 З гэтага відаць, што галоўным закідам проціў Езуса было тое, што ён называў сябе жыдоўскім каралём. Перад Пілатам жыды не вінавацяць Езуса у справах рэлігійных, якія для Пілата, як рымляніна, ня мелі ніякага значэньня, а вінавацяць у справах палітычных, прадстаўляюць Езуса як палітычнага праступніка.

14 Хрыстус маўчаў, бо ведаў, што ўсе скаргі і закіды жыдоўскія выплывалі з ненавісьці і злой волі і што не было ў гэтых закідах і крошкі праўды. Баронячыся Хрыстус усё адно жыдоў не праканаў-бы ў сваей нявіннасьці, а Пілат і так быў пракананы, што Хрыстус нявінны.

15 Жыды абходзілі Пасху на памятку выбаўленьня з эгіпецкай няволі і з гэтай прычыны ўвялі звычай выпушчаць на кожную Пасху аднаго вязня. Гэты звычай прасьцярагалі ў Юдэі і рымляне.

17 Барабба быў забойцам. Ужо само зраўнаньне нявіннга Езуса з Бараббам было ннесправядлівым і для Езуса вельмі крыўдным.

24 Праз цэрэмонію абмыцьця рук хацеў Пілат паказаць, што ён не вінаваты ў праліцьці крыві Хрыстовай. Пілат, будучы пракананы аб нявінасьці Хрыста і разам з гэтым падпісваючы сьмяротны прысуд, выдаў прысуд і на самога сябе.

25 Адказнасьць за кроў Хрыстову жыды ўзялі на сябе і на сваё патомства. Гісторыя сьведчыць, што кроў Хрыста зацяжыла на гэтым народзе.

26 Бічаваньне было страшнай караю, якую тады дапускала права рымскае. Чалавека, адданага на бічаваньне, разьдзявалі, прывязвалі да стаўпа і білі бічамі, маючымі алавяныя або жалезнвя кулькі. Зараз пасьля першых удараў прабівалася на чалавеку скура і лілася кроў. Такія бічы ня толькі калечылі цела, але даставалі да касьці і пасьля такога бічаваньня чалавек быў зусім зьняможаны. Праз бічаваньне Пілат хацеў дагадзіць жыдом.

28 У чырвоных плашчох хадзілі даўней каралі. Хрыста на зьдзекі і пагарду адзелі ў гэтакі стары плашч.

32 Паводле рымскага права асуджаныя на крыжавую сьмерць муселі самі для сябе нясьці крыж. Хрыстус, змучаны бічаваньнем, ня мог несьці і дзеля гэтага прымусілі да гэтага аднаго чалавека, Сымона з гораду Кірэны.

Сьмяротны паход адбываўся ў такім парадку: наперадзе ішоў вестаўнічы, які абвяшчаў народу імя, паходжаньне і віну асуджаных, потым ішлі прадстаўнікі Сангэдрыну, якія выдалі Езуса на сьмерць, а за імі Хрыстус разам з двама разбойнікамі. Асуджаныя былі акружаны чатырма рымскімі жаўнерамі, якія спаўнялі ролю катаў. Уканцы ішоў канвой, зложаны з цэлай сотні рымскіх жаўнераў з сотнікам на чале. Па боках і ззаду ішла грамада цікавых і спагадаючых.

33 Кальварыя або Галгота была туж за горадам. Быў гэта невялікі ўзгорак, падобны з выгляду да трупнога чэрапа. Там звычайна было месца казьні для ўсіх праступнікаў.

34 Віно з жоўцяй, або, інакш кажучы, з горкай міррай. Гэты напітак адбіраў часткова ад чалавека сьведамасьць і рабіў нячулым на боль. Права рымскае дазваляла на даваньне асуджанаму гэтага напітку. Езус піць не хацеў, каб памерці з поўнай сьведамасьцяй.

35 Крыж меў каля 3 мэтраў вышыні. Крыжаваньне адбывалася звычайна дваякім спосабам: або прыбівалі ці прывязвалі асуджанага да крыжа і потым крыж паднімалі і ставілі ў прыгатаваную яму, або спачатку ставілі крыж у яму, а потым на крыж усьцягівалі асуджанага і прывязывалі або прыбівалі яго ногі і рукі да крыжа гваздамі. Каб прыбіты да крыжа пад цяжарам свайго цела не сарваўся, былі ўстроены дзьве падстаўкі, на аднэй з іх асуджаны мог прысесьці, а на другой абапёрці свае ногі. Ногі Хрыста былі прыбіты праўдападобна па аднэй, адна каля другой. Перад укрыжаваньнем асуджанага разьдзявалі і адзежа пераходзіла на ўласнасьць тых чатырох жаўнераў, якія крыжавалі. Над адзежай кідалі лёс (жэраб), каму якая часьць мае дастацца.

