Сьвятая Эванэлія Езуса Хрыста паводле Лукаша

пераклад кс. Вінцэнта Гадлеўскага,
паводле: Чатыры Эвангеліі і Апостальскія Дзеі. Вільня, 1939.
Алічбоўваньне: Вячаслаў Мартысюк
(група па алічбоўванні тэкстаў Святога Пісання,
каардынатар кс. Сяргей Сурыновіч)

А ў т а р. Сьв. Лукаш, аўтар трэцяй Эванэліі, быў лекарам. Быў ён родам з грэцкай паганскай сям'і з гораду Антыохіі (у Сырыі). Прыняўшы хрысьціянства, стаўся верным таварышам сьв. Паўла. З гэтым апосталам адбыў другую місыйную падарожу аж да Македоніі, дзе астаўся працаваць пасярод нованаверненых хрысьціянаў. Па сямі гадох ізноў далучыўся да сьв. Паўла і быў ягоным таварышам і супрацоўнікам аж да сьмерці гэтага апостала. Аб апошніх гадох і сьмерці сьв. Лукаша ня маем пэўных даных.

Што сьв. Лукаш ёсьць аўтарам трэцяй эванэліі і Апостал. Дзеяў, аб гэтым згодна сьведчаць сьв. Айцы і пісьменьнікі старадаўнага Касьцёла. Дзеля таго што сам сьв. Лукаш ня відзяў Хрыста, ён пісаў сваю эванэлію з таго, што чуў ад сьв. сьв. Паўла, Пятра, Якуба і іншых асоб, якіх пазнаў у Ерузаліме, а асабліва ад маткі Езуса Хрыста. У прадмове да эванэліі ён выразна кажа, што сам усяго пільна дайшоўшы, апісаў папарадку ўсё, што чуў. У апісаньні падзеяў сьв. Лукаш дзяржаўся хронологічна-географічнага парадку, гэта значыць, апісаў спачатку дзейнасьць Е. Хрыста ў Галілеі, потым у дарозе да Юдэі (праз Самарыю і Пэрэю), потым ізноў у Галілеі, у Юдэі і Ерузаліме.

М э т а. Эванэлія сьв. Лукаша была напісана каля 62 году па Нарадж. Хрыста. Яна напісана добрай грэцкай мовай і мела на мэце абслужыць касьцёлы, заложаныя сьв. Паўлам у М. Азіі і Грэцыі. Касьцёлы гэтыя складаліся з паганаў (грэкаў) і жыдоў. Аднак большасьць была паганаў і затым сьв. Лукаш падчырківае паўсюднасьць Хрыстовага Касьцёла, які бяз ніякай розьніцы павінен абняць сабою і жыдоў і паганаў. Жыды, хоць мелі быць першымі ў Валадарстве Хрыстовым, то адкінуўшы ягону навуку і выдаўшы яго на сьмерць, самі выракліся гэтай ласкі. Аднак і для іх дарога да збаўленьня не зачыненя, трэба толькі пакаяньня і навароту да Хрыста (13, 3 - 8; 21, 24).

Гэтакая асноўная ідэя эванэліі сьв. Лукаша. У спосабе перадаваньня розных падзеяў, сьв. Лукаш згодны з сваім вучыцелем сьв. Паўлам.

СЬВЯТАЯ ЭВАНЭЛІЯ ЕЗУСА

ХРЫСТА ПАВОДЛЕ ЛУКАША

П Р А Д М О В А

1 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Бо як многія браліся ўлажыць расказ аб падзеях, якія ў нас адбыліся, 2 так як перадалі нам тыя, каторыя ад пачатку самі бачылі і былі слугамі слова, 3 то прыйшло на думку і мне, пільна ад пачатку ўсяго дайшоўшы, апісаць папарадку табе, дастойны Тэафілю, 4 каб ты пазнаў праўду тых слоў, якіх цябе навучылі.

І ЧАСЬЦЬ. УКРЫТАЕ ЖЫЦЬЦЁ ЕЗУСА ХРЫСТА

Прыход на сьвет Яна Хрысьціцеля

5 Быў у дні Гэрада, караля Юдэі, адзін сьвятар са зьмены Абія, на імя Захар, і жонка яго з дачок Ааронавых і імя яе Альжбета. 6 Былі-ж яны абое справядлівыя перад Богам, паступаючы без заганаў ва ўсіх прыказаньнях і законах Пана, 7 і ня было ў іх сына, таму што Альжбета была няплодная, і былі яны абое пажылыя ў днях сваіх.

8 Сталася-ж, калі ён у парадку сваей зьмены адбываў сьвятарскую службу перад Богам, 9 паводле звычаю сьвятарскай службы выпала лёсам, каб увайшоўшы ў сьвятыню Пана, ахвяраваў кадзіла; 10 а ўсё мноства народу было на дварэ, молячыся ў часе каджэньня. 11 І зьявіўся яму анел Панскі, стоячы па правай старане кадзільнага аўтара. 12 І ўгледзеўшы Захар стрывожыўся і напаў на яго страх. 13 Анел-жа сказаў да яго: Ня бойся Захар, бо выслухана просьба твая і жонка твая Альжбета родзіць табе сына і назавеш імя яго Ян. 14 І будзе табе радасьць і ўцеха і многія будуць радавацца з нараджэньня яго. 15 Бо ён будзе вялікі перад Панам, ня будзе піць віна і сіцэры і будзе напоўнены Духам сьвятым яшчэ ў лоне маткі сваей. 16 І наверне многіх сыноў Ізраіля да Пана Бога іх, 17 і сам ён пойдзе перад ім у духу і сіле Гальяша, каб зьвярнуць сэрцы бацькоў да дзяцей і няверуючых да разважнасьці справядлівых, каб прыгатовіць Пану народ дасканальны.

18 І сказаў Захар да анела: Адкуль я пазнаю гэтае? Бо я стары і жонка мая пажылая ў днях сваіх. 19 І адказваючы анел сказаў яму: Я ёсьць Габрыель, што перад Богам стаў і пасланы ёсьць гаварыць да цябе і абвясьціць табе гэтую добрую вестку. 20 І вось будзеш маўчаць і ня будзеш магчы гаварыць аж да дня, у каторым гэтае станецца, за тое што не паверыў славам маім, якія збудуцца ў сваім часе. 21 А народ чакаў на Захара, і дзівіліся, што ён марудзіў у сьвятыні. 22 Калі-ж выйшаў, ня мог да іх гаварыць; і пазналі, што бачыў зьяву ў сьвятыні; а ён ківаў ім і астаўся нямы.

23 І сталася, калі скончыліся дні ягонай службы, адыйшоў у свой дом. 24 Пасьля-ж гэтых дзён зачала Альжбета, жонка яго, і таілася праз пяць месяцаў, кажучы: 25 Што гэтак учыніў мне Пан у днях, у каторых узглянуў, каб зьняць ганьбу маю паміж людзей.

Учалавечаньне Сына Божага

26 А ў шосты месяц пасланы быў анел Габрыель ад Бога ў Галілейскае места, катораму імя Назарэт, 27 да дзевы, пашлюбаванай з мужам, катораму было імя Язэп, з дому Давіда, а імя дзевы Марыя. 28 І ўвайшоўшы да яе анел, сказаў: Прывітана будзь, поўная ласкі, Пан з табою, багаслаўлена ты між жанчынаў. 29 Яна, як пачула, стрывожылася ад мовы ягонай і думала, якое-б гэта было прывітаньне. 30 І сказаў ёй анел: Ня бойся, Марыя, бо ты знайшла ласку ў Бога; 31 вось зачнеш у лоне і родзіш сына і назавеш імя яго Езус. 32 Ён будзе вялікі і будзе названы Сынам Найвышэйшага; і дасьць яму Пан Бог пасад Давіда, бацькі яго; і будзе валадарыць у доме Якуба навекі 33 і валадарства яго ня будзе канца. 34 А Марыя сказала да анела: Як-жа гэта станецца, калі я мужа ня знаю? 35 І адказваючы анел сказаў ей: Дух сьвяты найдзе на цябе і сіла Найвышэйшая ацяніць цябе, затым і што народзіцца з цябе Сьвятое, будзе названае Сынам Божым. 36 І вось Альжбета, сваячка твая, і яна зачала сына ў старасьці сваей і гэты шосты месяц у тае, каторую завуць няплоднай. 37 Бо ў Бога ня будзе немагчымым ніводнае слова. 38 І сказала Марыя: Вось слуга Пана, няхай мне станецца паводле твайго слова І адыйшоў ад яе анел.

Марыя адведвае Альжбету

39 А ўстаўшы Марыя ў гэныя дні, пайшла з пасьпехам у горы, у юдэйскае места, 40 і ўвайшла ў дом Захара і прывітала Альжбету. 41 І сталася, як пачула Альжбета прывітаньне Марыі, ускочыла дзіця ў яе лоне і была напоўнена Духам сьвятым Альжбета, 42 і ўскрыкнула вялікім голасам і сказала: Багаслаўлена ты між жанчынаў і багаслаўлены плод улоньня твайго. 43 І скуль-жаж мне гэта, што матка Пана майго прыходзіць да мяне? 44 Бо вось, як голас прывітаньня твайго дайшоў да вушэй маіх, ускочыла з радасьці дзіця ў лоне маім. 45 І багаслаўлена ты, каторая паверыла, бо споўніцца тое, што было табе сказана ад Бога.

46 І сказала Марыя:

Вялічае душа мая Пана

47 і ўзрадаваўся дух мой у Богу, Збаўцы маім,

48 што ўзглянуў на нізкасьць служкі сваей.

Бо вось адгэтуль багаслаўленай будуць называць мяне усе народы:

49 бо ўчыніў мне вялікія рэчы,

каторы магутны ёсьць, і сьвятое імя яго;

50 і міласэрдзе ягона з пакаленьня ў пакаленьні

для тых, што баяцца яго.

51 Учыніў магутнасьць рукою сваею,

разсеяў гордых думкай сэрца іхнага

52 Скінуў магутных з пасаду,

а ўзвысіў нізкіх.

53 Галодных здаволіў дабром,

а багатых з нічым адправіў.

54 Прыняў Ізраіля, слугу свайго,

успомніўшы аб міласэрдзі сваім.

55 Як гаварыў да айцоў нашых,

да Абрагама і патомства яго на векі.

56 І правяла Марыя з ею каля трох месяцаў і вярнулася ў свой дом.

Нарадзіны Яна Хрысьціцеля

57 Альжбеце-ж настаў час радзіць і радзіла сына. 58 І пачулі суседзі і сваякі яе, што ўзвялічыў Пан міласэрдзе сваё над ёю - і цешыліся з ёю. 59 І сталася ў восьмы дзень, прыйшлі абрэзаць дзіця і называлі яго іменем бацькі яго Захар. 60 І адказваючы маці ягона сказала: Ня так, але будзе называцца Ян. 61 І сказалі да яе: Што няма нікога ў тваей радні, хто-б называўся гэтым іменем. 62 І давалі знакі бацьку яго, як-бы хацеў назваць яго. 63 І зажадаўшы таблічку, напісаў кажучы: Ян ёсьць імя ягонае. І дзівіліся ўсе. 64 І адчыніліся зараз-жа вусны яго і язык ягоны, і гаварыў, багаславячы Бога. 65 І зьняў страх усіх суседзяў іхных і разыходзіліся ўсе гэтыя словы па ўсіх горах Юдэі; 66 а ўсе, што чулі, бралі да сэрца свайго, кажучы: Што, думаеш, будзе з гэтага дзіцяці? Бо рука Пана была з ім.

67 А Захар, бацька яго, напоўнены быў Духам сьвятым, і прарочыў, кажучы:

68 Багаслаўлены Пан, Бог Ізраіляў,

што адведаў і ўчыніў адкупленьне народу свайго;

69 і падняў для нас рог збаўленьня

у доме Давіда, слугі свайго.

70 Як гаварыў праз вусны сьвятых,

каторыя ад веку ёсьць, прарокаў сваіх:

71 Выбаўленьне ад ворагаў нашых

і з рукі ўсіх, што нас ненавідзяць,

72 каб учыніць міласэрдзе з айцамі нашымі

і ўспомніць свой сьвяты тэстамэнт,

73 што прысягу, якую прысягаў Абрагаму,

айцу нашаму, дасьць нам,

74 каб выбаўленыя з рукі ворагаў нашых

мы бяз страху служылі яму

75 у сьвятасьці і справядлівасьці перад ім

праз усе дні нашыя.

76 А ты, дзіця, будзеш названае прарокам

Найвышэйшага,

бо пойдзеш перад воблікам Пана правіць

дарогі ягоны.

77 каб даць народу яго пазнаньне збаўленьня

на адпушчэньне грахоў іх.

78 дзеля нутранога міласэрдзя Бога нашага,

праз якое адведаў нас усход з вышыні,

79 каб сьвяціць тым, каторыя сядзяць у цемры

і ў ценю сьмерці,

каб пакіраваць ногі нашыя на дарогу супакою.

80 А дзіця расло і ўмацоўвалася духам і было ў пустынях аж да дня свайго зьяўленьня перад Ізраілям.

----------------------------------

Р. 1

1 З гэтых "многіх", якія перад Лукашам браліся ўлажыць расказ аб жыцьці і дзейнасьці Е. Хрыста, да нас дайшлі толькі натхнёныя Богам эванэліі Матэуша і Марка.

2 Слугамі "слова", г. зн. слугамі "эванэліі", былі апосталы і вучні Хрыстовы, каторыя бачылі і чулі Хрыста і былі з ім.

3 Няма ведама, хто гэта быў той дастойны Тэафіль, для каторага сьв. Лукаш напісаў сваю эванэлію і Апост. Дзеі. Некаторыя думаюць, што гэта быў адзін выдатны нованавернены хрысьціянін.

5 Гэрад (Вялікі) быў уладаром ня толькі Юдэі, але ўсяе бадай Палестыны.

7 Бяздзетнасьць уважалася ў жыдоў за ганьбу і як бы за кару Божую, дзеля гэтага муж і жонка маліліся да Бога, каб адхіліў ад іх гэту кару і абдарыў іх патомствам.

10 Народ ня мог уваходзіць у самую сьвятыню, але аставаўся на дварышчы (так як у нас на цьмінтары каля касьцёла), а ўваходзіў толькі сьвятар, які адпраўляў службу Божую. Аб парадку службы Божай і аб тым, што дзеялася ў сьвятыні, народ паведамлялі голасам трубы.

11 Кадзільны аўтар стаяў каля самага занавесу, аддзяляючага месца Сьвятое ад Найсьвяцейшага (Сьвятога Сьвятых).

15 "Сіцэра" - гэта быў моцны напітак, які прыгатаўлялі з пладоў, збожа або мёду.

17 Сьв. Ян Хрысьціцель быў папярэднікам першага прыходу Езуса, так як Гальяш будзе папярэднікам другога прыходу - на апошні суд.

21 Штодзённы абрад каджэньня ня трываў доўга, тымчасам народ чакаў на багаславенства, якое па выхадзе з сьвятыні даваў сьвятар, які спаўняў абрад каджэньня. Дзеля гэтага было зьдзіўленьне ў народзе, што Захар гэтак доўга замарудзіў у сьвятыні. Яшчэ большае было зьдзіўленьне, калі аказалася, што ён ня мог гаварыць.

25 Гл. Як вышэй р. 7.

26 "У шосты месяц" лічучы ад зачацьця Яна Хрысьціцеля. Назарэт - сяньня горад, які лічыць каля 20 тысяч насельніцтва, а даўней, за часоў Хрыста, гэта было малое мястэчка.

28 Паўнату ўсьвячаючай ласкі Божай атрымала Марыя ўжо ў першай хвіліне свайго Непавіннага Зачацьця, а гэта дзеля таго, што мела стацца маткай Сына Божага. Затым і названа "ласкі поўнай".

31 Імя Езус (ад гэбрайскага слова Егошуа або Ешуа) значыць збаўленьне ад Ягвы, Збаўца, (Гл. Мт. 1, 21)

32 Давід быў бацькам г. зн. продкам Езуса паводле цела, бо Езус выходзіў з роду Давіда. "Сын Давіда" ў сьв. Пісаньні азначае Мэсыяша.

34 Марыя шлюбавла Богу дзявоцтва і берагла яго нават у жанімстве, затым і кажа, што мужа ня знае.

35 Анел кажа, што Марыя станецца маткай бяз учасьніцтва мужа, а гэта такім спосабам, што моц Божая зыйдзе як воблак на Марыю і як ценем яе акрые, гэта моц пройме яе і з яе цела і крыві створыць цела Хрыстова. Гэта ўсё станецца без нарушэньня яе дзявоцтва.

38 Марыя заве сябе служкай Пана і згаджаецца быць маткай Сына Божага. У тую хвіліну даканалася вялікая тайніца ў ч а л а в е ч а н ь н я Сына Божага. Дух сьв. у лоне Дзевы Марыі ўтварыў цела Хрыста, злучыў яго з створанаю тады-ж людзкою душою і гэтая натура людзкая была злучана з Божай Асобай Слова. Бог чалавек пачаў існаваць, а Марыя сталася маткай Бога.

40 Марыя, даведаўшыся ад анела, што яе сваячка сьв. Альжбета будзе маткай, пасьпяшыла ў Юдэю, каб яе адведаць. Дарога з Назарэту ў Юдэю магла трываць 3 - 4 дні.

46 Натхнёная Духам сьв. Марыя выказала ў прыгожай песьні "Вялічае душа мая Пана" (Магніфікат) ня толькі ўсю сваю радасьць, але хвалу і падзяку Богу за такую вялікую ласку.

56 Марыя была ў Альжбеты да нарадзінаў Яна, а па нарадзінах вярнулася ў Назарэт.

59 Абразаньне адбывалася ў Ст. Законе на восьмы дзень па нарадзінах і мела вялікае значэньне. Праз абразаньне дзіця атрымлівала ачышчэньне ад первароднага грэху і станавілася ўчасьнікам багаславенстваў і абяцаньняў, дадзеных Богам патрыярхам. Пры абразаньні давалі дзіцяці імя.

61 Імёны ў сем'ях жыдоўскіх часта пераходзілі з пакаленьня ў пакаленьне.

69 "Рог" у гэбрайскай паэзіі азначае сілу і магутнасьць. Тут "рог збаўленьня" азначае тое самае, што "магутнасьць Збаўцы".

78 Усходам у вышыні або сьвятлом сьв. Пісаньне часта заве Мэсыяша, ад каторага ўвесь духовы сьвет бярэ сьвятло, цяплыню і жыцьцё.

80 Ян ад маладых гадоў быў у пустыні (каля ўтокаў Ярдану ў Мертвае мора), дзе праз пост і малітву прыгатаўляўся да свайго высокага пазваньня.

Нараджэньне Езуса Хрыста

2 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася ў тыя дні, выйшаў загад ад цэзара Аўгуста, каб сьпісаць увесь сьвет. 2 Гэты першы сьпіс быў зроблены начальнікам Сырыі Цырынам. 3 І ішлі ўсе, каб запісацца, кожны ў сваё места. 4 Пайшоў-жа і Язэп з Галілеі, з места Назарэту, у Юдэю, у места Давіда, якое завецца Бэтлеем, затым што быў з дому і роду Давіда, 5 каб запісацца з Марыяй, пашлюбаванай з ім жонкай, якая была ўцяжку.

6 Сталася-ж, калі яны там былі, выпаўніліся дні, каб радзіла. 7 І нарадзіла сына свайго первароднага, і спавіла яго ў пялёнкі і палажыла яго ў жолабе, бо ня было ім месца ў заезьдзе.

8 І былі ў тэй-жа ваколіцы пастухі, якія ня спалі, адбываючы начныя варты каля сваей стады. 9 І вось анел Пана стаў каля іх і яснасьць Божая адусюль іх асьвяціла і агарнуў іх вялікі страх. 10 І сказаў ім анел: Ня бойцеся, бо вось абвяшчаю вам вялікую радасьць, якая будзе для ўсяго народу, 11 што вам сяньня ў месьце Давіда нарадзіўся Збаўца, каторы ёсьць Хрыстус Пан. 12 І гэты вам знак: Знойдзеце дзіця, спавітае ў пялёнкі і паложанае ў жолабе. 13 І зараз зьявілася з анелам мноства войска нябеснага, хвалячых Бога і кажучых: 14 Слава на вышыні Богу, і на зямлі супакой людзям добрае волі.

15 І сталася, калі анелы адыйшлі ад іх да неба, пастухі гаварылі адзін да другога: Пойдзем аж у Бэтлеем і паглядзім таго слова, якое сталася, якое паказаў нам Пан. 16 І прыйшлі сьпяшаючы, і знайшлі Марыю і Язэпа і дзіця паложанае ў жолабе. 17 А ўбачыўшы, расказвалі аб слове, якое было ім сказана аб гэтым дзіцяці. 18 І ўсе, што чулі, дзівіліся з таго, што да іх пастухі гаварылі. 19 А Марыя перахоўвала ўсе гэтыя словы, разважаючы ў сэрцы сваім. 20 І вярнуліся пастухі, славячы і хвалячы Бога за ўсё, што чулі і бачылі, як ім было сказана.

21 І калі мінула восем дзён, каб было абрэзана дзіця, далі яму імя Езус, якое было названа анелам перш, чым ён зачаўся ў лоне.

Ахвяраваньне Езуса ў сьвятыні.

22 І калі выпаўніліся дні ачышчэньня яе паводле закону Майсея, занясьлі яго ў Ерузалім, каб ставіць яго Пану, 23 як напісана ёсьць у законе Пана: Што "кожны первародны мужчынскага роду будзе названы сьвятым Пану" (Вых. 13, 2), 24 і каб даць ахвяру, паводле таго, што сказана ў законе Пана, пару туркоў або два галубкі.

25 І вось быў у Ерузаліме чалавек, якому на імя Сымон, а чалавек гэты справядлівы і багабойны, чакаючы пацехі Ізраіля, і Дух сьвяты быў у ім. 26 І атрымаў ён аб'яву ад Духа сьвятога, што ня ўбачыць сьмерці, калі перш ня ўгледзіць Хрыстуса Панскага. 27 І прыйшоў у Духу ў сьвятыню. І калі ўносілі дзіця Езус бацькі ягоны, каб учыніць за яго паводле звычаю закону, 28 узяў і ён яго на рукі свае, і багаславіў Бога і сказаў:

29 Цяпер адпускаеш слугу твайго, Пане,

паводле слова твайго, у супакою,

30 бо вочы мае ўбачылі збаўленьне тваё,

31 якое прыгатовіў ты перад воблікам усіх

народаў:

32 Сьвятло на асьвячэньне паганаў

і славу народу твайго Ізраільскага.

33 А бацька ягоны і матка дзівіліся з таго, што гаварылася аб ім. 34 І багаславіў іх Сымон і сказаў да Марыі, маткі ягонай: Вось гэты паложаны ёсьць на ўпадак і на паўстаньне многіх у Ізраілю, і на знак, якому працівіцца будуць; 35 і праз тваю ўласную душу пройдзе меч, каб былі выяўлены думкі з многіх сэрцаў.

36 І была Ганна прарочыца, дачка Фануэля, з пакаленьня Асэра. Яна была пажылая ў днях сваіх, і жыла з сваім мужам сем гадоў ад свайго дзявоцтва, 37 а была яна ўдавою аж да восемдзесят чатырох гадоў. Яна не адыходзіла ад сьвятыні, постамі і малітвамі служачы і ўдзень і ўначы. 38 І яна, у гэту самую гадзіну надыйшоўшы, славіла Пана і гаварыла аб ім усім, якія чакалі адкупленьня Ізраіля.

39 І калі споўнілі ўсё паводле закону Пана, вярнуліся ў Галілею, у сваё места Назарэт. 40 А дзіця расло і набірала сілы, поўнае мудрасьці, і ласка Божая была ў ім.

Дванаццацігадовы Езус у сьвятыні

41 І хадзілі бацькі ягоны праз усе гады ў Ерузалім на ўрачысты дзень Пасхі. 42 І калі яму было дванаццаць гадоў, яны прйшлі ў Ерузалім паводле звычаю сьвяточнага дня, 43 і скончыўшы дні, калі варочаліся, асталося дзіця Езус у Ерузаліме, і ня ведалі бацькі ягоны. 44 А думаючы, што ён ёсьць у дружыне, увайшлі дзень дарогі і шукалі яго між сваякамі і знаёмымі. 45 І не знайшоўшы, вярнуліся ў Ерузалім, шукаючы яго.

46 І сталася, пасьля трох дзён знайшлі яго ў сьвятыні, як сядзеў пасярод вучоных, слухаючы іх і пытаючыся ў іх. 47 Усе-ж, каторыя слухалі яго, дзівіліся з розуму і адказаў ягоных. 48 І ўбачыўшы зьдзівіліся; і сказала да яго матка ягона: Сыне, нашто ты нам зрабіў гэтак? Вось айцец твой і я гаротныя шукалі цябе. 49 І сказаў ім: Чаго-ж вы мяне шукалі? Ці вы ня ведалі, што трэба мне быць у тых справах, якія ёсьць Айца майго? 50 А яны не разумелі слова, якое сказаў ім.

51 І пайшоў з імі, і прыйшоў у Назарэт, і быў ім падданы. А матка ягона ўсе гэтыя словы перахоўвала ў сэрцы сваім. 52 А Езус рос у мудрасьці, і ў гадох, і ў ласцы ў Бога і ў людзей.

----------------------------------

Р. 2

1 "Увесь сьвет" - гэта "сьвет рымскі", рымская дзяржава.

4 Бэтлеем (сягоньня Бэйт-Лагм) ляжыць 8 клм. на поўдзень ад Ерузаліму. З Назарэту ў Бэтлеем было каля 140 клм. дарогі.

7 Не знайшоўшы для сябе месца ў бэтлеемскім заезьдзе, дзеля вялікага зборышча людзей, Н. Дзева Марыя з сьв. Язэпам выйшлі за горад і памясьціліся ў аднэй з пячэраў. У такіх пячэрах жылі бяднейшыя людзі, туды-ж заганялі пастухі быдла. У ваднэй з такіх пячэраў знайшлі сабе прыпынішча Н. Дзева і сьв. Язэп. Над гэнай пячэрай цяпер збудована базыліка.

Паводле навукі Касьцёла Н. Дзева Марыя радзіла свайго сына без нарушэньня свайго дзявоцтва, астаючыся заўсёды Дзевай. (Гл. Мт. 1, 25).

8 У Палестыне авечкі нанач заганяюць у загараду, зробленую з каменьня ў полі пад чыстым небам. Пастухі па чарзе вартуюць каля сваіх стадаў.

13 Войска нябеснае - гэта анелы, нябесныя духі.

21 Хрыстус хацеў паддацца праву абразаньня, каб даць довад свайго праўдзівага чалавецтва, каб даць нам прыклад послуху для права, каб сьцьвердзіць, што ён належыць да патомства Абрагама і гэтым самым мець доступ да жыдоўскага народу, да каторага прадусім быў пасланы.

22 Первародны сын кожнай маткі, паводле Старога закону (Быц. 13, 2 - 15; 22, 29) павінен быў пасьвяціцца на службу Божую і быць сьвятарам, калі-ж аднак потым да адпраўляньня службы Божай было вызначана адно пакаленьне Леві, первародных сыноў звальнялі ад гэтага абавязку, а толькі трэба было даць за іх выкуп - ахвяру з 5 сыкляў серабра. Ахвяроўваньне первародных сыноў адбывалася ў сьвятыні на дварышчы, празначаным для жанчын.

Хоць пастановы Закону адносна ахвяроўваньня первародных сыноў і ачышчэньня матак пасьля радзін не абавязывалі ані Е. Хрыста, як правадаўцы, ані Н. Дзевы Марыі, якая заўсёды асталася чыстаю, то аднак і Хрыстус і Марыя спаўняюць гэты старазаконны загад, каб даць нам прыклад послуху перад правам.

34 Езус "ёсьць паложаны" на ўпадак г. зн. на асуджэньне тых, каторыя ня вераць у яго, а на паўстаньне духовае (збаўленьне) тых, каторыя пойдуць за ім.

39 На гэты раз сьв. Сям'я ў Назарэце ня была доўга, бо сьв. Язэп зараз перанёсься ў Бэтлеем, тут наняў сабе дамок і жыў з працы рук каля аднаго году. У гэтым часе сюды прыбылі мудрацы з ўсходу, каб аддаць паклон Е. Хрысту і згэтуль скора наступілі ўцекі ў Эгіпет (гл. Мт. 2, 11).

42 Калі хлапец у жыдоўскім народзе дахадзіў да 12 гадоў, ён станавіўся "сынам Закону", г. зн. падлягаў пастановам Закону.

44 Багамольнікі, варочаючыся да хаты, ішлі звычайна грамадкамі і групамі, мужчыны аддзельна, жанчыны аддзельна, дык Н. Дз. Марыя і сьв. Язэп думалі, што Езус ідзе разам з адною з такіх групаў. Аднак, калі вечарам затрымаліся на начлег, спасьцераглі, што Езуса няма пры ніводнай групе і вярнуліся назад у Ерузалім.

46 У сьвятыні кніжнікі (рабіны) вучылі народ і сваіх вучняў. Там быў і Езус.

52 Мала вестак пераказалі нам эванэліі аб жыцьці Езуса ў Назарэце ад 12-ці ягоных гадоў аж да 30-ці, г. зн. аж да ягонага выступленьня на публічнае навучаньне. Можна дапусьціць, што сьв. Язэп памёр перад выступленьнем Езуса на публічнае навучаньне і што Езус працаваў як рамесьнік.

ІІ ЧАСЬЦЬ. ПУБЛІЧНАЕ ЖЫЦЬЦЁ ЕЗУСА ХРЫСТА

Дзейнасьць Яна Хрысьціцеля. Хрост Езуса

3 РАЗЬДЗЕЛ.

А ў пятнаццатым годзе панаваньня Тыбэрыя цэзара, калі Понцый Пілат правіў Юдэяй, а Гэрад быў тэтрархай Галілеі і Траханіцкай краіны, і Лізаній тэтрархай Абілены, 2 за архісьвятараў Аннаша і Кайфаша сталася слова да Яна, сына Захара, у пустыні. 3 І прыйшоў ён да ўсяе краіны Ярдану, абвяшчаючы хрост пакуты на адпушчэньне грахоў, 4 як напісана ёсьць у кнізе моваў Ізраіля прарока (40, 2-5): "Голас клічучага ў пустыні: Праўце дарогу Пана, простымі рабеце сьцежкі яго. 5 Усякі дол будзе напоўнены, і ўсякая гара і ўзгорак будуць паніжаны, і крывыя будуць простымі, і няроўныя гладкімі дарогамі. 6 І ўбачыць кожнае цела збаўленьне Божае".

7 Дык гаварыў ён да грамадаў, якія выходзілі, каб ім быць ахрышчанымі: Родзе гадавы, хто вам паказаў уцякаць ад надыходзячага гневу? 8 Дык чынеце плады годныя пакуты. І не пачынайце гаварыць: "Айца маем Абрагама", бо я вам кажу, што Бог можа з гэтых каменьняў падняць сыноў Абрагаму. 9 Бо ўжо сякера да кораня дзераваў прыложана. Дык усякае дзерава, якое не прыносіць добрага плоду, будзе сьцята і кінута ў вагонь.

10 І пыталіся ў яго грамады, кажучы: Дык што нам рабіць? 11 Ён-жа адказваючы, казаў ім: Хто мае дзьве вопраткі, няхай дасьць таму, хто ня мае, а хто мае ежу, няхай робіць гэтаксама. 12 Прыйшлі-ж і мытнікі, каб ахрысьціцца і сказалі яму: Вучыцель, што нам рабіць? 13 Ён-жа сказаў ім: Нічога болей не рабеце, як тое, што вам ўстаноўлена. 14 Пыталіся-ж у яго і жаўнеры, кажучы: Што рабіць і нам? І сказаў ім: Нікога ня беце і не ўдавайце, але будзьце здаволены вашаю платаю.

15 Калі-ж народ дагадываўся і ўсе думалі ў сэрцах сваіх аб Яне, ці часам ён ня ёсьць Хрыстус, 16 адказаў Ян, кажучы ўсім: Я-то вас хрышчу вадою, але прыйдзе мацнейшы за мяне, у каторага я ня годзен разьвязаць рамень абутку ягонага. Ён вас будзе хрысьціць Духам сьвятым і агнём. 17 Веялка яго ў руцэ ягонай, і зьбярэ пшаніцу ў свой сьвіран, а мякіну спаліць агнём няўгасным.

18 Многа-ж і іншага, напамінаючы, абвяшчаў ён народу.

19 Гэрад-жа тэтрарха, калі быў дакараны ім за Гэрадыяду, жонку ягонага брата, і за ўсё зло, якое ўчыніў Гэрад, 20 дадаў да ўсяго і гэтае, што замкнуў Яна ў вастрозе.

21 Сталася-ж, калі хрысьціўся ўвесь народ і калі Езус быў ахрышчаны і маліўся, адчынілася неба, 22 і Дух сьвяты зыйшоў на яго ў цялесным выглядзе, як галубок, і адазваўся голас з неба: Ты ёсьць Сын мой мілы, у табе мне да ўспадобы.

Радавод Езуса Хрыста

23 А сам Езус, пачынаючы, меў гадоў каля трыццаці, як думалі, сын Язэпаў, каторы быў Геліяў, каторы быў Мататаў, 24 каторы быў Левіяў, каторы быў Мэльхіяў, каторы быў Яннэяў, каторы быў Язэпаў, 25 каторы быў Мататіяў, каторы быў Амосаў, каторы быў Наумаў, каторы быў Есьлеяў, каторы быў Нагеяў, 26 каторы быў Магатаў, каторы быў Мататіяў, каторы быў Самэяў, каторы быў Язэпаў, каторы быў Юдаў, 27 каторы быў Янаў, каторы быў Рэзаў, каторы быў Зоробабэляў, каторы быў Саляцыеляў, каторы быў Нэраў, 28 каторы быў Мэльхіяў, каторы быў Аддіяў, каторы быў Козанаў, каторы быў Эльмадамаў, каторы быў Гэраў, 29 каторы быў Езусаў, каторы быў Эліязараў, каторы быў Ёрымаў, каторы быў Мататаў, каторы быў Левіяў, 30 каторы быў Сымонаў, каторы быў Юдаў, каторы быў Язэпаў, каторы быў Ёнаў, каторыў быў Эліякімаў, 31 каторы быў Мэлеяў, каторы быў Мэннаў, каторы быў Мататаў, каторы быў Натанаў, каторы быў Давідаў, 32 каторы быў Ессаў, каторы быў Обэдаў, каторы быў Боозаў, каторы быў Сальмонаў, каторы быў Наассонаў, 33 каторы быў Амінадабаў, каторы быў Арамаў, каторы быў Эзронаў, каторы быў Фарэсаў, каторы быў Юдаў, 34 каторы быў Якубаў, каторы быў Ізаакаў, каторы быў Абрагамаў, каторы быў Тарыяў, каторы быў Нахораў, 35 каторы быў Саругаў, каторы быў Рагаваў, каторы быў Фалекаў, каторы быў Гэбэраў, каторы быў Саліяў, 36 каторы быў Каінаў, каторы быў Арфаксадаў, каторы быў Сэмаў, каторы быў Нояў, каторы быў Ламехаў, 37 каторы быў Матузалаў, каторы быў Гэнохаў, каторы быў Ярэдаў, каторыў быў Малалеляў, каторы быў Каінаў, 38 каторы быў Гэносаў, каторы быў Сэтаў, каторы быў Адамаў, каторы быў Божы.

----------------------------------

Р. 3

1 Понцый Пілат правіў Юдэяй і Самарыяй ад 26 да 36 году па Нарадж. Хрыста з тытулам пракуратара, а Гэрад Антыпа - Галілеяй і Пэрэяй з тытулам тэтрарха.

2 Сьцісла бяручы, архісьвятарам быў тады (ад 18 да 36 г. па Нар. Хр.) Кайфаш (Каяфа), зяць Аннаша, як былы архісьвятар і цесьць Каіфаша, умешваўся да спраў, сьв. Лукаш падае тут і яго. У гэты час сталася "слова" (загад) Бога да Яна, каб ішоў абвяшчаць народу пакуту.

7 У грамадах людзей, якія прыхадзілі да сьв. Яна, былі фарызэі, садукеі і многа грэшных, затым сьв. Ян выражаецца гэтак востра.

9 Гл. Мт. 3, 9 -10.

11 Каб усьцерагчыся гневу Божага, Ян падае тут спосабы: дарэньне ўбогіх і наагул добрыя чыны адносна бліжняга.

Хрост і кушэньне Езуса Хрыста

4 РАЗЬДЗЕЛ.

1 А Езус, поўны Духа сьвятога, вярнуўся ад Ярдану і быў ведзены Духам у пустыню, 2 праз сорак дзён, і быў спакушваны д'яблам. І нічога ня еў у гэтыя дні, а калі яны скончыліся, пачаў голад. 3 І сказаў яму д'ябал: Калі ты Сын Божы, скажы гэтаму каменю, каб ён стаўся хлебам. 4 І адказаў яму Езус: Напісана ёсьць, што "не адным хлебам жыве чалавек, але кожным словам Божым" (Паўл. Пр. 8, 3). 5 І завйў яго д'ябал на гару высокую і паказаў яму ўсе каралеўствы сьвету ў момант часу, 6 і сказаў яму: Табе аддам усю гэтую ўладу і славу іх, бо яны мне адданы, і каму хачу, даю іх. 7 Дык ты, калі паклонісься мне, усё тваё будзе. 8 І адказваючы Езус сказаў яму: Напісана ёсьць: "Пану Богу твайму кланяйся і яму аднаму служы" (Паўл. Пр. 6, 13). 9 І завёў яго ў Ерузалім, і паставіў яго на крыле сьвятыні, і сказаў яму: Калі ты Сын Божы, кінься адгэтуль уніз. 10 Бо ёсьць напісана: што "анелам сваім загадаў аб табе, каб сьцераглі цябе", 11 і "што на руках панясуць цябе, каб часам ня ўдарыў аб камень нагі сваей" (Пс. 90, 11-12). 12 І адказваючы Езус сказаў яму: Сказана ёсьць: "не спакушай Пана Бога твайго" (Паўл. Пр. 6, 16).

13 І скончыўшы ўсё кушэньне, д'ябал адыйшоў ад яго аж да часу.

Езус варочаецца ў Галілею і пачынае абвяшчаць эванэлію

14 І вярнуўся Езус у моцы Духа ў Галілею і разыйшлася весьць аб ім па ўсей краіне. 15 А ён навучаў па іхных бажніцах і ўсімі быў слаўлены.

16 І прыйшоў у Назарэт, дзе быў узгадаваны. І ўвайшоў паводле свайго звычаю ў дзень суботні ў бажніцу, і ўстаў, каб чытаць. 17 І падалі яму кнігу Ізаія прарока. І адчыніўшы кнігу, знайшоў месца, дзе было напісана: 18 "Дух Пана нада мною, дзеля гэтага намасьціў мяне, каб абвяшчаць эванэлію ўбогім. Паслаў мяне аздараўляць скрышаных сэрцам, 19 абвяшчаць вязьням збаўленьне і сьляпым зрок, выпусьціць на волю прыгнечаных, абвясьціць год Пана прыемны і дзень адплаты" (Із. 61 , 1 - 2).

20 І зачыніўшы кнігу, аддаў слузе і сеў. А вочы ўсіх у бажніцы былі зьвернены на яго. 21 Ён-жа пачаў гаварыць да іх: Што сяньня споўнілася гэтае пісаньне ў вушах вашых. 22 І ўсе давалі яму пасьведчаньне і дзівіліся з стройнасьці слоў, якія выходзілі з ягоных вуснаў і казалі: Ці ж ён ня сын Язэпаў?

23 І сказаў ім: Вы пэўне скажаце мне гэтае падабенства: "Лекару, вылячы самога сябе. Якія вялікія рэчы, мы чулі, дакананы ў Капарнауме, зрабі і тут у бацькаўшчыне тваей". 24 І сказаў: Сапраўды кажу вам, што ніякі прарок ня ёсьць прыняты ў бацькаўшчыне сваей. 25 Папраўдзе вам кажу: Многа было ўдоваў у Ізраілю ў дні Гальяша, калі неба было зачынена праз тры гады і шэсьць месяцаў, калі настаў вялікі голад па ўсей зямлі; 26 і да ніводнай з іх ня быў пасланы Гальяш, адно толькі ў Сарэпту сыдонскую, да жанчыны ўдавы. 27 І было многа пракажаных у Ізраілю за Елісея прарока, і ніхто з іх ня быў ачышчаны, апрача Наамана Сырыйца.

28 А чуючы гэтае, усе ў бажніцы былі поўны гневу. 29 І ўсталі, і выкінулі яго за места, і завялі яго аж на верх гары, на каторай было пабудованае іхнае места, каб скінуць яго. 30 Ён-жа, прайшоўшы пасярод іх, адыйшоў.

Езус навучае ў Капарнаум

31 І прыйшоў у Капарнаум, места галілейскае, і там навучаў іх суботамі. 32 І вельмі дзівіліся з навукі ягонай, бо з уладаю была мова яго.

33 А ў бажніцы быў чалавек, маючы нячыстага духа, і закрычаў вялікім голасам, 34 кажучы: Пакінь, што табе да нас, Езусе Назарэнскі? Прыйшоў ты згубіць нас? Знаю цябе, хто ты ёсьць, Сьвяты Божы. 35 І насварыўся на яго Езус, кажучы: Замоўкні і выйдзі з яго. І д'ябал, кінуўшы яго пасярод, выйшаў з яго і нічога яму не пашкодзіў. 36 І агарнуў усіх страх, і гаварылі паміж сабою, кажучы: Што гэта за слова такое, што з уладаю і сілаю загадывае нячыстым духам і выходзяць? 37 І разыходзілася слава аб ім па ўсякім месцы краіны.

38 Езус-жа, устаўшы з бажніцы, увайшоў у дом Сымона. А цешча Сымонава была ў вялікай гарачцы, і прасілі яго за яе. 39 І стаўшы над ёю, загадаў гарачцы, і пакінула яе. І зараз-жа ўстаўшы, паслугавала ім.

40 А калі зайшло сонца, усе, што мелі хварэючых на розныя хваробы, прыводзілі іх да яго. Ён-жа, кладучы на кожнага рукі, аздараўляў іх. 41 А выходзілі з многіх д'яблы, крычачы і кажучы: Што ты ёсьць Сын Божы. І насварыўшыся, не пазваляў ім гаврыць, бо ведалі, што ён ёсьць Хрыстус.

42 А калі настаў дзень, ён, выйшаўшы, пайшоў у пустыннае месца. А грамады шукалі яго, і прыйшлі аж да яго, і затрымоўвалі яго, каб не адыходзіў ад іх. 43 Ён сказаў ім: Што трэба мне і іншым местам абвяшчаць каралеўства Божае, бо на гэта я пасланы.

44 І навучаў па бажніцах Галілеі.

----------------------------------

Р. 4

1 Гл. Мт. 4, 1 і наступн.