37 Напіс віны няслі перад асуджаным, каб усе ведалі, у чым ён правініўся, а потым гэты напіс прыбівалі да крыжа над яго галавою. Была гэта невялікая, белая таблічка.

38 Пасярэдзіне памясьцілі Езуса, як-бы найбольшага злачынца.

39 Кальварыя ляжала блізка дарогі, так што праходзячыя тудою людзі заходзілі на Кальварыю, каб насьмяхацца з Езуса.

44 Паводле старадаўнага пераказу, разбойнік, які вісеў па правай руцэ Езуса, называўся Дызма, гэта ён перастаў блюзьніць і навярнуўся.

45 Панашаму - ад гадзіны 12 да гадзіны 3 па паўдні. Гэта было не астранамічнае (прыроднае) зацьменьне сонца, а цудоўнае, якое магло быць толькі ў адным краі (Юдэі) або ў адным горадзе (Ерузаліме).

46 Слова "пакінуў" азнача тут ня толькі пакіданьне Хрыста, Сына Божага, на такую страшную муку і зьдзекі, але так-жа апусьценьне духовае, якое Хрыстус адчуў у Садзе Аліўным і цяпер на крыжы. Хрыстус, як чалавек, не адчуваў тады тэй радасьці, якую адчуваў заўсёды праз агляданьне Бога, выплываючае з злучэньня натуры чалавечай Хрыста з натурай Божай у асобе Слова - Сына Божага. Бог Айцец дапусьціў гэтае, каб Сын Ягоны праз цярпеньне і мукі свайго цела і душы адпакутаваў за грахі ўсяго чалавецтва.

47 Жыды перакруцілі словы Хрыстуса "Элі" на "Эліа", а Гальляша (Ільлю) тады прызывалі ў розных няшчасьцях.

50 Хрыстус аддаў сваю людзкую душу Богу болей як па трох гадзінах вісеньня і мукі на крыжы (памёр каля гадзіны 3 па пал.).

Уміраючы, Хрыстус даў доказ, што ён, як Бог-чалавек, ёсьць панам сваей сьмерці, бо ўмірае ня з фізычнага бязсільля, але па сваей волі, калі хоча. Гэтага доказам, паводле сьв. Айцоў, ёсьць сільны голас, якім закрычаў Езус прад скананьнем. На гэта зьвярнуў увагу нават сотнік.

51 Заслона гэта дзяліла месца Сьвятое ад Сьвятога сьвятых у Ерузалімскай сьвятыні. Гэта мела значыць, што разам з сьмерцяй Хрыстуса доступ у нябеснае Сьвятое сьвятых ужо быў адчынены.

52 Грабы ў Палестыне зачыняліся вялікімі і круглымі (падобнымі да млынавых) каменьнямі, якія прыкочвалі да ўходу ў гроб. Гэтыя каменьні з прычыны трасеньня зямлі адсунуліся і дзеля гэтага адчыніліся грабы.

54 Сотнік быў паганцам, але бачачы цуды, якія дзеяліся пры сьмерці Хрыста, уверыў, аднак ня ўверылі прадстаўнікі Сангэдрыну.

56 Марыя называлася Магдаленай з тэй прычыны, што паходзіла з мястэчка Магдалі, што ляжыць над Галілейскім возерам.

57 Язэп быў родам з Арыматэі, але жыў у Ерузаліме, дзе меў нават свой гроб. Быў ён сябрам Сангэдрыну, але быў проціў асуджэньня Езуса на сьмерць. Права рымскае дазваляла аддаваць целы казненых знаёмым або сваяком дзеля паховін.

60 Было гэта яшчэ перад захадам сонца. Грабы ў жыдоў былі высяканыя ў скале і мелі нізкі ўваход, да якога прывальвалі круглы, цяжкі камень, каб часам які зьвер ня ўлез у гроб і не нарушыў цела.

62-63 Прыгатаваньне было ў пятніцу, дык "на заўтрашні дзень" значыць у суботу. Праз усю пятніцу старшыя жыдоўскія былі заняты асуджэньнем Хрыста на сьмерць, а ў суботу прыпамінаюць яшчэ і гэтую справу, зьвязаную са славамі Хрыстуса.

Хрыстус ускрос на трэці дзень пасьля сваей сьмерці і паховін г. зн. ляжаў у гробе канец пятніцы, усю суботу і пачатак нядзелі, бо ўскрос перад сьветам.