22 "Давалі пасьведчаньне" г. зн. прызнавалі ў Езусе добрага прамоўцу. Але разам з гэтым назарэтчане не маглі зразумець, каб Езус, на каторага яны прывыклі глядзець, як на сына Язэпа, быў нечым вышэйшым за іх.

26 Гальяш і Елісей былі Ізраэліты, аднак паміма розных бед, якія былі ў Ізраілю, Бог пасылае іх памагаць паганам, а гэта дзеля таго, што Бог у даваньні сваей ласкі ня кіруецца ўзглядамі на народнасьць або паходжаньне чалавека. Назарэтчане былі з роду Абрагама, аднак яны, адкідаючы навуку Хрыста, так як і іншыя жыды, самі былі адкінуты, а на іх месца прыйшлі пагане. Зразумелі гэта назарэтчане і згэтуль іх гнеў.

30 Яшчэ не надыйшла часіна мукі Хрыстуса і ён выходзіць цудоўным спосабам з рук сваіх суродзічаў. Гэтым самым учыніў і тутака Езус цуд, толькі не такі, якога хацелі назарэтчане.

Езус у лодцы Пятра. Цудоўная лоўля рыбы

5 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася, калі грамады напіралі на яго, каб паслухаць слова Божага, а ён стаяў каля возера Гэнэзарэт. 2 І ўбачыў дзьве лодкі, стаячыя на возеры, а рыбакі былі выйшаўшы і паласкалі сеці. 3 І ўвайшоўшы ў вадну лодку, што была Сымонава, прасіў яго ад'ехаць трохі ад зямлі. І сеўшы, вучыў грамады з лодкі.

4 Калі-ж перастаў гаварыць, сказаў да Сымона: Едзь на глыбіню і закіньце сеці вашыя на лоў. 5 І адказваючы Сымон сказаў яму: Вучыцель, праз усю ноч працуючы, мы нічога не злавілі, але на слова тваё закіну сець. 6 І калі гэта зрабілі, загарнулі вялікае мноства рыб, і рвалася іх сець. 7 І далі знак таварышам, каторыя былі ў другой лодцы, каб прыбылі і памаглі ім. І прыбылі, і напоўнілі абедзьве лодкі, так што ледзь не танулі. 8 Бачачы гэтае, Сымон Пётр упаў да кален Езуса, кажучы: Выйдзі ад мяне, Пане, бо я чалавек грэшны. 9 Бо агарнула яго вялікае зьдзіўленьне і ўсіх, што з ім былі, з ўлову рыб, які злавілі; а так-жа Якуба і Яна, сыноў Зэбэдэявых, каторыя былі таварышамі Сымона. І сказаў Езус да Сымона: Ня бойся, адгэтуль ужо людзей лавіць будзеш. 11 І выцягнуўшы лодкі на зямлю, пакінуўшы ўсё, пайшлі за ім.

Аздараўленьне пракажанага і спаралізаванага

12 І сталася, калі быў у вадным месьце, і вось чалавек поўны праказы; і ўбачыўшы Езуса і ўпаўшы на твар, прасіў яго, кажучы: Пане калі хочаш можаш мяне ачысьціць. 13 І працягнуўшы руку, дакрануўся да яго, кажучы: Хачу, будзь ачышчаны. І зараз-жа праказа адыйшла ад яго. 14 А ён загадаў яму, каб нікому не казаў, але: Ідзі, пакажыся сьвятару і ахвяруй за ачышчэньне тваё, як загадаў Майсей, на пасьведчаньне ім.

15 І болей разыходзілася гутарка аб ім; і зыходзіліся вялікія грамады, каб паслухаць і быць аздароўленымі ад сваіх немачаў. 16 Ён-жа адыходзіў на пустыню і маліўся.

17 І сталася аднаго дня, і ён сядзеў навучаючы, і сядзелі фарызэі і вучыцялі закону, якія былі прыйшоўшы з усіх мястэчак Галілеі і Юдэі і з Ерузаліму. А моц Пана была да аздараўленьня іх. 18 І вось людзі, што нясьлі на пасьцелі чалавека, які быў спаралізаваны, і стараліся ўнясьці яго і палажыць перад ім. 19 І дзеля народу, не знайшоўшы, кудою-б яго ўнясьці, узыйшлі на дах і праз сталаваньне спусьцілі яго з пасьцеллю ў сярэдзіну, перад Езусам. 20 Ён, бачачы іх веру, сказаў: Чалавеча, адпушчаюцца табе грахі твае. 21 І пачалі думаць кніжнікі і фарызэі, кажучы: Хто ён такі, што гаворыць блюзьнерствы? Хто можа адпушчаць грахі, апроч аднаго Бога? 22 А Езус, пазнаўшы думкі іх, адказваючы сказаў ім: Што вы думаеце ў сэрцах вашых? 23 Што лягчэй: сказаць "Адпушчаюцца табе грахі", ці сказаць "Устань і хадзі"? 24 Але каб вы ведалі, што Сын чалавечы мае ўладу на зямлі адпушчаць грахі - сказаў спаралізаванаму: Табе кажу, устань, вазьмі тваю пасьцель і ідзі ў дом твой. 25 І ён, зараз-жа ўстаўшы перад імі, узяў пасьцель, на каторай ляжаў, і пайшоў у свой дом, славячы Бога. 26 І агарнула ўсіх вялікае зьдзіўленьне, і славілі Бога, і напоўнены былі страхам, кажучы: Што мы відзелі сяньня дзіўныя рэчы.

Пакліканьне Левія (Матэуша)

27 І пасьля гэтага выйшаў і ўбачыў мытніка, на імя Левія, сядзячага пры мытніцы, і сказаў яму: Ідзі за мною. 28 І ён пакінуўшы ўсё, устаўшы, пайшоў за ім. 29 І зрабіў яму Левій вялікі пачастунак у сваім доме; і была вялікая грамада мытнікаў і іншых, якія з імі сядзелі. 30 І наракалі фарызэі і кніжнікі іх, кажучы да вучняў ягоных: Чаму вы з мытнікамі ясьцё і п'яцё? 31 І адказваючы Езус сказаў да іх: Не патрабуюць лекара здаровыя, але тыя, што дрэнна маюцца. 32 Ня прыйшоў я клікаць справядлівых, але грэшных да пакуты.

33 А яны сказалі яму: Чаму вучні Янавы часта посьцяць і адпраўляюць малітвы, таксама і фарызэявы, а твае ядуць і п'юць? 34 Ён сказаў ім: Ці можаце зрабіць, каб госьці маладога пасьцілі, пакуль з імі ёсьць малады? 35 Але прыйдуць дні, калі забяруць ад іх маладога, тады будуць пасьціць у тыя дні.

36 А казаў да іх і падабенства: Што ніхто не кладзе латы ад новае вопраткі да старое вопраткі, бо інакш і новае рве, і да старога не падходзіць лата з новага. 37 І ніхто ня лье новага віна ў старыя мяхі, бо інакш новае віно разарве мяхі, і віно разальецца, і мяхі прападуць. 38 Але новае віно трэба ліць у новыя мяхі, і адно і другое астаюцца цэлымі: 39 і ніхто, п'ючы старое, не адразу хоча новага, бо кажа: Старое лепшае.

----------------------------------

Р. 5

3 Сьвятыя Айцы Касьцёла зварочваюць тут увагу, што не ў чыю іншую лодку ўвайшоў Езус, а ў лодку Сымона-Пятра, хочучы гэтым паказаць, што лодка духовая Пятра будзе лодкай усяго Касьцёла.

8 Пётр, сам будучы рыбаком, адразу зразумеў, што стаўся цуд і ў гарачыні сваей душы прасіць Езуса, каб выйшаў і пакінуў яго грэшнага, бо ён ня варты быць блізка Езуса.

10 Езус на просьбу Пятра адказвае, што ён, Пётр, будзе лавіць г. зн. наварочваць людзей да Хрыста і валадарства Божага.

14 Гл. Мт. 8, 4.

17 Моц Божая была гатова навярнуць нават іх сэрцы, калі-б яны гэтага хацелі.

19 Гл. Мк. 2, 4.

23 Гл. Мк. 2, 9.

27 Зваўся ён так-жа Матэуш. У жыдоў два імёны здараліся даволі часта.

37 Гл. Мт. 9, 17.

39 Гэтай прыказкай Езус хоча павучыць, што людзі часам так прывыкаюць да сваіх старадаўных практык і спосабу жыцьця, што ім трудна ацаніць новую навуку, якую вясьціў Хрыстус. Яны так прывыклі да старога, што ня хочуць нават папробаваць новага.

Езус бароніць сваіх вучняў і аздараўляе ў суботу

6 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася ў друга-першую суботу, калі ён ішоў паміж збожа, вучні ягоны зрывалі каласы і елі, расьціраючы рукамі. 2 Некаторыя-ж з фарызэяў казалі ім: Што вы робіце, чаго ня можна ў суботу? 3 А Езус адказваючы сказаў ім: Ці вы і гэтага ня чыталі, што зрабіў Давід, калі быў галодны сам і тыя, што з ім былі? 4 Як увайшоў у дом Божы і ўзяў ахвярныя хлябы, і еў, і даў тым, што з ім былі; каторых ня можна есьці, апроч толькі сьвятарам? 5 І казаў ім: Што Сын чалавечы ёсьць панам нават суботы.

6 А сталася і ў другую суботу, што ўвайшоў у бажніцу і вучыў. І быў там чалавек, і правая рука ў яго была сухая. 7 А кніжнікі і фарызэі наглядалі, ці будзе аздараўляць у суботу, каб знайсьці, за што-б яго абвінаваціць. 8 Ён-жа ведаў думкі іх; і сказаў чалавеку, які меў сухую руку: Устань і стань пасярэдзіне. І ўстаўшы стаў. 9 Езус-жа сказаў ім: Пытаюся ў вас, ці можна ў суботу рабіць дабро ці зло; жыцьцё ратаваць ці загубіць? 10 І паглядзеўшы на ўсіх навакол, сказаў чалавеку: Выцягні руку тваю. І выцягнуў і вернена была рука яго. 11 Яны-ж парабіліся як шалёныя і гаварылі паміж сабою, што-б зрабіць Езусу.

Выбар дванаццацёх апосталаў

12 І сталася ў тыя дні, выйшаў на гару маліцца і быў праз ноч на малітве Божай. 13 І калі настаў дзень, паклікаў вучняў сваіх і выбраў з іх дванаццацёх, каторых і назваў апосталамі, 14 Сымона, каторага назваў Пятром, і Андрэя, ягонага брата, Якуба і Яна, Філіпа і Баўтрамея. 15 Матэуша і Тамаша, Якуба Альфэявага і Сымона, каторы завецца Зэлот, 16 і Юду Якубавага, і Юду Іскарыёта, каторы быў здраднікам.

17 І зыйшоўшы з імі, стаў у полі, і грамада вучняў ягоных, і вялікае мноства народу з усяе Юдэі і Ерузаліму, і з-над мора і Тыру і Сыноду, 18 якія прыйшлі, каб слухаць яго і быць аздароўленымі ад хворасьцяў сваіх. І каторыя былі мучаны праз духаў нячыстых, здаравелі. 19 І ўся грамада старалася дакрануцца да яго, бо сіла выходзіла ад яго і аздараўляла ўсіх.

Нагорная навука

20 І ён, падняўшы вочы на вучняў сваіх, казаў:

1) Багаславенствы і грозьбы

Багаслаўлены ўбогія, бо вашае ёсьць каралеўства Божае.

21 Багаслаўлены, каторыя цяпер галадаеце, бо будзеце насычаны.

Багаслаўлены, каторыя цяпер плачаце, бо будзеце сьмяяцца.

22 Багаслаўлены будзеце, калі будуць вас ненавідзець людзі, і калі вылучаць вас і будуць зьдзекавацца, і будуць выкідаць імя вашае як злое, дзеля Сына чалавечага. 23 Цешцеся ў той дзень і весялецеся, бо вось нагарода вашая вялікая ў небе. Бо гэтаксама айцы іх рабілі прарокам.

24 Але гора вам багатым, бо вы маеце пацеху вашую.

25 Гора вам, каторыя насычаны, бо будзеце галадаць.

Гора вам, каторыя сьмяецёся цяпер, бо будзеце галасіць і плакаць.

26 Гора, калі людзі аб вас будуць добра гаварыць, бо гэтаксама рабілі фальшывым прарокам айцы іх.

2) Любоў да ворагаў

27 Але я кажу вам, каторыя слухаеце: любеце ворагаў вашых, дабро рабеце тым, каторыя вас ненавідзяць; 28 багаслаўляйце тых, каторыя вас праклінаюць і малецеся за тых, каторыя вас чэрняць. 29 І таму, каторы б'е цябе па шчацэ, настаў і другую; а таму, каторы забірае ад цябе адзежу, не забараняй нават сарочкі. 30 А кожнаму, каторы просіць у цябе, дай, а ад таго, каторы забірае ад цябе, што тваё, не спаганяй. 31 І як вы хочаце, каб вам рабілі людзі, таксама і вы ім рабеце. 32 І калі вы любіце тых, каторыя вас любяць, якая ў вас заслуга? Бо і грэшнікі гэта робяць. 34 І калі пазычаеце тым, ад каторых спадзяецёся атрымаць назад, якая ў вас заслуга? Бо і грэшнікі грэшнікам пазычаюць, каб атрымаць назад столькі-ж. 35 Але вы любеце ворагаў вашых, дабро чынеце, і пазычайце, нічога адтуль не спадзяючыся, і будзе вялікая нагарода вашая, і будзеце сынамі Найвышэйшага, бо ён добры ёсьць да няўдзячных і злых. 36 Дык будзьце міласэрны, як і Айцец ваш міласэрны ёсьць.

3) Адносіны да бліжніх

37 Ня судзеце, і ня будзеце суджаны; не асуджайце, і ня будзеце асуджаны, адпушчайце, і будзе вам адпушчана. 38 Давайце, і будзе вам дадзена: меру добрую, націсьненую, і ўтрэсеную, і з вярхом дадуць на ўлоньне вашае. Бо якою мераю вы будзеце мерыць, такою-ж і вам адмерыцца.

39 Казаў-жа да іх і падабенства: Ці можа сьляпы вясьці сьляпога? Ці-ж абодва не ўпадуць у яму? 40 Вучань ня ёсьць вышэй за вучыцеля, але кожны будзе дасканальны, калі будзе як яго вучыцель. 41 Што-ж ты бачыш трэсачку ў воку брата твайго, а палена, каторае ёсьць у воку тваім, не спасьцерагаеш? 42 Або як можаш сказаць брату твайму: "Браце, дай я выкіну трэсачку з вока твайго", сам ня бачачы палена ў воку сваім? Крывадушнік, выкінь перш палена з вока твайго, і тады праглянеш, каб выняць трэсачку з вока брата твайго.

43 Бо ня ёсьць дрэва добрае, якое прыносіць благія плады; ані дрэва благое, якое прыносіць добры плод. 44 Бо кожнае дрэва пазнаецца па сваім плодзе; бо ані з церняў ня зьбіраюць фігаў, ані з шыпшыньніка ня зьбіраюць вінаграду. 45 Добры чалавек з добрага скарбу свайго сэрца выносіць добрае, а благі чалавек з благога скарбу выносіць благое. Бо з поўнаты сэрца вусны гавораць. 46 Чаму-ж вы завецё мяне: "Пане, Пане", а ня робіце, што я кажу?

4) Заканчэньне навукі

47 Кожны, хто прыходзіць да мяне, і слухае моваў маіх, і спаўняе іх, пакажу вам, да каго ён падобны: 48 Падобны ён да чалавека, каторы будуе дом: каторы выкапаў глыбока і залажыў фундамэнт на скале. Калі-ж настала паводка, рака рынула на той дом, і не магла яго зрушыць, бо быў заложаны на скале. 49 А хто слухае і не спаўняе, падобны да чалавека, каторы будуе дом свой на зямлі без фундамэнту; на каторы рынула рака, і зараз-жа ўпаў, і сталася руіна дому гэтага вялікая.

----------------------------------

Р. 6

1 Гл. Мт. 12-1 і наступныя. "Друга-першая" субота - гэта была субота пасьля Пасхі.

13 "Апостал" - слова грэцкае, па-нашаму значыць "пасол", "пасланец".

20 Гл. Мт. 5, 3.

24 Хрыстус ганіць тут багачоў, якія за ўсё сваё шчасьце на гэтым сьвеце ўважаюць багацьце, забываючыся аб вышэйшых справах, асабліва аб справах рэлігіі.

25 Будуць цярпець голад г. зн. у будучым жыцьці будуць жадаць таго шчасьця, якое беспаваротна страцілі.

26 Ня трэба разумець, што сюды адносіцца кожная людзкая пахвала або добрая гутарка аб нас, але толькі тая, якую мы здабываем сабе праз крывадушныя свае стараньні.

29 Гл. Мт. 5, 39.

35 Спагаднасьць і дабрата, якая нясе дабро людзям і за якую чалавек не спадзяецца для сябе ніякай нагароды, найбольш варта нагароды ў Бога. Праз такую дабрату чалавек прыбліжаецца да Бога ("будзеце сынамі Найвышэйшага"), такіх людзей нагароджвае сам Бог.

37 Гл. Мт. 7, 1.

Аздараўленьне слугі сотніка

7 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Калі-ж скончыў усе свае словы да вушэй народу, увайшоў у Капарнаум. 2 Аднаго-ж сотніка слуга, каторы для яго быў дарагі, дрэнна маючыся, быў пры сьмерці. 3 І калі пачуў аб Езусе, паслаў да яго старшых жыдоўскіх, просячы яго, каб прыйшоў і аздаравіў яго слугу. 4 Яны-ж, прыйшоўшы да Езуса, прасілі яго моцна, кажучы яму: Што ён варт, каб ты яму гэтае зрабіў, 5 бо ён любіць наша народ і ён збудаваў для нас бажніцу. 6 Езус-жа пайшоў з імі. І калі ўжо быў недалёка ад дому, сотнік прыслаў да яго прыяцеляў, кажучы: Пане, не трудзіся, бо я ня варт, каб ты ўвайшоў пад дах мой. 7 Дзеля гэтага і сябе самога я ўважаў, што ня варт, каб прыйсьці да цябе. Але скажы словам і аздаравее слуга мой. 8 Бо і я чалавек пастаўлены пад уладай, маючы пад сабою жаўнераў; і кажу гэтаму: "Ідзі" - і ён ідзе, а другому: "Прыйдзі" - і ён прыходзіць, а слузе майму: "Рабі гэтае" - і ён робіць. 9 Пачуўшы гэтае, Езус зьдзівіўся і, абярнуўшыся, сказаў да ідучых за ім грамадаў: Сапраўды кажу вам, і ў Ізраілю я не знайшоў такой вялікай веры. 10 І вярнуўшыся дамоў тыя, каторыя былі пасланы, знайшлі слугу, каторы хварэў, здаровым.

Ускрашэньне хлапца з Наім

11 І сталася потым, ён ішоў у места, якое завецца Наім, і ішлі з ім вучні ягоны і вялікая грамада. 12 Калі-ж прыбліжаўся да брамы места, вось выносілі нябошчыка, адзінага сына ягонай маткі, а гэтая была ўдавою; і з ею вялікая грамада з места. 13 Калі ўбачыў яе Пан, зьміласердзіўшыся над ею, сказаў ей: Ня плач. 14 І падыйшоў, і дакрануўшыся да мараў, а тыя, што нясьлі, сталі. І сказаў: Хлопча, табе кажу, устань. 15 І сеў, каторы быў памёршы, і пачаў гаварыць. І аддаў яго матцы ягонай. 16 І зьняў усіх страх, і славілі Бога, кажучы: Што прарок вялікі паўстаў паміж нас, і што Бог адведаў народ свой. 17 І разыйшлася гэтая мова аб ім па ўсей Юдэі і кругом па ўсей ваколіцы.

Пасольства ад Яна Хрысьціцеля

18 І далі знаць Яну вучні ягоны аб усім гэтым. 19 І Ян паклікаў двух з сваіх вучняў і паслаў да Езуса, кажучы: Ці ты той, каторы маеш прыйсьці, ці чакаць нам другога? 20 Калі-ж прыйшлі да яго мужы, сказалі: Ян Хрысьціцель паслаў нас да цябе, кажучы: "Ці ты той, каторы маеш прыйсьці, ці чакаць нам другога?" 21 А ў тую часіну ён многіх аздаравіў ад хваробаў і цярпеньняў і злых духаў, і многіх сьляпых абдарыў зрокам. 22 І адказваючы сказаў ім: Пайшоўшы перакажэце Яну, што вы чулі і бачылі: Што "сьляпыя відзяць, кульгавыя ходзяць, пракажаныя робяцца чыстымі, глухія чуюць, умерлыя ўскрасаюць, убогім абвяшчаецца эванэлія". 23 І багаслаўлены, хто ня згоршыцца з мяне.

24 Калі-ж адыйшлі паслы Янавы, пачаў гаварыць да грамадаў аб Яне: Што вы выйшлі ў пустыню пабачыць? Трысьціну, што хістаецца ад ветру? 25 Але што вы выйшлі пабачыць? Чалавека адзетага ў мяккую адзежу? Вось тыя, што ў дарагім адзеньні і ў роскашах, ёсьць у каралеўскіх дамох. 26 Але што вы выйшлі пабачыць? Прарока? Сапраўды кажу вам, і больш чым прарока. 27 Гэта той, аб каторым напісана (Малах. 3, 1): "Вось я паслаў анела майго перад воблікам тваім, які прыгатуе шлях твой перад табою". 28 Бо я вам кажу: Спаміж роджаных жанчынамі ніводзен прарок ня ёсьць большы за Яна Хрысьціцеля. Але той, каторы ёсьць меншы ў каралеўстве Божым, ёсьць большы за яго. 29 І чуючы ўвесь народ і мытнікі, прызналі Божую справядлівасьць, ахрысьціўшыся хростам Яна; 30 але фарызэі і законазнаўцы адкінулі намер Божы адносна іх, не ахрысьціўшыся ў яго.

31 І сказаў Пан: Дык да каго падобнымі назваў я людзей гэтага роду? І да каго яны падобны? 32 Яны падобны да хлопчыкаў, сядзячых на рынку і гаворачых адзін да другога і кажучых: "Мы ігралі вам на дудках, а вы не скакалі; мы галасілі, а вы ня плакалі". 33 Бо прыйшоў Ян Хрысьціцель, каторы ня еў хлеба і ня піў віна, а вы кажаце: Д'ябэльства мае. 34 Прыйшоў Сын чалавечы, каторы есьць і п'е, а вы кажаце: Вось чалавек, каторы любіць есьці і піць віно, друг мытнікаў і грэшнікаў. 35 І апраўдана мудрасьць усімі сынамі яе.

Езус у гасьціне ў Сымона фарызэя

36 Прасіў-жа яго адзін з фарызэяў, каб еў з ім. І ўвайшоўшы ў дом фарызэя, сеў за стол. 37 І вось жанчына, якая была грэшніца ў месьце, як даведалася, што сядзеў за сталом у доме фарызэя, прынясла алябастар алейку, 38 і стаўшы ззаду каля ног ягоных, пачала слязьмі абліваць ногі яго, і мазала алейкам. 39 А бачачы фарызэй, каторы быў яго паклікаў, сказаў у сабе, кажучы: Калі-б ён быў прарокам, то пэўне ведаў бы, хто і якая гэта жанчына, што дакранаецца да яго, бо яна грэшніца. 40 І адказваючы Езус сказаў да яго: Сымон, маю табе нешта сказаць. Ён-жа сказаў: Вучыцель, скажы. 41 У ваднаго крэдытара было двух даўжнікоў: адзін быў вінен пяцьсот дынараў, а другі пяцьдзесят. 42 Калі яны ня мелі скуль аддаць, дараваў абодвым. Дык каторы яго болей любіць? 43 Адказваючы Сымон сказаў: Думаю, што той, катораму больш дараваў. Ён-жа сказаў яму: Справядліва ты разсудзіў. 44 І зьвярнуўшыся да жанчыны, сказаў Сымону: Бачыш гэтую жанчыну? Я ўвайшоў у твой дом, ты ня даў вады на ногі мае, а яна слязьмі абліла ногі мае і валасамі сваімі выцерла. 45 Ты не даў мне цалунку, а яна як толькі ўвайшла, не перастала цалаваць ног маіх. 46 Ты не памазаў алівай галавы маей, а яна алейкам памазала ногі мае. 47 Дзеля гэтага кажу табе: Адпушчаецца её многа грахоў, бо многа ўзлюбіла. Каму-ж мней адпушчаецца, той меней любіць. 48 І сказаў да яе: Адпушчаюцца табе грахі. 49 І пачалі тыя, што разам сядзелі, казаць самі ў сабе: Хто гэта такі, што нават грахі адпушчае? 50 Ён-жа сказаў да жанчыны: Вера твая збавіла цябе, ідзі ў супакоі.

----------------------------------

Р. 7

14 Жыды не хавалі сваіх умерлых у труне, але ўкручвалі іх у палотны, абвязвалі іх тасьмамі і выносілі іх на марах на магільнік, дзе хавалі іх у высечаных у скалах грабох.

17 Гэта было першае ўскрашэньне ўмерлага, аб якім гаворыць эванэлія.

19 Ян паслаў сваіх вучняў да Езуса, ужо будучы ў вастрозе

20 Гл. Мт. 11, 3 і наст.

35 Гл. Мт. 11, 19.

37 Жанчына гэта праўдападобна ня была сястрой Марты і Лазара з Бэтаніі, але нейкая іншая.

44 Гасьця на ўсходзе прыймалі з вялікай пашанай. Гаспадар, вітаючы, цалаваў яго; даваў яму вады на абмыцьцё запыленых ног, галаву спырсківаў пахнучым алейкам. Гэтага ўсяго Сымон не зрабіў адносна Езуса і ня споўніў правілі гасьціннасьці.

47 Словы: "каму-ж меней адпушчаецца, той меней любіць" адносяцца да Сымона і маюць такое значэньне: Ты, Сымоне, думаеш, што мала маеш вінаў перад Богам, а думаеш так затым, што мала яго любіш. А як мала любіш, то мала табе і адпушчаецца.

50 Супакой - гэта адзін з тых дараў, якія Хрыстус прынёс з сабою на зямлю для адзінак і ўсяго чалавецтва.

Езус абходзіць Галілею

8 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася потым, і хадзіў ён па местах і сёлах, навучаючы і абвяшчаючы каралеўства Божае, і дванаццацёх з ім. 2 і некаторыя жанчыны, што былі аздароўлены ад злых духаў і немачаў: Марыя, якая завецца Магдалена, з якой выйшла сем д'яблаў, 3 і Ёанна, жонка Хузы, Гэрадавага эканома, і Зузанна, і многа другіх, якія служылі яму з сваей маемасьці.

Прыповесьць аб сяйбіце

4 Калі-ж зыходзілася вялікая грамада і з местаў сьпяшылі да яго, сказаў праз падабенства: 5 Выйшаў што сее, сеяць сваё насеньне. І калі сеяў, адно ўпала пры дарозе, і было патаптана, і птушкі нябесныя падзяўблі яго. 6 А другое ўпала на скалу і ўзыйшоўшы зсохла, бо ня мела вільгаці. 7 А іншае ўпала паміж церняў, і разам узыйшоўшы, церні заглушылі яго. 8 А іншае ўпала на добрую зямлю, і ўзыйшоўшы, прынясло плод у-сто-раз. Кажучы гэтае заклікаў: Хто мае вушы, каб слухаць, няхай слухае!

9 І пыталіся ў яго вучні ягоны, што знача гэтая прыповесьць. 10 Ён сказаў ім: Вам дадзена знаць тайніцу каралеўства Божага, але другім у прыповесьцях, каб гледзячы ня бачылі, і слухаючы, не разумелі. 11 А прыповесьць знача гэтае: Насеньне - гэта слова Божае. 12 А што пры дарозе - гэта тыя, каторыя слухаюць, потым прыходзіць д'ябал і забірае слова з іхнага сэрца, каб уверыўшы ня збавіліся. 13 Бо што на скале - гэта тыя, каторыя як пачуюць, з радасьцяй прыймаюць слова, але яны ня маюць карэньняў; яны вераць да часу, а ў час спакушэньня адступаюць. 14 А што ўапала ў церні - гэта тыя, каторыя слухалі і, адыйшоўшы, бываюць заглушаны клапотамі, багацьцем і ўцехамі жыцьця і ня прыносяць плоду. 15 А што на добрую зямлю - гэта тыя, каторыя пачуўшы слова ў добрым і шчырым сэрцы затрымоўваюць і прыносяць плод у цярплівасьці.

16 Ніхто-ж, запаліўшы сьвечку, не прыкрывае яе пасудзінай або ставіць пад ложак, але ставіць на ліхтар, каб уваходзячыя бачылі сьвятло. 17 Бо няма тайнага, што-б ня выявілася, ані скрытага, што-б ня сталася ведамым і ня выйшла наверх. 18 Дык глядзеце, як маеце слухаць. Бо хто мае, таму будзе дадзена, а хто-колечы ня мае, у таго будзе аднята і тое, што, як яму здаецца, ён мае.

19 І прыйшлі да яго маці і браты ягоны, і не маглі падыйсьці да яго дзеля грамады. 20 І далі яму знаць: Маці твая і браты твае стаяць на дварэ, хочучы цябе бачыць. 21 Ён, адказваючы, сказаў да іх: Маці мая і браты мае - гэта тыя, каторыя слухаюць слова Божага і выпаўняюць.

Некаторыя цуды Езуса Хрыста

22 І сталася аднаго дня, і ён увайшоў у лодку і вучні ягоны, і сказаў да іх: Пераплывем на той бок возера. І паплылі. 23 І калі яны плылі, ён заснуў. І надыйшоў на возера бурны вецер, і заліваліся, і былі ў небясьпецы. 24 Прыступіўшы-ж, збудзілі яго, кажучы: Вучыцель, гінем! А ён устаўшы, прыгразіў ветру і ўзбурэньню вады, і перастала, і зрабілася ціша. 25 І сказаў ім: Дзе-ж вера вашая? Яны, спалохаўшыся, дзівіліся, адзін да другога кажучы: Хто, думаеш, ён ёсьць, што загадывае і вятром і мору, і слухаюць яго?

26 І прыплылі да краіны Гэразэнаў, што ёсьць наўпроць Галілеі. 27 І калі выйшаў на зямлю, пераняў яго адзін чалавек, каторы меў д'ябэльства ўжо з даўных часоў; і не накладаў ён адзеньня, і ня жыў у доме, але ў грабох. 28 Ён, як убачыў Езуса, упаў перад ім, і закрычаўшы вялікім голасам, сказаў: Што табе да мяне, Езусе, Сыне Бога Найвышэйшага? Малю цябе, ня муч мяне! 29 Бо загадываў духу нячыстаму, каб выйшаў з чалавека. Бо з даўных часоў хватаў яго, і быў зьвязваны ланцугамі і сьцеражоны ў кайданах, і парваўшы вязі, быў гнаны д'яблам у пустыню. 30 Пытаўся-ж у яго Езус, кажучы: Якое ў цябе імя? А ён сказаў "Легіён", бо многа д'яблаў было ўвайшоўшы ў яго. 31 І прасілі яго, каб не загадываў ім ісьці ў бяздоньне.

32 Была-ж там вялікая стада сьвіней, пасучыся на гарэ. І прасілі яго, каб пазволіў ім увайсьці ў іх. І пазволіў ім. 33 Дык выйшлі д'яблы з чалавека і ўвайшлі ў сьвіньні. І з разгонам кінулася стада з круцізны ў возера і патанула. 34 Як убачылі, што сталася, тыя што пасьвілі, уцяклі і далі знаць у горад і ў сёлы. 35 І выйшлі паглядзець, што сталася; і прыйшлі да Езуса, і знайшлі чалавека, сядзячага каля ног ягоных, адзетага і прыздаровым розуме, і спалохаліся. 36 А расказалі ім тыя, што бачылі, як ён стаў здаровым ад "Легіёну". 37 І прасіла яго ўсё мноства краіны Гэразэнаў, каб адыйшоў ад іх, бо зьняў іх вялікі страх. Ён-жа ўвайшоўшы ў лодку, вярнуўся. 38 І прасіў у яго чалавек, з каторага былі выйшаўшы д'яблы, каб быць пры ім. Але Езус адправіў яго, кажучы: 39 Вярніся ў дом твой і раскажы, якія вялікія рэчы табе ўчыніў Бог. І пайшоў ён, па ўсім горадзе расказваючы, якія вялікія рэчы ўчыніў яму Езус.

40 І сталася, калі вярнуўся Езус, спаткала яго грамада, бо ўсе чакалі яго. 41 І вось прыйшоў чалавек, на імя Яір, а ён быў старшым над бажніцаю; і ўпаў да ног Езуса, просячы яго, каб увайшоў у дом ягоны, 42 бо ў яго была адзіная дачка каля дванаццаці гадоў і тая ўмірала. І здарылася, калі ён ішоў, грамады сьціскалі яго.

43 І адна жанчына, каторая ад дванаццаці гадоў была ў крывацечы, каторая выдала на лекараў ўсю сваю маемасьць і ў ніводнага не магла вылячыцца; 44 падыйшла ззаду і дакранулася да краю ягонай адзежы, і зараз-жа спынілася яе крывацеча. 45 І сказаў Езус: Хто гэта дакрануўся да мяне? Калі-ж усе адпіраліся, сказаў Пётр і тыя, што з ім былі: Вучыцель, грамады ціснуць цябе і душаць, а ты кажаш: "Хто да мяне дакрануўся"? 46 І сказаў Езус: Дакрануўся да мяне нехта, бо я пазнаў, што сіла выйшла з мяне. 47 А жанчына, бачачы, што не ўтаілася, дрыжучы падыйшла і ўпала да ног ягоных; і аб'явіла перад усім народам, дзеля якое прычыны дакранулася да яго і як зараз аздаравела. 48 А ён сказаў ей: Дачка, вера твая зрабіла цябе здаровай, ідзі ў супакою.

49 Калі ён яшчэ гаварыў, прыйшоў нехта да старшага над бажніцаю, кажучы яму: Што памерла твая дачка, ня турбуй яго. 50 А Езус, пачуўшы гэтае слова, адказаў бацьку дзяўчыны: Ня бойся, вер толькі і будзе здарова. 51 І калі прыйшоў у дом, не пазволіў увайсьці з сабою нікому, апрача Пятра, Якуба, Яна і бацькі і маткі дзяўчыны. 52 Усе-ж плакалі і галасілі па ей. Але ён сказаў: Ня плачце, дзяўчына не ўмярла, але сьпіць. 53 І сьмяяліся з яго, ведаючы, што яна памярла. 54 Ён-жа, узяўшы яе за руку, ускрыкнуў, кажучы: Дзяўчына, устань! 55 І вярнуўся дух яе, і зараз-жа ўстала. І загадаў даць ей есьці. 56 І астаўпянелі бацькі яе; ён ім прыказаў, каб нікому не гаварылі, што было сталася.

----------------------------------

Р. 8

2 З гэтых слоў відаць, што Марыя Магдалена была апанавана злымі духамі. Але як апанаваньне злымі духамі было не заўсёды карай за грахі (Мт. 8, 16), то некаторыя пісьменьнікі думаюць, што Марыя Магдалена не канечне была вялікай грэшніцай, тымболей што з эванэліі ня можна напэўна сьцьвердзіць, што грэшніца, аб якой расказвае сьв. Лукаш (7, 36 - 50), была напэўна Марыя Магдалена.

3 З гэтых слоў робяць вывад, што Хуза, эканом Гэрада, спрыяў Езусу, калі пазваляў сваей жонцы паслугаваць і памагаць Езусу.

5 Гл. Мт. 13, 3 і наст.

16 Так і Бог сваіх пасланцоў паставіць ня ў скрытнасьці, але на ліхтар жыцьця, каб як сьветачы сьвяцілі людзям.

17 Гл. Мк. 4, 22.

19 Гл. Мт. 12, 46 і наст.

28 Гл. Мт. 8, 28 і наст.

Разасланьне апосталаў на навучаньне

9 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Склікаўшы-ж дванаццацёх апосталаў, даў ім моц і ўладу над усімі д'ябламі і каб аздараўляць хваробы. 2 І паслаў іх абвяшчаць каралеўства Божае і аздараўляць хворых. 3 І сказаў да іх: Нічога не бярэце ў дарогу, нікія, ні торбы, ні хлеба, ні грашэй, і ня мейце па дзьве вопраткі. 4 І які-колечы дом увойдзеце, там аставайцеся і адтуль ня выходзьце. 5 А каторыя-б не прынялі вас, выходзячы з гэнага гораду, абтрасеце нават пыл з вашых ног на пасьведчаньне проціў іх.

6 Яны-ж выйшаўшы, абходзілі па мястэчках, абвяшчаючы эванэлію і аздараўляючы ўсюды.

7 Пачуў-жа Гэрад тэтрарха аб усім, што дзеялася праз яго і сумневаўся, таму што некаторыя гаварылі, што Ян устаў з умерлых, 8 а некаторыя, што Гальяш зьявіўся, іншыя-ж, што прарок адзін з старадаўных устаў. 9 І сказаў Гэрад: Яна я сьцяў, хто-ж ёсьць гэты, аб каторым я такое чую? І стараўся пабачыць яго.

Паварот апосталаў. Езус корміць пяцітысячную грамаду

10 І вярнуўшыся апосталы расказалі яму, што-колечы яны зрабілі. І ўзяўшы іх, адыйшоў асобна на пустыннае месца, каторае ёсьць каля Бэтсайды.11 Калі аб гэтым даведаліся грамады, пайшлі за ім. І прыняў іх, і гаварыў ім аб каралеўстве Божым, а тых, каторыя патрабавалі лячэньня, аздараўляў. 12 Дзень-жа пачаў заходзіць. І прыступіўшы, дванаццацёх, сказалі яму: Адпраў грамады, каб яны пайшоўшы ў мястэчкі і сялібы, каторыя ёсьць навакол, закватэраваліся і знайшлі ежу, бо мы тут у месцы пустынным. 13 Ён-жа сказаў да іх: Вы дайце ім есьці. А яны сказалі: У нас няма болей як пяць хлябоў і дзьве рыбы; хіба нам пайсьці і купіць ежы на ўсю гэтую грамаду. 14 Было-ж мужчын каля пяцёх тысяч. І сказаў да сваіх вучняў: Разсадзеце іх радамі па пяцьдзесят. 15 І зрабілі так, і разсадзілі ўсіх. 16 Узяўшы-ж пяць хлябоў і дзьве рыбы, узглянуў у неба, і багаславіў іх, і ламаў, і раздаваў вучням сваім, каб клалі перад грамадамі. 17 І елі ўсе, і наеліся. І набралі, што асталося пасьля іх, дванаццаць кашоў кавалкаў.

Пётр прызнае Езуса за Мэсыяша. Езус прадказвае сваю муку

18 І сталася, калі ён быў адзін молячыся, былі з ім і вучні. І спытаўся ў іх, кажучы: За каго мяне маюць грамады? 19 А яны адказалі і сказалі: За Яна Хрысьціцеля, іншыя-ж за Гальяша, а іншыя, што прарок адзін з першых устаў. 20 Ён-жа сказаў ім: А вы за каго мяне маеце? Адказваючы Сымон Пётр сказаў: За Хрыстуса Божага. 21 А ён пагразіўшы ім, загадаў, каб нікому не гаварылі гэтага, 22 кажучы: Што трэба Сыну чалавечаму многа цярпець, і быць узгарджаным старшымі, і архісьвятарамі і кніжнікамі, і быць забітым, і трэцяга дня ускрэснуць.

23 І гаварыў да ўсіх: Калі хто хочы ісьці за мною, няхай адрачэцца ад самога сябе, і возьме крыж свой на штодзень, і няхай ідзе за мною. 24 Бо хто-б хацеў захаваць жыцьцё сваё, загубіць яго, а хто-б загубіў жыцьцё сваё дзеля мяне, захавае яго. 25 Бо якую карысьць мае чалавек, калі-б ён увесь сьвет здабыў, а сябе самога загубіў, і сабе шкоду зрабіў? 26 Бо хто паўстыдаецца мяне і маіх слоў, таго паўстыдаецца Сын чалавечы, калі прыйдзе ў славе сваей і Айца і сьвятых анёлаў. 27 Кажу-ж вам сапраўды: Ёсьць некаторыя з стаячых тут, якія не спазнаюць сьмерці, пакуль ня ўбачаць каралеўства Божага.

Перамяненьне Езуса Хрыста. Аздараўленьне лунатыка

28 Сталася-ж пасьля гэтых слоў каля васьмі дзён, і ўзяў Пятра і Якуба і Яна, і ўзыйшоў на гару, каб памаліцца. 29 І калі ён маліўся, выгляд твару ягонага стаўся іншым, і адзеньне ягона белае і бліскучае. 30 І вось два мужы гаварылі з ім; а былі Майсей і Гальяш, 31 зьявіўшыся ў славе; і гаварылі аб адыходзе ягоным, якога ён меў даканаць у Ерузаліме. 32 Пётр-жа і тыя, што былі з ім, былі абцяжаны сном. І прачнуўшыся, яны ўбачылі славу яго і двух мужоў, якія стаялі з ім. 33 І сталася, калі адыходзілі ад яго, сказаў Пётр да Езуса: Вучыцель, добра нам тут быць; і зрабем тры палаткі, адну табе, і адну Майсею, і адну Гальяшу, - ня ведаючы, што гаварыў. 34 Калі-ж ён гэтае гаварыў, стаўся воблак і ахінуў іх, і збаяліся, калі тыя ўваходзілі ў воблак. 35 І стаўся голас з воблаку, кажучы: Гэта Сын мой мілы, яго слухайце. 36 А калі стаўся голас, знойдзены быў Езус адзін. А яны маўчалі, і нікому нічога не гаварылі ў гэныя дні аб тым, што бачылі.

37 Сталася-ж у наступны дзень, калі яны зыходзілі з гары, пераняла іх вялікая грамада. 38 І вось чалавек з грамады закрычаў, кажучы: Вучыцель, малю цябе, узглянь на сына майго, бо ён адзін у мяне. 39 І вось дух хватае яго, і раптам крычыць, і кідае і торгае яго, і ледзь адыходзіць, змучаўшы яго. 40 І прасіў я вучняў тваіх, каб выгналі яго, і не маглі. 41 Адказваючы-ж Езус сказаў: О родзе няверны і сапсуты, дакуль жа я буду ў вас і буду цярпець вас? Прывядзі сюды сына твайго. 42 А калі падыходзіў, д'ябал кінуў яго і заторгаў. 43 І прыгразіў Езус духу нячыстаму і аздаравіў хлопца, і аддаў яго бацьку ягонаму. 44 І астаўпянелі ўсе дзеля вялікасьці Божай.

Езус прадказвае другі раз сваю муку і навучае апосталаў пакоры

Калі-ж усе дзівіліся з усяго, што чыніў, сказаў сваім вучням: Кладзеце вы ў сарцох вашых гэтыя словы: бо прыйдзе час, што Сын чалавечы будзе выданы ў рукі людзей. 45 Але яны не зразумелі гэтага слова, і было закрытае прад імі, так што не панялі яго; і баяліся пытацца ў яго аб гэтым слове.