1 А пасьля суботы, на сьвітаньні першага дня тыдня, прыйшла Марыя Магдалена і другая Марыя паглядзець гробу. 2 І вось зрабілася вялікае землетрасеньне, анёл Панскі зыйшоў з неба і прыступіўшы, адваліў камень і сеў на ім. 3 А быў выгляд ягоны, як маланка і адзеньне ягонае, як сьнег. 4 І ад страху перад ім перапужаліся вартаўнікі і зрабіліся як няжывыя. 5 Адазваўшыся-ж анёл сказаў жанчынам: Ня бойцеся вы, бо ведаю, што шукаеце Езуса, каторы быў укрыжаваны. 6 Няма яго тут, бо ўскрос, як сказаў. Хадзеце і паглядзеце месца, дзе быў паложаны Пан. 7 І скора пайшоўшы, скажэце вучням ягоным, што ўскрос; і вось ідзе перад вамі ў Галілею, там яго пабачыце. Вось я вам сказаў наперад.

8 І выйшлі скора з гробу, са страхам і вялікай радасьцяй бягучы, каб паведаміць вучняў ягоных. 9 І вось Езус спаткаў іх, кажучы: Будзьце прывітаныя! Яны-ж прыступілі, і абнялі ногі яго, і пакланіліся яму. 10 Тады сказаў ім Езус: Ня бойцеся! Ідзеце, паведамце братоў маіх, каб ішлі ў Галілею; там мяне ўбачаць.

11 Калі яны адыйшлі, вось некаторыя з вартаўнікоў прыйшлі у горад і паведамілі вашэйшых сьвятараў аб усім, што было сталася. 12 І яны, сабраўшыся з старшымі і зрабіўшы нараду, далі жаўнерам многа грошай, 13 кажучы: Кажэце, што вучні ягоны ўначы прыйшлі і ўкралі яго, калі мы спалі. 14 А калі гэтае дойдзе да начальніка, мы ўгаворым яго і зробім вас бясьпечнымі. 15 Яны-ж, узяўшы грошы, зрабілі так, як былі навучаны. І разыйшлося гэтае слова паміж жыдамі аж па сягоньняшні дзень.

16 А адзінаццаць вучняў пайшлі ў Галілею, на гару, дзе ім быў назначыў Езус. 17 І ўбачыўшы яго, пакланіліся; некаторыя-ж сумневаліся. 18 І прыступіўшы Езус прамовіў да іх, кажучы: Дадзена мне ўся ўлада на небе і на зямлі. 19 Дык ідучы, навучайце ўсе народы, хрысьцячы іх у імя Айца і Сына і Духа Сьвятога, 20 навучаючы іх захоўваць усё, што-толькі я загадаў вам. І вось я з вамі праз усе дні, аж да сканчэньня сьвету.

1 Першага дня тыдня г. зн. у нядзелю. Жанчыны выйшлі з дому яшчэ перад усходам сонца, а прыйшлі да гробу самым усходам або зараз пасьля ўсходу. Яны хацелі намасьціць цела Езуса дарагімі масьцямі, якія баранілі цела ад гніцьця.

2 Хрыстус паўстаў з умерлых і выйшаў з гробу, не нарушаючы пячацяў і не адвальваючы каменя, бо цела ягонае было ўжо прастаўленае і магло праходзіць праз матар'яльныя перашкоды, як скалы, дзьверы і г. п.

10 Анёл, а потым сам Хрыстус, загадывае сваім вучням ісьці ў Галілею. Вучні потым застасаваліся да гэтага загаду Хрыста і скіраваліся ў Галілею.

13 У гэтых славах старшых жыдоўскіх і жаўнераў была супярэчнасьць: бо калі спалі, то як маглі бачыць, што вучні прыйшлі і ўкралі цела Езуса, а калі бачылі, то нашто пазволілі?

17 Гэтае зьяўленьне Хрыстуса ў Галілеі было ня першым, а ўжо восьмым, бо перад гэтым Хрыстус зьяўляўся сваім вучням у Юдэі. Было яшчэ і болей зьяўленьняў Е. Хрыста, аб каторых расказвае сьв. Пісаньне па іншых мясцох.

19 Ужо прарокі ў Ст. Законе вясьцілі паўсюднасьць каралеўства Божага, якое мела абыймаць усе народы і ўсе краі і трываць праз усе часы. Цяпер-жа гэтае каралеўства закладае Хрыстус і пасылае сваіх вучняў вясьціць эванэлію усім народам.

Хрост у імя Сьв. Тройцы ёсьць першым і канешным варункам прыналежнасьці да каралеўства Хрыстовага. Праз хрост мы належым да Хрыстуса і да Бога.

29 Другім варункам прыналежнасьці да каралеўства Хрыстовага ёсьць захаваньне ягоных прыказаньняў. Хрыстус абяцае сваю прысутнасьць у гэтым каралеўстве (Касьцёле Каталіцкім) аж да сканчэньня сьвету. З гэтых слоў бачым, што Касьцёл Хрыстовы будзе існаваць ня гледзячы на прасьледы, да канца сьвету.