46 І ўвайшла ў іх думка, хто з іх большы. 47 А Езус, бачачы думкі сэрца іх, узяў дзіця і паставіў яго каля сябе 48 і сказаў ім: Хто-б прыняў гэтае дзіця ў імя маё, мяне прыймае, а хто-б мяне прыняў, прыймае таго, хто паслаў мяне. Бо хто ёсьць меншы спаміж вас усіх, той большы ёсьць.

49 Адказваючы-ж Ян сказаў: Вучыцель, мы бачылі нейкага ў імя тваё выганяючага д'яблаў і забаранілі яму, бо ён ня ходзіць з намі. 50 І сказаў да яго Езус: Не забараняйце, бо хто ня ёсьць проціў вас, за вас ёсьць.

44 Хрыстус загадывае сваім вучням "класьці ў сэрца" г. зн. задзяржаць у памяці словы народу, які дзівіўся з чынаў Езуса і славіў яго. Калі прыйдзе час мукі, каб вучні помнілі аб гэтых цудах і ня трацілі веры ў Хрыста, як Мэсыяша.

Езус ідзе праз Самарыю. Якіх вучняў жадае мець Езус

51 І сталася, калі выпаўняліся дні ўзяцьця яго, і ён уцьвярдзіў свой твар, каб ісьці ў Ерузалім. 52 І паслаў пасланцоў прад воблікам сваім; і ідучы яны ўвайшлі ў горад самаранаў, каб яму прыгатовіць. 53 І не прынялі яго, бо твар ягоны быў ідучага ў Ерузалім. 54 Калі-ж увідзелі вучні ягоны, Якуб і Ян, сказалі: Пане, хочаш, мы скажам, каб агонь зыйшоў з неба і спаліў іх? 55 А ён зьвярнуўшыся, насварыўся на іх, кажучы: Вы ня ведаеце, чыйго вы духа. 56 Сын чалавечы ня прыйшоў губіць душаў, але збаўляць. І адыйшлі ў іншае мястэчка.

57 Сталася-ж, калі яны ішлі, у дарозе сказаў нейкі да яго: Пайду за табою, дзе толькі пойдзеш. 58 Сказаў яму Езус: Лісіцы маюць норы, і птушкі нябесныя гнёзды, а Сын чалавечы ня мае дзе галавы скланіць.

59 І сказаў да другога: Ідзі за мною. А той сказаў: Пане, пазволь мне перш апйсьці і пахаваць бацьку майго. 60 І сказаў яму Езус: Пакінь, няхай умерлыя хаваюць сваіх умерлых, а ты ідзі і абвяшчай каралеўства Божае.

61 І сказаў другі: Пайду за табою, Пане, але пазволь мне перш разстацца з тымі, хто дома ёсьць. 62 Сказаў да яго Езус: Ніводзен, хто кладзе руку сваю на плуг і аглядаецца назад, ня прыдатны да каралеўства Божага.

----------------------------------

Р. 9

3 Гл. Мт. 10, 10 і Мк. 6, 8.

18 Гл. Мт. 16, 13 і наст.

30 Гл. Мт. 17, 1 і наст.

31 "Гаварылі аб адыходзе" г. зн. аб сьмерці Е. Хрыста. Такім чынам Бог праз вусны двух найбольшых мужоў Ст. Закону сьцьвярджае, што трэба, каб Мэсыяш цярпеў і памёр, а ў гэта вучні так не хацелі верыць.

34 Ацяніў і х  г. зн. Езуса, Майсея і Гальяша.

45 Гл. Мк. 9, 31.

50 Гл. Мк. 9, 39.

51 "Уцьвярдзіў свой твар" - спосаб выражэньня гэбрайскі і азначае моцную і цьвёрдую пастанову скіравацца куды або зрабіць нешта.

53 Хрыста, як ідучага ў Ерузалім, самаране не прынялі, бо паміж жыдамі і самаранамі трывала адвечная спрэчка ў справе, дзе трэба пакланяцца Богу: у Ерузаліме, ці на гарэ Гарызім.

54 Гэтае няпрыняцьце Хрыста самаранамі так абурыла гарачых сыноў Зэбэдэя, што яны зажадалі помсты Божай - пяруноў на гэты горад, але Езус не пахваліў гэтага. У Марка (3, 17) абодва браты завуцца "сынамі грому".

62 Хто, пайшоўшы за Хрыстом, зварочваецца з думках сваіх да асоб або прадметаў, якія аставіў у сьвеце, той ня прыдатны для працы на ніве Божага валадарства. Хрыстус хоча мець людзей шчырых і суцэльна яму адданых. 

Разасланьне і паварот 72 вучняў

10 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Пасьля-ж гэтага вызначыў Пан і другіх семдзесяцёх двух, і паслаў па двух перад воблікам сваім і ўсякі горад і месца, куды сам меўся прыйсьці. 2 І казаў ім: Жніво-то вялікае, але работнікаў мала; дык прасеце пана жніва, каб паслаў работнікаў на жніво сваё. 3 Ідзеце! Вось я пасылаю вас як ягнят паміж ваўкоў. 4 Не нясеце мяшка, ані торбы, ані абутку, і нікога ў дарозе ня вітайце. 5 У які-колечы дом увойдзеце, перш скажэце: Супакой гэтаму дому. 6 І калі там будзе сын супакою, супачыне на ім супакой ваш; калі-ж не, да вас вернецца. 7 У тым-жа доме аставайцеся, ядучы і п'ючы тое, што ў іх ёсьць; бо варт работнік нагароды сваей. Не пераходзьце з дому ў дом.

8 І ў які-колечы горад увойдзеце, і прыймуць вас, ешце, што паложаць перад вамі; 9 і аздараўляйце хворых, якія ў ім ёсьць і кажэце ім: Прыблізілася да вас каралеўства Божае. 10 І ў які-колечы горад увойдзеце і ня прыймуць вас, выйшаўшы на вуліцы яго, скажэце: 11 "Нават пыл, які прыстаў да нас з вашага гораду, абтрасаем на вас. Аднак ведайце тое, што прыблізілася каралеўства Божае". 12 Кажу вам, што Садоме ў той дзень будзе лягчэй, чым гэнаму гораду. 13 Гора табе, Корозаін, гора табе, Бэтсайда! Бо каб у Тыры і Сыдоне дзеяліся такія цуды, якія дзеяліся ў вас, даўно-бы, седзячы ў валасяніцы і попелі, пакутавалі. 14 Аднака-ж Тыру і Сыдону лягчэй будзе на судзе, чым вам. 15 І ты, Капарнауме, аж да неба ўзьнесенае, аж да пекла будзеш апушчана.

16 Хто вас слухае, мяне слухае; і хто вамі пагарджае, мною пагарджае. А хто мною пагарджае, пагарджае тым, каторы паслаў мяне.

17 І вярнуліся семдзесяцёх двух з радасьцяй, кажучы: Пане, нават д'яблы паддаюцца нам у імя тваё. 18 І сказаў ім: Я відзеў д'ябла, падаючага з неба як маланка. 19 Вось я даў вам уладу ступаць па зьмеях і скарпіёнах, і па ўсей сіле ворага, і нічога вам не пашкодзіць. 20 Аднака-ж не радуйцеся з таго, што духі вам паддаюцца, але радуйцеся, што імёны вашыя запісаны ў небе.

21 У тую часіну ўзрадаваўся Духам сьвятым і сказаў: Слаўлю цябе, Ойча, Пане неба і зямлі, што закрыў гэтае перад мудрымі і разумнымі, а аб'явіў гэтае маленькім. Так, Ойча, бо гэтак спадабалася табе. 22 Усё мне ададана Айцом маім. І ніхто ня ведае, хто ёсьць Сын, толькі Айцец; і хто ёсьць Айцец, толькі Сын і каму-б Сын захацеў аб'явіць.

Дзейная любоў Бога і бліжняга. Прыповесьць аб міласэрным самараніне

25 І вось нейкі вучоны ў законе ўстаў, прабуючы яго і кажучы: Вучыцель, што робячы здабуду я жыцьцё вечнае? 26 А ён сказаў да яго: У законе што напісана, як чытаеш? 27 Ён адказваючы сказаў: "Любі Пана Бога твайго ўсім сэрцам тваім, і ўсею душою тваею, і ўсімі сіламі тваімі, і ўсей мысьляй тваею, а бліжняга твайго як самога сябе" (Паўл. Пр. 6, 5; Лев. 19, 18). 28 І сказаў яму: Добра ты адказаў, гэтае рабі і будзеш жыць. 29 А ён, хочучы сам сябе апраўдаць, сказаў да Езуса: А хто мой бліжні? 30 Езус-жа адказваючы сказаў: Нейкі чалавек ішоў з Ерузаліму ў Ерыхон і трапіў на разбойнікаў, якія яго і аграбілі, і нарабіўшы ранаў адыйшлі, пакінуўшы ледзь жывога. 31 І здарылася, што гэтай самай дарогай ішоў нейкі сьвятар і, угледзеўшы яго, прайшоў міма. 32 Таксама і левіт, будучы каля месца і бачачы яго, прайшоў. 33 Нейкі-ж самаранін, адбываючы падарожу, праходзіў каля яго, і ўгледзеўшы яго, зьлітаваўся. 34 І прыблізіўшыся, абвязаў раны яго, наліўшы алівы і віна; і ўзлажыўшы яго на жывёлу сваю, завёз у заезд і заапекаваўся ім. 35 А надругі дзень выняў два дынары і даў гаспадару заезду і сказаў: Мей яго ў апецы, і што-толькі выдасі болей, я, калі вярнуся, аддам табе. 36 Каторы з гэтых трох, здаецца табе, быў бліжнім таму, хто трапіў на разбойнікаў? 37 А ён сказаў: Той, хто ўчыніў над ім міласэрдзе. І сказаў яму Езус: Ідзі, і ты рабі таксама.

Езус у Бэтаніі

38 Сталася-ж, калі яны ішлі, і ён увайшоў у вадно мястэчка, і адна жанчына, на імя Марта, прыняла яго ў свой дом. 39 А ў яе была сястра на імя Марыя, і яна седзячы каля ног Пана, слухала слова яго.40 А Марта старалася каля рознай паслугі. Яна стала і сказала: Пане, ці ты ня дбаеш, што сястра мая пакінула мяне адну паслугаваць? Дык скажы ей, каб мне памагла. 41 І адказваючы сказаў ей Пан: Марта, Марта, ты клапоцісься аб вельмі многім, 42 а адно патрэбнае. 43 Марыя найлепшую часьць выбрала, якая ня будзе аднята ад яе.

----------------------------------

Р. 10

4 Гэтымі славамі Хрыстус загадывае сваім вучням весьці жыцьцё ўбогае і ў дарозе не марнаваць часу на прывітаньні, якія па ўсходняму абычаю былі вельмі даўгія і не займацца ў бескарысныя гутаркі.

6 "Сын супакою" - гэта значыць: чалавек, які варт супакою, чалавек з добраю воляю, спакойны і згодны. З далейшых слоў Хрыста відаць, што ня ўсюды словы вучняў будуць прыняты, гэтыя словы часам вернуцца да іх без пажаданага рэзультату.

8 Хрыстус загадывае тут сваім вучням ня быць вымагаючымі і капрызнымі ў ядзе.

30 Дарога паміж Ерузалімам і Ерыхонам была пустынная і там часта нападалі разбойнікі.

34 Старадаўныя ўжывалі часта алівы і віна пры лекаваньні ранаў.

35 Два дынары - гэта плата за два дні наперад, бо штодзеннае ўтрыманьне каштавала дынара.

37 Хрыстус загадывае тут памагаць з любові усім людзям, бяз розьніцы веры і народнасьці, бо ўсе людзі - нашы бліжнія.

Езус вучыць сваіх вучняў маліцца

11 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася, калі ён быў у вадным месцы молячыся, калі перастаў, сказаў адзін з вучняў ягоных да яго: Пане, навучы нас маліцца, як і Ян навучыў сваіх вучняў. 2 І сказаў ім: Калі моліцеся, кажэце: Ойча, сьвяціся імя тваё. Прыйдзі каралеўства тваё. 3 Хлеба нашага штодзённага дай нам сяньня. 4 І адпусьці нам грахі нашы, бо і мы адпускаем кожнаму вінаватаму нам. І не ўвядзі нас у пакусу.

5 І сказаў да іх: Хто з вас будзе мець прыяцеля і пойдзе да яго ў поўначы і скажа яму: "Дружа, пазыч мне тры хлябы, 6 бо прыяцель мой прыйшоў з дарогі да мяне і ня маю што палажыць перад ім". 7 А ён ізнутра адказваючы, сказаў-бы: "Не дакучай мне, ужо дзьверы замкнёны, і дзеці мае са мною ў ложку; не маю ўстаць і даць табе". 8 І калі ён не перастане стукаць, кажу вам: хаця ўстаўшы ня дасьць яму затым што ёсьць прыяцелем ягоным, то дзеля дакучлівасьці ягонай устане і дасьць яму, сколькі яму патрэба.

9 І я вам кажу: Прасеце, і будзе вам дадзена; шукайце і знойдзеце; стукайце, і будзе вам адчынена. 10 Бо кожны, хто просіць, атрымлівае; і хто шукае, знаходзіць; і стукаючаму будзе адчынена. 11 А хто з вас просіць у бацькі хлеба, няўжо дасьць яму камень? Або рыбы, няўжо дасьць яму замест рыбы зьмяю? 12 Або калі папросіць яйца, няўжо падасьць яму скарпіёна? 13 Дык калі вы, будучы благімі, умееце даваць добрыя дарэньні дзецям вашым, куды болей Айцец ваш з неба дасьць Духа добрага тым, што просяць у яго!

Фарызэі выступаюць проціў Езуса

14 І выганяў д'ябла, а ён быў нямы. І калі выгнаў д'ябла, прагаварыў нямы, і дзівіліся грамады. 15 А некаторыя з іх казалі: Ён праз Бэльзэбуба, д'ябэльскага князя, выганяе д'яблаў. 16 А іншыя спакушваючы дамагаліся ад яго знаку з неба.

17 Ён-жа, як убачыў думкі іх, сказаў ім: Усякае каралеўства, разьдзеленае проціў сябе, будзе спустошана, і дом на дом упадзе. 18 А калі і д'ябал ёсьць разьдзяліўшыся проціў сябе, то як устаіць ягонае каралеўства? Бо вы кажэце, што я праз Бэльзэбуба выганяю д'яблаў. 19 А калі я праз Бэльзэбуба выганяю д'яблаў, то сыны вашыя праз каго выганяюць? Дзеля гэтага яны будуць вашымі судзьдзямі. 20 Але калі я пальцам Божым выганяю д'яблаў, сапраўды прыйшло да вас каралеўства Божае. 21 Калі асілак уваружаны сьцеражэ свайго дому, у супакоі ёсьць усё, што ён мае. 22 Але калі сільнейшы за яго, надыйшоўшы, пераможа яго, забярэ ўсё ягонае аружжа, на каторае ёе спадзяваўся і раздасьць ягоны дабытак.

23 Хто не са мною, той проціў мяне; а хто ня зьбірае са мною, той раскідае.

24 Калі дух нячысты выйдзе з чалавека, ходзіць па бязводных мясцох, шукаючы супакою. А не знаходзячы, кажа: Вярнуся ў дом свой, адкуль я выйшаў. 25 І прыйшоўшы, знаходзіць яго вымеценым і прыбраным. 26 Тады ідзе і бярэ з сабою сем другіх духаў, горшых за сябе, і ўвайшоўшы жывуць там. І бываюць апошнія рэчы гэнага чалавека горшымі за першыя.

27 Сталася-ж, калі ён гэтае гаварыў, нейкая жанчына з грамады, падняўшы голас, сказала яму: Багаслаўленае лона, каторае цябе насіла, і грудзі, каторыя ты ссаў. 28 А ён сказаў: Так, багаслаўленыя, каторыя слухаюць слова Божага і берагуць яго.

Ёна падабенствам Хрыстуса

29 Калі-ж зьбегліся грамады, пачаў гаварыць: Гэты род ёсьць родам нягодным: ён шукае знаку, а знаку яму ня будзе дадзена, апрача знаку Ёны прарока. 30 Бо як Ёна быў знакам для Нінівітаў, так будзе і Сын чалавечы для гэтага роду. 31 Каралева з поўдня ўстане на судзе з мужамі гэтага роду і асудзіць іх, бо яна прыйшла з канцоў зямлі паслухаць мудрасьці Саламона, а вось тут болей як Саламон. 32 Мужы Нінівейскія ўстануць на судзе з родам гэтым і асудзяць яго, бо яны пакуту чынілі на Ёнава навучаньне, а вось тут болей як Ёна.

33 Ніхто не запальвае сьвятла і не ставіць у скрытым месцы, ані пад пасудзінай, але на ліхтар, каб тыя, каторыя ўваходзяць, бачылі сьвятло. 34 Сьветачам цела твайго ёсьць вока тваё. Калі вока тваё будзе шчырае, усё сэрца тваё будзе сьветлае; калі-ж будзе нягоднае, то і цела тваё цёмнае будзе. 35 Дык глядзі, каб сьвятло, каторае ў табе, ня было цемрай! 36 Дык калі ўсё цела тваё будзе сьветлае, ня маючае ніякай часткі цемры, то будзе ўсё сьветлае, і як сьветач яснасьці асьвеціць цябе.

Езус ганіць крывадушнасьць фарызэяў

37 А калі гаварыў, прасіў яго нейкі фарызэй, каб паабедаў ў яго. І прыйшоўшы, сеў за стол. 38 А фарызэй пачаў, сам у сабе думаючы, казаць: Чаму ён не абмыўся перад абедам? 39 І сказаў Пан да яго: Цяпер вы, фарызэі, ачышчаеце што ёсьць зьверху кубка і місы, але што ўнутры вас ёсьць, яно поўнае грабества і нягоднасьці. 40 Безразумныя, ці-ж той, каторы ўчыніў тое, што ёсьць зьверху, ня ўчыніў так-жа таго, што ёсьць унутры? 41 Але што лішняе, аддайце на дарэньне, і вось усё для вас чыстае.

42 Але гора вам, фарызэям, што даецё дзясятую часьць з мяты і руты і ўсякай гародніны, а памінаеце суд і міласьць Божую. Бо гэтае трэба было рабіць, і таго не прапускаць. 43 Гора вам, фарызэям, што любіце першыя лаўкі ў бажніцах і прывітаньні на рынку. 44 Гора вам, бо вы як магілы, каторых ня відаць, і людзі, каторыя ходзяць зьверху, ня ведаюць.

45 Адказваючы-ж нейкі вучоны ў законе, сказаў яму: Вучыцель, гэтае гаворачы, ты робіш і нам ганьбу. 46 А ён сказаў: І вам, вучоным у законе, гора! Бо вы накладаеце на людзей цяжары, якіх яны насіць ня могуць, а самі вы адным пальцам вашым не кранецё цяжараў.

47 Гора вам, каторыя будуеце грабы прарокам, бацькі-ж вашыя забівалі іх. 48 Сапраўды вы сьведчыце, што згаджаецеся з учынкамі айцоў вашых; бо яны-то іх забівалі, а вы будуеце іхныя грабы. 49 Дзеля гэтага і мудрасьць Божая сказала: Пашлю да іх прарокаў і апосталаў, і з іх заб'юць і будуць прасьледаваць; 50 каб была спагнана ад гэтага роду кроў усіх прарокаў, якая была праліта ад закладзін сьвету, 51 ад крыві Абэля аж да крыві Захара, які згінуў між аўтаром і сьвятыняй. Сапраўды кажу вам, будзе спагнана ад гэтага роду.

52 Гора вам, вучоным у законе, бо вы ўзялі ключ разуменьня; вы самі не ўвайшлі, і перашкаджалі тым, каторыя ўваходзілі.

53 Калі-ж ён гэтае да іх гаварыў, фарызэі і вучоныя ў законе пачалі моцна прыставаць і засыпаць яго многімі пытаньнямі, цікуючы на яго і стараючыся злавіць нешта з вуснаў ягоных, каб абвінаваціць яго.

----------------------------------

Р. 11

2 Гл. Мт. 6, 9 і наст. Тут сьв. Лукаш падае "Ойча наш" у трохі карацейшай форме, чым сьв. Матэуш. Магчыма, што Е. Хрыстус гэтыя дзьве формы ў розных часах і абставінах.

11 "Быў нямы" г. зн. быў прычынаю нематы.

27 Гэта жанчына ў прастаце свайго сэрца, ня ўмеючы інакш выразіць сваей чэсьці для Хрыста і яго навукі, славіць яго матку, як багаслаўленую.

28 Хрыстус пацьвярджае словы жанчыны, але дадае, што багаслаўлены і тыя, што слухаць слова Божага і спаўняюць яго.

29 Пад славамі "гэты род" трэба разумець кніжнікаў і фарызэяў.

31 Гл. Мт. 12, 42.

35 Інакш кажучы: Глядзі, каб не зацямніць розуму і жыцьця свайго благімі паступкамі.

38 Гл. Мт. 15, 2.

41 Хрыстус загадывае скупым і прагавітым фарызэям даваць дарэньні ўбогім і гэтая дзейная любоў адносна бліжніх заступіць перад Богам усе іншыя рытуальныя абмываньні.

42 З мяты ня трэба было даваць дзясятай часьці, але рупныя фарызэі і гэта рабілі, прапушчаючы важнейшыя рэчы (гл. Мт. 23, 23).

46 Хрыстус тут вінаваціць кніжнікаў і вучоных у законе, што яны, тлумачачы людзям закон Майсея, накладаюць на іх цяжары, якіх трудна споўніць, а самі для сябе былі вельмі лагодныя.

53 Гэтыя словы Хрыста выклікалі ў фарызэяў і кніжнікаў вялікую ненавісьць да яго. Гэта было на якія 4 - 5 месяцаў перад сьмерцяй Хрыста.

Напамінаньні аб вытрываласьці ў прасьледзе

12 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Калі-ж стаялі навакол вялікія грамады, так што адны другіх тапталі, пачаў гаварыць да сваіх вучняў: Сьцеражэцеся фарызэйскае кісьлі, якою ёсьць крывадушнасьць. 2 А няма нічога скрытага, што-б ня выявілася, ані таёмнага, што-б ня сталася ведамым. 3 Бо што вы гаварылі ў цемры, будзе гаворана пры сьвятле, а што гаварылі на вуха ў сьвятліцах, будзе абвешчана на дахах.

4 Кажу-ж вам, прыяцелям маім, каторыя забіваюць цела, а пасьля гэтага ня маюць болей чаго рабіць. 5 Але я вам пакажу, каго маеце баяцца: бойцеся таго, каторы, потым як заб'е, мае ўладу кінуць у пекла. Так, кажу вам, гэтага бойцеся. 6 Ці-ж не прадаюць пяці вераб'ёў за два медзякі? А ніводзен з іх ня ёсьць забыты ў Бога. 7 Але і валасы на галаве вашай усе палічаны. Дык ня бойцеся, вы болей варты за многа вераб'ёў.

8 А кажу вам: кожны, хто-толькі прызнае мяне перад людзьмі, таго прызнае і Сын чалавечы перад анёламі Божымі. 9 А хто адрачэцца ад мяне перад людзьмі, будзе адрачоны перад анёламі Божымі. 10 І кожны, хто кжа слова проціў Сына чалавечага, будзе яму адпушчана, а таму, хто блюзьніць проціў Духа сьвятога, ня будзе адпушчана. 11 А калі вас будуць вадзіць да бажніцаў, і да ўрадаў, і да ўладаў, не клапацецеся, як або што маеце адказаць. 12 Бо Дух Сьвяты навучыць вас у тую гадзіну, што вам трэба гаварыць.

Езус ня хоча быць судзьдзёю ў справах спадчыны

13 І сказаў яму нехта з грамады: Вучыцель, скажы майму брату, каб падзяліўся са мною спадчынай. 14 А ён сказаў яму: Чалавеча, хто мяне паставіў судзьдзёю або дзяльніком над вамі?

15 І сказаў да іх: Глядзеце і сьцеражэцеся ўсякай прагавітасьці, бо жыцьцё каго-небудзь залежыць не ад ягоных дастаткаў, якія мае. 16 А сказаў падабенства да іх, кажучы: У аднаго багатага чалавека поле дало буйны ўраджай. 17 І разважаў сам у сабе: Што мне рабіць, бо ня маю дзе злажыць майго ўраджаю? 18 І сказаў: Гэтае зраблю: развалю мае гумны і пабудую большыя, і туды зьбяру ўсё, што мне ўрадзіла, і маё дабро; 19 і скажу душы маей: Душа, мае многа дабра, зложанага на доўгія гады; адпачывай, еш, пі, банкетуй. 20 І сказаў яму Бог: Безразумны, у гэту ноч зажадаюць ад цябе душы тваей, а тое, што ты прыгатовіў, чыё будзе? 21 гэтак бывае з тым, каторы зьбірае скарбы для сябе, а перад Богам ня ёсьць багаты.

Трэба высьцерагацца лішняй клапатлівасьці ў дачасных справах

22 І сказаў да сваіх вучняў: Дзеля гэтага кажу вам: Не клапацецеся аб жыцьці сваім, што будзеце есьці; ані аб целе, у што будзеце адзявацца. 23 Жыцьцё ёсьць важней чым ежа, а цела важней чым адзеньне. 24 Паглядзеце на крумкачоў, што ня сеюць ані жнуць, у каторых няма кладоўкі ані гумна, і Бог корміць іх. Наколькі болей вы даражэйшыя за іх! 25 Хто-ж вас клапацячыся можа дадаць да свайго ўзросту адзін локаць? 26 Дык калі таго, што найменшае, ня можаце, то нашто клапаціцёся аб іншым? 27 Паглядзеце на лілеі, як яны растуць: не працуюць, ані прадуць; а я вам кажу, ані Саламон ва ўсей сваей славе не адзяваўся як адна з іх. 28 Калі-ж траву, каторая сягоньня на полі, а заўтра ў печ кідаецца, Бог так адзяе, насколькі болей вас, малаверных! 29 І вы ня пытайцеся, што будзе есьці або што будзеце піць, і ня ўзносьцеся высока. 30 Бо гэтага ўсяго народы сьвету шукаюць, а Айцец ваш ведае, што гэтага патрабуеце. 31 Але шукайце перш каралеўства Божага і справядлівасьці яго, а гэтае ўсё будзе вам дадзена.

32 Ня бойцеся, малая стада, бо спадабалася Айцу вашаму даць вам каралеўства. 33 Прадайце, што маеце, і дайце дарэньне. Рабеце для сябе мяшкі, якія не стрэюць, скарб, які ня ўбывае ў небе, куды злодзей не дабярэцца і моль ня псуе. 34 Бо дзе ваш скарб, там будзе і сэрца вашае.

Прыповесьць аб слугах, чакаючых на свайго пана. Патрэба чуйнасьці

35 Няхай будуць апаясаны паясьніцы вашыя і сьветачы гаручыя ў руках вашых; 36 а вы падобныя да людзей, якія чакаюць на пана свайго, калі будзе варочацца з вясельля, каб, калі прыйдзе і застукае, зараз-жа адчыніць яму. 37 Багаслаўленыя тыя слугі, каторых прыйшоўшы пан знойдзе чуючых. Сапраўды кажу вам, што ён апаяша сябе, і пасадзіць іх за стол, і абходзячы будзе служыць ім. 38 І калі-б прыйшоў у другую варту, і калі-б у трэцюю варту прыйшоў і так-бы знайшоў, багаслаўленыя тыя слугі. 39 Ведайце-ж гэта, што калі-б гаспадар ведаў, у якой гадзіне злодзей прыйдзе, чуў-бы пэўне і не дапусьціў-бы падкапаць дому свайго. 40 І вы будзьце гатовы, бо ў якой гадзіне ня думаеце, Сын чалавечы прыйдзе.

41 І сказаў яму Пётр: Пане, ты да нас кажаш гэтую прыповесьць, ці і да ўсіх? 42 А Пан сказаў: Хто, думаеш, ёсьць верным і разумным эканомам, каторага паставіў пан над сваею чэлядзьдзю, каб даваў ім у час меру пшаніцы? 43 Багаслаўлены той слуга, каторага пан прыйшоўшы, знойдзе гэтак чынячага. 44 Сапраўды кажу вам, што над усім, што мае, паставіць яго. 45 А калі-б той слуга сказаў у сэрцы сваім: "Пан мой пазьніцца прыйсьці", і пачаў-бы біць слугаў і служак, і есьці і піць і ўпівацца, 46 прыйдзе пан слугі таго ў дзень, у каторы ён не спадзяецца, і ў гадзіне, каторай ня ведае; і аддзеліць яго, і часьць ягону паложыць з нявернымі. 47 Той-жа слуга, каторы пазнаў волю пана свайго, і не прыгатовіў, не зрабіў паводле волі ягонай, будзе моцна караны; 48 а каторы ня ведаў і зрабіў нешта годнае кары, будзе мала караны. Ад кожнага-ж, каму многа дадзена, ад таго будуць многа вымагаць; а каму многа даручылі, болей будуць хацець ад яго.

35 Апаясацца - г. зн. быць гатовым. У Палестыне, дзе насілі і цяпер носяць доўгае адзеньне, такое апаясваньне або падпяразваньне было канечнае пры працы і ўсякіх рухах.

36 Вясельле на ўсходзе адбывалася вечарам і кончылася позна ўначы.

38 Ноч у жыдоў дзялілася на 4 варты: першая варта - ад захаду сонца да нашай гадзіны 9-тай; другая - ад 9 да поўначы; трэцяя - ад поўначы да гадзіны 3; чацьвертая - ад 3 да ўсходу сонца.

46 "Часьць ягону паложыць з нявернымі" г. зн. асудзіць яго на вечнае мучэньне.

Каб ісьці ўсьлед за Хрыстом, трэба ахвяры

49 Я прыйшоў кінуць агонь на зямлю, і чаго хачу, адно каб ён загарэўшыся? 50 Але я маю быць ахрышчаны хростам, і як-жа я сьціснуты, аж пакуль не даканаецца!

51 Вы думаеце, што я прыйшоў даць супакой на зямлю? Не, кажу вам, але разлучэньне. 52 Бо адгэтуль будуць пяцёх у вадным доме разьдзяліўшыся, трох проціў двух, і двух проціў трох. 53 Разьдзеляцца бацька проціў сына, а сын проціў свайго бацькі; матка проціў дачкі, а дачка проціў маткі; сьвёкра проціў сваей нявесткі, а нявестка проціў сваей сьвёкры.

Знакі часу напамінаюць аб патрэбе пакуты

54 Казаў-жа і да грамадаў: Калі бачыце хмару, якая падымаецца з захаду, зараз кажаце: "Будзе дождж" - і гэтак бывае; 55 а калі дзьме паўдзённы вецер, кажаце: што "будзе гарачыня" - і бывае. 56 Крывадушнікі, воблік неба і зямлі вы ўмееце пазнаваць, а як-жа вы не пазнаецё гэтага часу? 57 Чаму-ж вы і самі з сябе ня судзіце, што справядлівае? 58 Калі-ж ты ідзеш з сваім праціўнікам да начальніка, у дарозе старайся звольніцца ад яго, каб часам не пацягнуў цябе да судзьдзі; а судзьдзя не аддаў цябе выканаўцы; а выканаўца ня кінуў цябе ў вастрог. 59 Кажу табе, ня выйдзеш адтуль, пакуль не аддасі нават апошняга грошыка.

----------------------------------

Р. 12 10 Гл. Мт. 12, 31.

12 Дух Сьв., ад каторага ідзе ўсялякае Божае натхненьне і сіла рэлігійнага пракананьня, паддасьць тады апосталам, што яны маюць гаварыць.

13 Жыдоўскія рабіны былі тады так-жа судзьдзямі ў спорах за спадчыну. Вось-жа адзін чалавек, пакрыўджаны сваім братам, просіць Езуса, каб загадаў ягонаму брату падзяліцца з ім спадчынай.

14 Хрыстус ня хоча быць дзяльніком у справах спадчыны, бо такія справы належаць да судоў сьвецкіх. Хрыстус-жа прыйшоў навучыць людзей, як яны маюць жыць і прыйшоў адкупіць іх ад няволі грэху.

15 Шчасьце жыцьця людзкога не залежыць ад дастаткаў, якія скора прамінаюць, але ад чыстага сумленьня перад Богам.

22 Не забараняе тут Хрыстус старацца добрым спосабам, каб здабыць сабе патрэбныя рэчы да жыцьця, а толькі забараняе займацца праз меру зямнымі справамі з крыўдай для душы. Дый урэшце не ад чалавека залежыць ягонае жыцьцё, але ад Бога (Гл. Лук. 12, 16-21).

31 Гл. Мт. 6, 33.

49 Хрыстус прыйшоў на зямлю, каб агнём сваей навукі і любові запаліць людзей да добрых чынаў і хоча, каб гэтакі агонь гарэў на ўсей зямлі.

50 Хростам Езус называе тут сваю муку (гл. Мк. 10, 38). І хоць ягона сэрца сьціскаецца болем, аднак жадае, каб гэта часіна настала чымхутчэй.

57 Іншымі славамі, Хрыстус пытаецца: Чаму вы ідзецё да судоў, а не вырашаеце самі паміж сабою вашых спораў справядліва?

59 У гэтай прыповесьці Езус вучыць нас, што трэба зьяднацца з Богам яшчэ на гэтым сьвеце, бо па сьмерці нясплачаныя даўгі жыцьця нашага прымушаны будзем адпакутаваць у чысцы, калі не заслужым на вечную кару.

Канечнасьць пакуты

13 РАЗЬДЗЕЛ.

1 А ў гэтым часе прыйшлі некаторыя, паведамляючы яго аб галілеянах, якіх кроў Пілат зьмяшаў з іх ахвярамі. 2 І адказваючы сказаў ім: Вы думаеце, што гэтыя галілеяне былі болей грэшныя за ўсіх галілеян, што яны гэтак пацярпелі? 3 Не, кажу вам, але калі ня будзеце мець пакуты, усе таксама пагінеце. 4 Так як тыя васемнаццацёх, на каторых упала вежа ў Сілоэ і забіла іх, вы думаеце, што і яны былі болей вінаватымі за ўсіх людзей, жывучых у Ерузаліме? 5 Не, кажу вам, але калі пакуты ня будзеце чыніць, усе таксама пагінеце.

6 Сказаў-жа і гэтае падабенства: Нехта меў фіговае дзерава, пасаджанае ў сваім вінаградніку; і прыйшоў, шукаючы плоду на ім, і не знайшоў. 7 І сказаў да вінаградара: Вось тры гады, як я прыходжу, шукаючы плоду на гэтай фізе, і не знаходжу. Дык зрубаў яе, нашто яна і зямлю займае? 8 А ён адказваючы сказаў яму: Пане, пакінь яе і на гэты год, аж пакуль яе не акапаю і аблажу гноем, 9 а можэ яна прынясе плод; а калі не, то потым яе зрубаеш.

Аздараўленьне хворай жанчыны

10 І быў навучаючы ў іхнай бажніцы ў суботу. 11 І вось жанчына, якая мела духа немачы праз васемнаццаць гадоў, і была яна скорчыўшыся і зусім не магла ўзглянуць уверх. 12 Калі Езус увідзеў яе, паклікаў яе да сябе і сказаў ей: Жанчына, ты звольнена ад немачы тваей! 13 І ўзлажыў на яе рукі, і зараз-жа выпраставалася і славіла Бога. 14 А старшы над бажніцаю, загневаўшыся, што езус аздараўляў у суботу, адазваўшыся, сказаў да грамады: Ёсьць шэсьць дзён, у каторых трэба працаваць, дык у гэтыя прыходзьце і лячэцеся, а не ў дзень суботні. 15 Адказваючы-ж яму Пан сказаў: Крывадушнікі, ці-ж кожны з вас не адвязвае ў суботу свайго вала або асла ад жолабу і не вядзе напаіць? 16 А гэтаю дачку Абрагама, якую д'ябал быў зьвязаўшы вось васемнаццаць гадоў, ці-ж ня трэба было разьвязаць ад гэтай вязі ў дзень суботні? 17 І калі гэтае гаварыў, устыдаліся ўсе праціўнікі яго, а ўвесь народ радаваўся з усяго, што слаўна дзеялася праз яго.

Прыповесьць аб гарчычным зярняці і квасе

18 Дык гаварыў: Да чаго падобнае каралеўства Божае і да чаго падобным палічу яго? 19 Яно падобнае да гарчычнага зярняці, якое ўзяўшы чалавек кінуў у свой гарод; і вырасла, і сталася вялікім дрэвам, і птушкі нябесныя адпачывалі на галінах ягоных.

20 І ізноў сказаў: Да чаго падобным палічу каралеўства Божае? 21 Яно падобнае да квасу, які ўзяўшы жанчына палажыла ў тры меркі мукі, пакуль усё ня ўкісла.

Хто ўвойдзе ў кралеўства Божае? Грозьбы Гэрада Антыпы

22 І ішоў праз гарады і мястэчкі, навучаючы, і адбываючы падарожу ў Ерузалім.

23 А нехта сказаў яму: Пане, ці мала такіх, што будуць збаўлены? Ён-жа сказаў да іх: 24 Старайцеся ўвайсьці праз цесную браму. Бо кажу вам, што многія будуць хацець увайсьці, і ня змогуць. 25 А калі гаспадар увойдзе і замкне дзьверы, вы пачнецё стаяць на дварэ і стукаць у дзьверы, кажучы: Пане, адчыні нам. А ён адказваючы скажа вам: Ня знаю вас, адкуль вы. 26 Тады пачнецё гаварыць: Мы елі перад табою і пілі, і ты на вуліцах нашых навучаў. 27 І скажа вам: Ня знаю вас, адкуль вы. Адыйдзеце ад мяне ўсе чынячыя нягоднасьць. 28 Там будзе плач і скрыгот зубоў, калі ўбачыце Абрагама, і Ізаака, і Якуба, і ўсіх прарокаў у каралеўстве Божым, а вас проч выкінутых. 29 І прыйдуць з усходу і заходу, і з поўначы і поўдня, і засядуць у каралеўстве Божым. 30 І вось апошнімі ёсьць тыя, каторыя будуць першымі, і першыя ёсьць, каторыя будуць апошнімі.

31 У той-жа дзень падыйшлі некаторыя з фарызэяў, кажучы яму: Выйдзі і ідзі адгэтуль, бо гэрад хоча цябе забіць. 32 І сказаў ім: Ідзеце і скажэце гэтай лісіцы: вось я выганяю д'яблаў і чыніў аздараўленьні сягоньня, і заўтра, а на трэці дзень для мяне канец. 33 аднак-жа трэба мне сягоньня і заўтра і пазаўтра ісьці, бо ня можа быць, каб прарок згінуў па-за Ерузалімам.

34 Ерузалім, Ерузалім, што забівае прарокаў і камянуеш тых, што пасланы да цябе; сколькі разоў хацеў я сабраць дзяцей тваіх, так як птушка гняздо сваё пад крыльлі, а ты не хацеў! 35 Вось астанецца для вас дом ваш пустым. А кажу вам, што ня ўгледзеце мяне, пакуль ня прыйдзе, калі скажаце: "Багаслаўлены, каторы ідзе ў імя Пана".

----------------------------------

Р. 13.

1 Паводле старадаўнага гісторыка Язэпа Флавія галілеяне разам з жыхарамі Юдэі рабілі часам забурэньні на дварышчы сьвятыні пры складаньні ахвяр, пратэстуючы проціў рымскай улады. У гэтым выпадку, аб каторым піша сьв. Лукаш, забурэньні былі настолькі вялікія, што Пілат загадаў сваім жаўнерам выступіць з аружжам у руках проціў гэных неспакойных галілеян і кроў іх была зьмяшана з крывёю ахвяраў.

4 Гэта была адна з абаронных вежаў гораду Ерузаліму блізка саджалкі Сілоэ; вось-жа гэтая вежа завалілася.

5 Кара гэта спаткала жыдоў каля 40 гадоў пасьля гэтага прароцтва (у 70 годзе па Нар. Хрыста) пры ўзяцьці Ерузаліму рымлянамі. Тады згінула многа жыдоў.

7 Фігавае дрэва прыносіць плод ужо на трэцяе лета, а калі не, дык уважаецца за няплоднае і высякаецца.

9 Уласьнікам вінаградніка ёсьць Бог, фігавае дрэва - гэта жыдоўскі народ, а вінаградар - Хрыстус. Бог згаджаецца на просьбу Хрыста, каб даць жыдоўскаму народу яшчэ каля 40 гадоў на паправу (да збурэньня Ерузаліму рымлянамі ў 70 г. па Нар. Хр.).

19 Гл. Мт. 13, 32. Гарчыца ў Палестыне расьце на 3 - 4 мэтры вышыні.

21 Гл. Мт. 13, 33.

23 Пытаньне гэтае, як відаць з далейшых слоў, датычыла ліку тых, што будуць збаўлены з народу ж ы д о ў с к а г а.

25 Гаспадар у гэтай прыповесьці - гэта Хрыстус, зачыненьне дзьвярэй - сьмерць.

26 "Мы елі перад табою і пілі" - значыць: былі з табою разам.

27 Значыць, да збаўленьня мала слухаць навукі Хрыста, але трэба яшчэ добрых чынаў.

30 Гэтыя словы значаць, што пагане, якія будуць пакліканы да валадарства Божага па жыдох, будуць першымі: а жыды будуць апошнімі.

32 Гэраду Антыпе не спадабалася, што Хрыстус навучаў у яго каралеўстве і хацеў Хрыста пазбыцца. Але як? Узяць сілаю баяўся, бо народ стаяў за Хрыста, дык пасылае да яго сваіх людзей, каб яны пастрашылі Хрыста, што Гэрад проціў яго нешта мае. Езус называе такога хітрага чалавека проста лісіцай і кажа, што будзе спаўняць сваё пасланства праз усе дні аж да падарожы ў Ерузалім і сваей сьмерці.

35 Гл. Мт. 23, 38-39.

Езус на пачастунку ў доме фарызэя

14 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася, калі Езус увайшоў у дом нейкага старшага фарызэя ў суботу есьці хлеб, а яны наглядалі за ім. 2 І вось нейкі апухлы чалавек быў перад ім: 3 І адказваючы Езус сказаў да вучоных у законе і фарызэяў, кажучы: Ці дазволена аздараўляць у суботу? 4 А яны маўчалі. Ён-жа ўзяўшы аздаравіў яго і адправіў. 5 І адказваючы сказаў да іх: У каго з вас асёл або вол уваліцца ў студню, то ці ня зараз-жа выцягне яго ў дзень суботні? 6 І не маглі яму на гэтае адказаць.

7 Казаў-жа прыповесьць і да запрошаных, угледаючыся, як яны выбіралі першыя мясцы, кажучы да іх: 8 Калі ты будзеш запрошаны на вясельле, не садзіся на першым месцы, каб часам ня быў запрошаны ім паважнейшы за цябе, 9 і каб прыйшоўшы той, каторы цябе і яго паклікаў, сказаў табе: Дай гэтаму месца, і тады са стыдам пачаў-бы ты займаць апошняе месца. 10 Але калі ты будзеш пакліканы, ідзі, сядзь на апошнім месцы, каб прыйшоўшы той, каторы паклікаў цябе, сказаў табе: Дружа, узыйдзі вышэй. Тады будзе табе слава перад разам сядзячымі. 11 Бо кожны, хто сябе павышае, будзе паніжаны; а хто сябе паніжае, будзе павышаны.

12 Казаў і да таго, хто яго паклікаў: Калі ты даеш абед або вячэру, ня кліч прыяцеляў тваіх, ані братоў тваіх, ані сваякоў, ані багатых суседзяў, каб часам і яны цябе не паклікалі, і каб ня было для цябе нагароды. 13 Але калі робіш пачастунак, пакліч убогіх, калекіх, кульгавых і сьляпых, 14 і будзеў багаслаўлены затым што ня могуць нагарадзіць табе. Бо будзе нагароджана табе ва ўскрашэньні справядлівых.

15 Калі пачуў гэтае нехта з тых, што разам сядзелі, сказаў яму: Багаслаўлены, хто будзе есьці хлеб у каралеўстве Божым. 16 А ён сказаў яму: Адзін чалавек справіў вялікую вячэру і паклікаў многіх. 17 І паслаў слугу свайго ў гадзіну вячэры сказаць запрошаным, каб прыходзілі, бо ўсё ўжо гатова. 18 І пачалі ўсе разам апраўдывацца. Першы сказаў яму: Я купіў сялібу і трэба мне пайсьці і паглядзець яе, прашу цябе, мей мяне за апраўданага. 18 А другі сказаў: Я купіў пяць пар валоў і іду пробаваць іх, прашу цябе, мей мяне за апраўданага. 20 А іншы сказаў: Я жонку ўзяў, і дзеля гэтага не магу прыйсьці. 21 І вярнуўшыся слуга паведаміў аб гэтым пана свайго. Тады пан, загневаўшыся, сказаў слузе свайму: Выйдзі скора на вуліцы і вулачкі гораду, і прывядзі сюды ўбогіх і калекіх і сьляпых і кульгавых. 22 І сказаў слуга: Пане, сталася, як ты загадаў, але яшчэ ёсьць месца. 23 І сказаў пан слузе: Выйдзі на дарогі і засьценкі і прымусь увайсьці, каб дом мой быў поўны. 24 А кажу вам, што ніводзен з тых мужоў, якія былі пакліканы, не пакаштуе вячэры маей.

Патрэба адрачыся ад зямных спраў

25 І ішлі вялікія грамады. І абярнуўшыся, сказаў ім: 26 Калі хто ідзе да мяне і ня мае ў ненавісьці бацькі свайго, і маткі, і жонкі, і дзяцей, і братоў, і сясьцёр, а яшчэ і жыцьця свайго, ня можа быць маім вучнем. 27 І хто не нясе крыжа свайго і ня ідзе за мною, ня можа быць маім вучнем.

28 Бо хто з вас, хочучы збудаваць вежу, ці-ж уперад сеўшы не аблічыць коштаў, якіх патрэба, ці мае, каб скончыць? 29 Каб пасьля, як залажыў фундамэнт і ня мог скончыць, усе гледзячы не пачалі сьмяяцца з яго, 30 кажучы: Што гэты чалавек пачаў будуваць і ня мог скончыць? 31 Або які кароль, каторы мае ісьці проціў другога караля, сеўшы ўперад не падумае, ці зможа з дзесяцьма тысячамі пераняць таго, каторы ідзе на яго з дваццацьма тысячамі? 32 Бо інакш, пакуль той яшчэ далёка, вышле пасольства, просячы адносна міру. 33 Так-то кожны з вас, хто не адрачэцца ад усяго, што мае, ня можа быць маім вучнем. 34 соль добрая, але калі соль зьвятрэе, то чым яе прыправіць? 35 Яна не надаецца ані ў зямлю, ані ў гной, але вон будзе выкінута. Хто мае вушы, каб слухаць, няхай слухае!

----------------------------------

Р. 14.

1 "Есьці хлеб" азначала ў жыдоў усякую яду ці пачастунак, а "есьці ў суботу" - урачыстае прыняцьце.

5 Гл. Мт. 12, 12.

10 Езус тут не пахваляе крывадушнага і фальшывага паніжаньня самога сябе, але пахваляе шчырае і сапраўднае. Той чалавек, каторы сябе шчыра паніжае, заўсёды будзе повышаны, калі не на гэтым, то на тым сьвеце.

11 Гл. Мт. 23, 11.

12 Езус тут не забараняе склікаць сваякоў або прыяцеляў на пачастунак, але кажа, што толькі такое скліканьне будзе мець нагароду ў Бога, якое было роблена ня дзеля людзкога вырахаваньня, але дзеля Бога.

14 На судзе Божым, па ўскрашэньні цела, Бог нагародзіць за ўсе добрыя чыны, дакананыя дзеля Бога.

15 Валадарства Божае (неба) жыды прадстаўлялі як вялікі пачастунак - вячэру.

24 Значэньне гэтай прыповесьці такое: Вячэра - гэта валадарства нябеснае, куды можна ўвайсьці праз Касьцёл Хрыстовы; гаспадар - гэта Бог: запрошаныя наўперад - гэта сьвятары і кніжнікі, якія ад вячэры адказаліся; убогія, калекія, сьляпыя і кульгавыя - гэта ўвесь Ізраільскі народ; запрошаныя ўканцы з дарог і засьценкаў - гэта пагане, а слугі - гэта анелы.

26 "Мець у ненавісьці" значыць тут: не цаніць гэтых асоб і сябе самога вышэй за Бога. Нашая любоў да Бога павінна перавышаць любоў да стварэньня (Мат. 10, 37), а калі хто цэніць сябе або бліжніх болей за Бога, той ня можа быць вучнем Хрыстовым.

28 Вежы будаваліся даўней ня толькі на гарадзкіх сьценах, дзеля абароны ад ворага, але так-жа ў вінаградніках, каб пільнаваць ураджаю ад зладзеяў.

32 Думка тут такая, што перад кожнай паважнай справай трэба добра прызадумацца, ці чалавек даканае яе, асабліва калі хто хоча пасьвяціць сябе на службу Божую і пайсьці за Хрыстом.

Тры прыповесьці аб міласэрдзі Божым над грэшнікам

15 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І прыбліжаліся да яго мытнікі і грэшнікі, каб слухаць яго. 2 А фарызэі і кніжнікі наракалі, кажучы: Што ён прыймае грэшнікаў і есьць з імі.

2 І сказаў да іх гэтакую прыповесьць, кажучы: 4 Каторы з вас чалавек, маючы сто авечак, і згубіўшы адну з іх, ці не пакідае дзевяць дзесяць у пустыні і ня ідзе за згубленымі, аж пакуль ня знойдзе яе? 5 А знайшоўшы яе, кладзе на плечы свае, радуючыся; 6 і прыйшоўшы дамоў, склікае прыяцеляў і суседзяў, кажучы ім: Цешцеся са мною, бо я знайшоў авечку маю, каторая была згінуўшы. 7 Кажу вам, што так будзе радасьць у небе з аднаго грэшніка, чынячага пакуту, чым з дзевяцьдзесят дзевяцёх справядлівых, якія не патрабуюць пакуты.

8 Або якая жанчына, маючая дзесяць драхмаў, калі-б згубіла адну драхму, ці не запальвае сьветача і выметае дом і шукае пільна, пакуль ня знойдзе? 9 А знайшоўшы, склікае прыяцеляк і суседак, кажучы: Цешцеся са мною, бо я знайшла драхму, якую была згубіўшы. 10 Так, кажу вам, будзе радасьць у анёлаў Божых з аднаго грэшніка, чынячага пакуту.

11 І сказаў: Нейкі чалавек меў двух сыноў. 12 І сказаў малодшы з іх бацьку: Ойча, дай мне часьць маемасьці, якая на мяне прыпадае. І падзяліў ім маемасьць. 13 І пасьля нямногіх дзён, сабраўшы ўсё, малодшы сын ад'ехаў у далёкі край і там, распусна жывучы, пусьціў сваю маемасьць. 14 Калі-ж пражыў усё, настаў вялікі голад у тым краі, і ён пачаў гараваць. 15 І пайшоў і прыстаў да аднаго з грамадзян таго краю. І паслаў яго ў сваю сялібу пасьвіць сьвіней. 16 І рад-бы быў напоўніць свой жывот струччом, якое елі сьвіньні, але ніхто яму не даваў. 17 І ўвайшоўшы ў сябе, сказаў: Сколькі наймітаў у доме бацькі майго маюць удоваль хлеба, а я тут з голаду гіну! 18 Устану і пайду да бацькі майго, і скажу яму: Ойча, саграшыў я проціў неба і перад табою; 19 ужо я ня варт называцца сынам тваім; зрабі мяне, як аднаго з наймітаў тваіх. 20 І ўстаўшы пайшоў да бацькі свайго. Калі-ж быў яшчэ далёка, угледзеў яго бацька ягоны і зьлітаваўся, і прыбегшы, кінуўся яму на шыю і пацалаваў яго. 21 І сказаў яму сын: Ойча, саграшыў я проціў неба і перад табою, ужо я ня варт называцца сынам тваім. 22 І сказаў бацька да сваіх слугаў: Скора прынясеце першую адзежу і адзеньце яго; і дайце персьцень на руку ягону і абутак на ногі ягоны. 23 І прывядзеце кормнае цялё і забеце, і будзем есьці і весяліцца, 24 бо гэты сын мой быў памёр і ажыў, быў згінуў і знайшоўся. І пачалі весяліцца.

25 А старшы сын ягоны быў у полі. І калі ідучы прыбліжаўся да дому, пачуў музыку і скокі, 26 і паклікаў аднаго са слуг і спытаўся, што-б гэта было? 27 Той-жа сказаў яму: Брат твой прыйшоў; і забіў бацька твой кормнае цялё, што здаровым яго дастаў. 28 І загневаўся, і не хацеў увайсьці. Дык бацька ягоны, выйшаўшы, пачаў прасіць яго. 29 Але ён адказваючы сказаў свайму бацьку: Вось я толькі гадоў служу табе і ніколі не перступіў твайго прыказаньня, а ты ніколі не даў мне казьляці, каб я павесяліўся з прыяцелямі маімі. 30 Але калі прыйшоў гэты сын твой, каторы праеў сваю маемасьць з блудніцамі, ты забіў для яго кормнае цялё. 31 А ён сказаў яму: Сыне, ты заўсёды са мною, і ўсё маё тваё ёсьць. 32 А весяліцца і радавацца трэба было, што гэты брат твой быў памёр і ажыў, быў згінуў і знайшоўся.

----------------------------------

Р. 15.

2 Закід, што Езус прабывае з мытнікамі і грэшнікамі, быў даволі часты з боку фарызэяў і кніжнікаў, дзеля гэтага Езус падае тры стройныя прыповесьці аб міласэрдзі Божым.

7 Радасьць будзе ня дзеля таго, што адзін навернены грэшнік болей варт як 99 справядлівых (бо 99 справядлівых становяць большую вартасьць за аднаго каючагася грэшніка), але дзеля таго, што грэшны навярнуўся да Бога і ня згінуў.

9 Звычайна чалавек болей цешыцца з аднэй драхмы, якую быў згубіў, а потым знайшоў, чым з 9, якіх ня згубіў. Але гэта ня значыць, што адна драхма болей варта за 9 драхм. (Драхма, сярэбраная грэцкая манэта, варта каля 2 зал.).

10 Анелы любяць людзей і затым яны цешацца з наверненага грэшніка.

15 Найніжэйшы і пагарджаны занятак ня толькі ў нас, але і ў Палестыне, асабліва ў жыдоў.

16 Струччо гэтае ў Палестыне расьце на дрэвах (Ceratonia siliqua) і ў галодныя часы служыць пажывай людзям і жывёле.

32 Прыповесьць гэта ў стройных малюнках рысуе перад намі вялікасьць міласэрдзя Божага. Бацька - гэта Бог; блудны сын - гэта грэшны, а добры - гэта чалавек справядлівы. Бяда прымушае блуднога сына прызадумацца, якое ён страціў шчасьце, адыходзячы ад Айца свайго. Для Айца (Бога) хватае ўжо жалю грэшніка, каб выйсьці яму на спатканьне і прыняць яго ізноў за сына. Сын прызнаецца да сваіх правінаў і Айцец спраўляе яму нават пачастунак (эўхарыстычны ў Камуніі сьв.) на знак з'яднаньня і радасьці. 

Прыповесьць аб несправядлівым гаспадары

16 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Казаў-жа і да вучняў сваіх: Быў адзін багаты чалавек, каторы меў гаспадара, і на яго данясьлі яму, быццам распушчае ягонае дабро. 2 І паклікаў яго і сказаў яму: Што гэта я чую аб табе? Здай рахунак з твайго гаспадараваньня, бо ўжо ня будзеш магчы гаспадарыць. 3 І гаварыў гаспадар сам у сабе: Што я зраблю, бо пан мой адымае ад мяне гаспадараваньне? Капаць ня маю сілы, жабраваць устыдаюся. 4 Ведаю што зраблю, каб, калі буду адсунуты ад гаспадараваньня, прынялі мяне ў свае дамы. 5 Дык паклікаўшы паасобку даўжнікоў свайго пана, сказаў першаму: Сколькі ты вінен майму пану? 6 А той сказаў : сто мер алівы. І сказаў яму: Вазьмі расьпіску тваю і сеўшы зараз напішы пяцьдзесят. 7 Потым сказаў другому: А ты сколькі вінен? Той адказаў: Сто мер пшаніцы. Сказаў яму: Вазьмі тваю расьпіску і напішы восемдзесят. 8 І пахваліў пан несправядлівага гаспадара, што дагадліва паступіў, бо сыны гэтага сьвету больш дагадлівыя за сыноў сьвятла ў родзе сваім. 9 А я вам кажу: Рабеце сабе прыяцеляў з мамоны несправядлівасьці, каб, калі прыстанеце, прынялі вас у вечныя сялібы. 10 Хто верны ў наймнешым, той і ў большым верны; а хто ў малым несправядлівы, той і ў большым несправядлівы. 11 Дык калі вы ня былі вернымі ў несправядлівай мамоне, то тую, што праведная, хто вам даверыць? 12 І калі вы ня былі вернымі ў чужым, то тое, што вашае, хто вам дасьць? 13 Ніводзен слуга ня можа служыць двум паном; бо або аднаго будзе ненавідзець, а другога любіць; або да аднаго прыхінецца, а другім узгардзіць. Ня можаце служыць Богу і мамоне.

Прыповесьць аб багачу і Лазару

14 І слухалі гэтага ўсяго фарызэі, каторыя былі прагавітымі, і сьмяяліся з яго. 15 І сказаў ім: Гэта вы, што чыніце самі сябе справядлівымі перад людзьмі, але Бог знае сэрцы вашыя; бо што ў людзей высокае, тое агідай перад Богам. 16 Закон і прарокі аж да Яна; адгэтуль абвяшчаецца каралеўства Божае, і кожны гвалт яму робіць. 17 Але лягчэй небу і зямлі прамінуць, чым упасьці аднэй рысцы з закону.

18 Кожны, хто пакідае жонку сваю і другую бярэ, чужаложыць, і хто бярэ пакіненую мужам, чужаложыць.

19 Быў адзін багаты чалавек, каторы адзяваўся ў пурпур і саеты і штодня раскошна весяліўся. 20 І быў адзін жабрак, на імя Лазар, каторы ляжаў каля варот ягоных, увесь у скулах, 21 хочучы наесьціся з крошак, якія падалі з стала багача, і ніхто яму не даваў; але і сабакі прыходзілі і лізалі скулы яго. 22 І сталася, што памёр жабрак і быў занесены анёламі на лона Абрагама. Памёр-жа і багач і быў пахаваны ў пекле. 23 І падняўшы вочы свае, калі быў у муках, убачыў Абрагама здалёк, і Лазара на лоне ягоным. 24 І ён галосячы сказаў: Ойча Абрагаме, зжалься нада мною і пашлі Лазара, каб ён абмакнуў канец пальца свайго ў ваду, каб асьвяжыў язык мой, бо я мучаюся ў гэтым полымі. 25 І сказаў яму Абрагам: Сыне, успомні, што ты за жыцьця свайго атрымаў дабро, а Лазар ізноў благое; цяпер-жа ён цешыцца, а ты мучысься. 26 А пры гэтым усім паміж намі і вамі ўцьверджана вялікая пропасьць, каб тыя, каторыя адгэтуль хочуць перайсьці да вас, не маглі, ані адтуль сюды перайсьці. 27 І сказаў: Дык прашу цябе, Ойча, каб ты паслаў яго ў дом бацькі майго; 28 бо маю пяць братоў, каб ён пасьведчыў ім, каб і яны ня прыйшлі ў гэтае месца мучэньняў. 29 І сказаў яму Абрагам: Маюць Майсея і прарокаў, нахай слухаюць іх. 30 А ён сказаў: Не, ойча Абрагаме, але каб хто з умерлых прыйшоў да іх, яны пакаяліся-б. 31 І сказаў яму: Калі Майсея і прарокаў ня слухаюць, то і калі-б хто з памёршых ускрос, не павераць.

----------------------------------

Р. 16.

8 Пахваліў пан несправядлівага гаспадара не за яго несправядлівасьць, на каторай многа страціў, але за ягоную хітрасьць і спрыт. І хоць з такіх "спрытных" зладзеяў людзі часам дзівяцца, што хітра ўкралі, але за іхную хітрасьць караюць іх яшчэ мацней.

"Сыны гэтага сьвету" (людзі грэшныя, якія жывуць паводле правіл сьвету) ёсьць наагул болей дагадлівыя і старанлівыя ў сваіх справах, чым "сыны сьвятла" (людзі справядлівыя ў справах збаўленьня).

9 Хрыстус заахвочвае тут рабіць сабе прыяцеляў з анёлаў і сьвятых, каб яны прынялі нас у вечныя сялібы, калі скончыцца жыцьцё. Гэта зразумела. Але чаму маем рабіць іх  "з мамоны несправядлівасьці"?

Мамона ў арамайскай мове азначае багацьце, грошы і ўсякае дабро. Вось-жа мамона часта здабываецца несправядліва, з крыўдаю другіх, а так-жа дае аказію да грэху, затым і завецца тут "мамона несправядлівасьці". Мамона наагул ня прыводзіць чалавека да справядлівасьці, але скарэй да несправядлівасьці. Аднак і з гэтай мамоны можна карыстацца для добрых мэтаў, як дарэньне ўбогіх, успамога для рэлігійных выдавецтваў і каталіцкіх місыяў, дабрадзейная грамадзкая акцыя і г. д., гэтакім парадкам можна здабыць пры помачы мамоны прыязьнь сьвятых у небе, каб яны прынялі ў вечныя сялібы.

13 Гэтакім двум супярэчным паном, як Богу і мамоне, адначасна служыць немагчыма, бо загады іх і мэты зусім праціўныя. Гл. Мт. 6, 24. 

15 Дзейнасьць чалавека часам выглядае перад людзьмі высокая і добрая, а перад Богам яна агідная, бо мэта і інтэнцыя дзеючага благія.

16 Стары Закон і прарокі трывалі аж да Яна Хрысьціцеля, далей гл. Мт. 11, 12.

18 Гл. Мт. 19, 5 і наст.

22 Сьмерць у пракананьні жыдоў - гэта быў пераход да сваіх прабацькоў, а як прабацькам жыдоў быў Абрагам, то гаварылася "на лона Абрагама". "Лона" (тут у значэньні "блізкасьці" да Абрагама) ужвалася на азначэньне загробнага шчасьця.

31 Прыповесьць гэтая ганіць раскошнае жыцьцё фарызэяў і багачоў і гразіць ім карай па сьмерці. Такія людзі, якія выракліся Бога і сумленьня, не павераць і ня зьменяць свайго жыцьця, калі-б да іх прыйшоў нават умерлы.

Навукі для вучняў

17 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сказаў да сваіх вучняў: Немагчыма, каб ня прыйшлі згаршэньні, але гора таму, праз каго яны прыходзяць. 2 Карысьней яму было-б, каб млынавы камень павесіць яму за шыю і ўкінуць яго ў мора, чым каб ён згоршыў аднаго з гэтых малых

3 Зьвярнеце ўвагу на сябе. Калі-б саграшыў проціў цябе брат твой, напамінай яго; а калі-б пакаяўся, адпусьці яму. 4 І калі-б сем разоў у дзень саграшыў проціў цябе і сем разоў у дзень зьвярнуўся да цябе, кажучы: "Каюся", адпусьці яму.

5 І сказалі апосталы Пану: Павяліч нам веру. 6 І сказаў Пан: Калі-б вы мелі веру, як гарчычнае зерне, сказалі-б гэтаму марвоваму дзераву: "Выкараніся і перасадзіся ў мора", і паслухае вас.

7 А хто з вас, маючы аручага або пасучага слугу, сказаў-бы яму, калі ён вярнуўся з поля: "Ідзі зараз, садзіся за стол"; 8 а не сказаў-бы яму: "Прыгатуй мне вячэраць, і апаяшыся, і паслугуй мне, пакуль я зьем і вып'ю, а потым ты будзеш есьці і піць"? 9 Ці-ж дзякуе ён слузе гэнаму, што зрабіў тое, што яму быў загадаў? Ня думаю. 10 Так і вы, калі зробіце ўсё, што вам было загадана, кажэце: "Мы слугі бязвартасныя, бо зрабілі тое, што павінны былі зрабіць".

Аздараўленьне дзесяцёх пракажаных

11 І сталася, калі ішоў у Ерузалім, праходзіў пасярод Самарыі і Галілеі. 12 І калі ўваходзіў у вадно мястэчка, перанялі яго дзесяць пракажаных чалавек, каторыя сталі здалёку 13 і паднялі голас, кажучы: Езусе, Вучыцель, зжалься над намі! 14 Убачыўшы іх сказаў: Ідзеце, пакажэцеся сьвятарам. І сталася, калі яны ішлі, былі ачышчаны. 15 Адзін-жа з іх, як убачыў, што быў ачышчаны, вярнуўся, вялікім голасам славячы Бога: 16 і ўпаў на твар ля ног ягоных, дзякуючы; а гэта быў самаранін. 17 І адказваючы Езус сказаў: Ці-ж ня дзесяць ачышчаных, а дзе ёсьць дзевяць? 18 Не знайшоўся, хто-б вярнуўся і аддаў хвалу Богу, апроч гэтага чужынца. 19 І сказаў яму: Устань, ідзі, бо вера твая цябе аздаравіла.

11 Гэта была ўжо апошняя падарожа Езуса ў Ерузалім перад ягонай сьмерцяй.

12 Пракажаныя сталі здалёк, бо права забараняла пракажаным прыбліжацца да здаровых. Аб праказе гл. Мт. 8, 2.

18 Прыйшоў падзякаваць Хрысту толькі пагарджаны самаранін, а жыды аздароўленыя ня прыйшлі. Хрыстус выгаварвае гэту няўдзячнасьць людзкую.

Аб каралеўстве Божым і прыходзе Сына чалавечага

20 Спытаны-ж фарызэямі, калі прыйдзе каралеўства Божае, адказваючы ім, сказаў: Ня прыходзіць каралеўства Божае з відавочнасьцяй, 21 і ня скажуць: "вось тут", або "вось там". Бо вось каралеўства Божае паміж вас ёсьць.

22 І сказаў да сваіх вучняў: Прыйдуць дні, калі будзеце жадаць відзець адзін дзень Сына чалавечага, і ня ўвідзіце. 23 І будуць вам казаць: "Вось тут" і "вось там". Ня ідзеце і не прыставайце да іх. 24 Бо як маланка, бліснуўшы з-пад неба, асьвячае тое, што пад небам ёсьць, так будзе Сын чалавечы ў дзень свой. 25 Але перш тэба яму многа цярпець і быць узгарджаным ад гэтага роду.

26 А як сталася ў дні Ноя, так будзе і ў дні Сына чалавечага: 27 елі і пілі, жанкі бралі і замуж выдавалі аж да дня, калі Ной увайшоў у карабель; і прыйшоў патоп і загубіў усіх. 28 Таксама як сталася ў дні Лота: елі і пілі, куплялі і прадавалі, садзілі і будаваліся; 29 а ў день, у каторы Лот выйшаў з Садому, лінуў з неба агонь і серка і выгубіў усіх. 30 Паводле гэтага будзе ў дзень, у каторы аб'явіцца Сын чалавечы.

31 У тую часіну хто будзе на даху, а рэчы яго ў доме, няхай ня зыходзіць узяць іх; а хто на полі, няхай таксама не варочаецца назад. 32 Помніце аб жонцы Лота. 33 Хто-б стараўся захаваць жыцьцё сваё, загубіць яго; а хто-б загубіў яго, ажывіць яго. 34 Кажу вам, у тую ноч будзе двох на аднэ пасьцелі: адзін будзе ўзяты, а другі пакінены; 35 дзьве будуць мелючы разам: адна будзе ўзята, а другая пакінена; двух на полі: адзін будзе ўзяты, а другі пакінены. 36 Адказваючы сказалі яму: Дзе, Пане? 37 Ён сказаў ім: Дзе-колечы будзе цела, там зьбяруцца і арлы.

----------------------------------

Р. 17

1 Людзкая слабасьць, абставіны жыцьця, дрэнны прыклад, спакушэньні ад злога духа - гэта ёсьць прычыны, дзеля каторых згаршэньні на гэтым сьвеце мусяць прыйсьці, аднак гора тым, хто ёсьць прычынай згаршэньня. Гл. Мт. 18, 7.

9 Абавязкам слугі ёсьць служыць свайму пану да канца і ўсюды - і за гэтае звычайнае служэньне не належыцца яму ніякая асаблівая нагарода.

10 Панам нашым ёсьць Бог, а мы слугі, і калі мы споўнім нашы абавязкі перад Богам, мы ня зробім нічога надзвычайнага, а зробім тое, што павінны былі зрабіць. Служба Богу ёсьць большым абавязкам, чым служба чалавеку.

21 "Паміж вас ёсьць" значыць, што Хрыстус і апосталы, як відомае каралеўства Божае, былі паміж жыдоў, а паміма гэтага жыды гэтага каралеўства не заўважылі.

22 "Адзін дзень" г. зн. той дзень, калі Сын чалавечы прыйдзе судзіць жывых і ўмерлых. Хоць апосталы і вучні ў часе прасьледу будуць жадаць прыходу Сына чалавечага, то гэтае жаданьне не станецца, бо ў Бога іншыя намеры.

24 Прыход Сына чалавечага на апошні суд будзе раптоўны і неспадзяваны, як блыск маланкі.

26 "У дні Сына чалавечага" - гэта значыць, у дні суду.

31 Тады непатрэбная ўжо будзе ніякая рэч.

32 Жонка Лота, выходзячы з Садому, аглянулася, каб паглядзець на гінучы горад і сама згінула.

34 З аднэй сям'і адзін будзе "ўзяты" г. зн. збаўлены, а другі "пакінены" г. зн. асуджаны на вечнае мучэньне.

36 Вучні не зразумелі гэтых слоў, дык пытаюцца: дзе будзе пакінены, куды ўзяты?

37 Гл. Мт. 24, 28.

Малітва павінна быць вытрывалай і пакорнай

18 РАЗЬДЗЕЛ.

1 Сказаў да іх і прыповесьць, што трэба заўсёды маліцца і не пераставаць, 2 кажучы: У вадным горадзе быў нейкі судзьдзя, каторы Бога не баяўся і чалавека ня стыдаўся. 3 А ў тым горадзе была адна ўдава, і хадзіла да яго, кажучы: Абарані мяне ад праціўніка майго. 4 І не хацеў праз доўгі час. Пасьля-ж сказаў сам у сабе: Хоць я Бога не баюся і чалавека ня ўстыдаюся, 5 аднак-жа, таму што гэтая ўдава мне дакучае, абараню яе, каб урэшце прыйшоўшы не зьняважыла мяне. 6 І сказаў Пан: Чуеце, што кажа несправядлівы судзьдзя? 7 Ці-ж Бог не абароніць выбраных сваіх, галосячых да яго дзень і ноч і ці-ж будзе цярплівым адносна іх? 8 Кажу вам, што скора абароніць іх. Аднак-жа Сын чалавечы, прыйшоўшы, думаеш, знойдзе веру на зямлі?

9 Казаў-жа і да некаторых, што ў сабе пэўныя былі, быццам справядлівыя і пагарджалі іншымі, гэту прыповесьць: 10 Два чалавекі ўвайшлі ў сьвятыню, каб памаліцца, адзін фарызэй, а другі мытнік. 11 Фарызэй стоячы, гэтак сам у сабе маліўся: Божа, дзякую табе, што я не такі, як іншыя людзі, зьдзерцы, несправядліўцы, чужаложнікі, як і гэты мытнік. 12 Пашчу два разы ў тыдзень, даю дзесятую часьць з усяго, што маю. 13 А мытнік, стоячы здалёк, не хацеў і вачэй падняць у неба, але біўся ў грудзі свае, кажучы: Божа, будзь міласьцівы мне грэшнаму. 14 Кажу вам, адыйшоў гэты апраўданым у дом свой, а ня той. Бо кожны, хто сябе павышае, будзе паніжаны, а хто сябе паніжае, будзе павышаны.

Езус багаславіць дзетак

15 Прыносілі-ж да яго і дзетак, каб да іх дакрануўся. Калі гэтае ўбачылі вучні, сварыліся на іх. 16 Езус-жа клічучы іх, сказаў: Пусьцеце дзетак прыходзіць да мяне і не забараняйце ім, бо гэткіх ёсьць каралеўства Божае. 17 Сапраўды кажу вам: Хто-б ня прыняў каралеўства Божага як дзіця, той ня ўвойдзе ў яго.

Багаты дзяцюк і рада дабравольнай убогасьці

18 І спытаўся ў яго адзін начальнік, кажучы: Вучыцель добры, што робячы я здабуду жыцьцё вечнае? 19 Сказаў-жа яму Езус: Чаму ты завеш мяне добрым? Ніхто ня ёсьць добры, толькі адзін Бог. 20 Ведаеш прыказаньні: "Не забівай, не чужалож, не крадзі, ня сьведч фальшыва, паважай бацьку твайго і матку" (Вых. 20, 12-16). 21 Ён сказаў: Гэтага ўсяго я пільнаваўся ад молдасьці маей. 22 Пачуўшы гэтае, Езус сказаў яму: Яшчэ аднаго табе не стае: прадай усё, што маеш і дай убогім, і будзеш мець скарб у небе, і прыходзь, ідзі за мною. 23 Пачуўшы гэтае, ён засмуціўся, бо быў вельмі багаты.

24 Езус-жа, бачачы, што ён зрабіўся смутным, сказаў: Як трудна будзе тым, што маюць грошы, увайсьці ў каралеўства Божае! 25 Бо лягчэй вярблюду прайсьці праз дзірку ад іголкі, чымся багатаму ўвайсьці ў каралеўства Божае. 26 І сказалі тыя, што слухалі: І хто-ж можа быць збаўлены? 27 Сказаў ім: Што немагчымае ў людзей, тое магчымае ў Бога. 28 Пётр-жа сказаў: Вось мы пакінулі ўсё і пайшлі за табою. 29 Ён сказаў ім: Сапраўды кажу вам: няма нікога, хто-б пакінуў дом, або бацькоў, або братоў, або жонку, або дзяцей дзеля каралеўства Божага 30 і не атрымаў многа болей у гэтым часе, а ў прышлым веку жыцьцё вечнае.

Езус прадказвае сваю муку і аздараўляе сьляпога

31 І ўзяў Езус дванаццацёх і сказаў ім: Вось ідзём у Ерузалім, і скончыцца ўсё, што напісана праз прарокаў аб Сыне чалавечым. 32 Бо будзе выданы паганам, і будзе абсьмяяны і ўбічаваны і апляваны, 33 а ўбічаваўшы, заб'юць яго, і на трэці дзень уваскрэсьне. 34 А яны нічога з гэтага не зразумелі, і было гэтае слова закрытае ад іх, і не разумелі, што гаварылася.

35 Сталася-ж, калі прыбліжаўся да Ерыхону, адзін сьляпы сядзеў ля дарогі, жабруючы. 36 І калі пачуў праходзячую міма грамаду, спытаўся, што гэта такое? 37 І сказалі яму: Што Езус Назарэнскі праходзіць. 38 І закрычаў, кажучы: Езусе, Сыне Давіда, зжалься нада мною! 39 А каторыя ішлі наперадзе сварыліся на яго, каб маўчаў; але ён тым болей крычаў: Сыне Давіда, зжалься нада мною!

40 Езус-жа стаўшы, загадаў яго прывесьці да сябе. І калі прыбліжыўся, спытаў яго, 41 кажучы: Што хочаш, каб я табе зрабіў? А ён сказаў: Пане, каб мне відзець! 42 І сказаў яму Езус: Праглянь, вера твая цябе аздаравіла. 43 І зараз-жа відзеў і ішоў за ім, славячы Бога. А ўвесь народ убачыўшы, аддаў хвалу Богу.

----------------------------------

Р. 18.

8 Прыйшоўшы на апошні суд, Хрыстус ня знойдзе вялікай веры ў людзей.

9 Фарызэі ўважалі сябе за справядлівых перад Богам, калі спаўнялі ўсе зьверхнія рэлігійныя практыкі.

10 Аб мытніках гл. Мт. 9, 9.

11 "Малітва" фарызэя нават ня была малітвай, гэта была хвальба сябе і пагарда для мытніка і іншых людзей.

12 Фарызэі пасьцілі ў панядзелкі і чацьвяргі, бо паводле іх навукі ў чацьвер Майсей узыйшоў на гару Сынай, а ў панядзелак адтуль вярнуўся.

14 Гл. Мт. 23, 12.

15 Гл. Мт. 19, 13.

18 "Начальнік" - тут наагул чалавек, які стаіць "на чале" грамадзянства. Як ведаем з Матэуша (19, 20), ён быў яшчэ маладым дзяцюком.

19 Гл. Мт. 19, 17.

25 Гл. Мт. 19, 24.

31 Мука Хрыста была прадвешчана ўжо прарокамі ў Старым Законе.

Езус заходзіць да Захея. Прыповесьць аб дзесяці грыўнях

19 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І ўвайшоўшы, паходзіў праз Ерыхон. 2 І вось чалавек, на імя Захей, каторы быў старшым над мытнікамі і быў багаты. 3 І стараўся ўбачыць Езуса, хто ён такі, але ня мог за грамадою, бо быў малога росту. 4 І забегшы наперад, улез на дрэва дзікай фігі, каб убачыць яго, бо тудою меў прахадзіць. 5 І калі Езус прыйшоў да месца, узглянуўшы, убачыў яго і сказаў яму: Захей, зыйдзі пасьпешна, бо сягоньня трэба мне быць у тваім доме. 6 І пасьпешна зыйшоў і прыняў яго з радасьцяй. 7 А як убачылі ўсе, наракалі, кажучы, што зайшоў да грэшнага чалавека.

8 А Захей стаўшы, сказаў да Пана: Вось, Пане, палавіну маей маемасьці даю на ўбогіх, а калі каго ў чым ашукаў, аддаю ўчэцьвера. 9 Сказаў да яго Езус: Што сягоньня для гэтага дому сталася збаўленьне, бо і ён ёсьць сын Абрагама. 10 Бо Сын чалавечы прыйшоў шукаць і збаўляць тое, што было згінула.

11 Калі яны гэтае слухалі, дадаючы сказаў прыповесьць: бо быў ён блізка Ерузаліму, і яны думалі, што зараз мела зьявіцца каралеўства Божае. 12 Дык сказаў:

Адзін чалавек высокага роду ад'яжджаў у далёкі край, каб атрымаць для сябе каралеўства і вярнуцца. 13 І паклікаўшы дзесяцёх сваіх слугаў, даў ім дзесяць грыўняў і сказаў да іх: Гандлюйце, пакуль ня прыеду. 14 Але ягоныя грамадзяне ненавідзелі яго і выслалі за ім пасольства, кажучы: Ня хочам, каб гэты панаваў над намі.

15 І сталася, што ён вярнуўся, атрымаўшы каралеўства, і загадаў паклікаць слуг, каторым даў грошы, каб ведаць, сколькі кожны зарабіў. 16 І прыйшоў першы, кажучы: Пане, твая грыўня прынясла дзесяць грыўняў. 19 І сказаў гэтаму: Добра, слуга добры, таму што ты быў верны ў малым, будзеш мець уладу над дзесяцьма гарадамі. 18 Прыйшоў і другі, кажучы: Пане, твая грыўня прынясла пяць грыўняў. 19 І сказаў гэтаму: І ты будзь над пяцьма гарадамі. 20 Прыйшоў і іншы, кажучы: Пане, вось твая грыўня, якую я меў схаваную ў хустцы; 21 бо я баяўся цябе, таму што ты чалавек срогі: бярэш, чаго не палажыў, і жнеш, чаго ня сеяў. 22 Сказаў яму: Вуснамі тваімі суджу цябе, нягодны слуга. Ты ведаў, што я чалавек срогі, бяру, чаго не палажыў і жну, чаго ня сеяў; 23 чаму-ж ты не аддаў маіх грашэй у банк, каб я, прыхаўшы, дастаў іх з працэнтам? 24 І сказаў тым, што там стаялі: Вазьмеце ад яго грыўню і дайце таму, каторы мае дзесяць грыўняў. 26 А я вам кажу, што кожнаму, хто мае, будзе дадзена і будзе мець дастатак, а ад таго, хто ня мае, будзе аднята ад яго і тое, што ён мае. 27 Аднак-жа ворагаў маіх, тых, што не хацелі, каб я панаваў над імі, прывядзеце сюды пазабівайце перада мною.

28 І сказаўшы гэтае, ішоў наперад, ідучы ў Ерузалім.

ІІІ ЧАСЬЦЬ. АПОШНІЯ ДНІ Е. ХРЫСТА НА ЗЯМЛІ. ЯГО МУКА, СЬМЕРЦЬ І ЎСКРАСЕНЬНЕ

Трыумфальны ўезд Е. Хрыста ў Ерузалім

29 І сталася, калі прыбліжаўся да Бэтфагі і Бэтаніі пры гары, якая завецца Аліўнай, паслаў двух вучняў сваіх, 30 кажучы: Ідзеце ў сяло, якое наўпроць; уваходзячы ў яго знойдзеце прывязанае жэрабё асьліцы, на каторым ніхто з людзей ніколі не сядзеў; адвяжэце яго і прывядзеце. 31 І калі-б у вас хто спытаўся: "Нашто адвязваеце"? так таму скажэце: "што Пан жадае ягонай паслугі".

32 І пайшлі тыя, што былі пасланы, і знайшлі, так як сказаў ім, стаячае асьлянё. 33 Калі-ж яны адвязалі асьлянё, сказалі да іх гаспадары яго: Нашто адвязваеце асьлянё? 34 А яны сказалі: Што Пану яго патрэба. 35 І прывялі яго да Езуса, і ўскінуўшы адзеньне сваё на асьлянё, пасадзілі Езуса. 36 Калі-ж ён ехаў, слалі адзеньне сваё на дарозе. 37 І калі ўжо прыбліжаўся да спуску з Аліўнай гары, пачалі ўсе грамады вучняў, радуючыся, хваліць Бога вялікім голасам за ўсе цуды, якія яны бачылі, 38 кажучы: Багаслаўлены, каторы ідзе ў імя Пана; супакой на небе, і слава на вышынах! 39 А некаторыя фарызэі з грамадаў сказалі да яго: Вучыцель, насварыся на сваіх вучняў! 40 Ён сказаў ім: Кажу вам, што калі-б яны маўчалі, каменьні будуць галасіць.

41 І калі прыбліжыўся, убачыўшы горад, заплакаў над ім, кажучы: 42 Што каб пазнаў і ты, і ў гэты дзень твой, што для супакою твайго! Цяпер-жа закрыта ад вачэй тваіх. 43 Бо прыйдуць на цябе дні, і абвядуць цябе ворагі твае акопам, і акружаць цябе, і сьціснуць цябе адусюль, 44 і паваляць цябе на зямлю і сыноў тваіх, каторыя ў табе; і не пакінуць у табе каменя на камені, таму што ты не пазнаў часу адведзінаў тваіх.

45 І ўвайшоўшы ў сьвятыню, пачаў выганяць прадаючых у ёй і купляючых, 46 кажучы ім: Напісана ёсьць, што "дом мой ёсьць домам малітвы" (Із. 56, 7), а вы зрабілі яго пячэрай разбойнікаў (Яр. 7, 11).

47 І вучыў штодня ў сьвятыні. А архісьвятары і кніжнікі і старшыя з народу шукалі загубіць яго, 48 і не знаходзілі, што-б зрабіць яму, бо ўвесь народ быў прывязаўшыся, слухаючы яго.

----------------------------------

Р. 19

11 Народ і вучні думалі, што Хрыстус адбудуе зямное жыдоўскае валадарства, і зараз пасьля свайго прыходу ў Ерузалім абвесьціць сябе валадаром. Хрыстус ведаючы аб гэтым пракананьні, сказаў прыповесьць, у якой павучае не аб закладзінах зямнога валадарства, але аб павіннасьцях і абавязках кожнага чалавека перад Богам.

12 Людзі высокага роду (князі і каралі), хочучы здабыць для сябе каралеўствы ад рымскага ўраду, езьдзілі тады ў Рым. Туды-ж часта езьділі і прадстаўнікі грамадзянства з пратэстам, каб нявыгоднага для сябе кандыдата не дапусьціць да ўлады. Сваю прыповесьць Езус апірае на гэтых ведамых фактах.

13 "Грыўня" серабра (пагрэцку "мна") - гэта каля 185 зл.

26 Гл. Мт. 13, 12.

27 Чалавек, які адяжджае  ў далёкі край - гэта Хрыстус; слугі - гэта людзі, якія атрымалі ад Хрыста розныя дары, каб зарабіць імі на неба; варожыя грамадзяне - гэта тыя, што ня хочуць валадарства Хрыстовага; час парахунку з слугамі - гэта час сьмерці; тады верныя і працавітыя слугі атрымаюць нагароду, а нягодныя і ворагі Хрыста будуць асуджаны на вечную сьмерць (кару ў пекле).

30 Гл. Мк. 11, 12.

44 Гэта споўнілася ў 70 годзе па Нар. Хрыста, калі рымляне абляглі Ерузалім і здабылі яго.

46 Гл. Мт. 21, 12 і наст.

Спрэчка з прадстаўнікамі Сангэдрыну

20 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І сталася аднаго дня, калі ён навучаў у сьвятыні і абвяшчаў эванэлію, зыйшліся архісьвятары і кніжнікі з старшымі 2 і сказалі да яго, кажучы: Скажы нам, якою ўладай ты гэта робіш, або хто такі, хто даў табе гэтую ўладу? 3 Езус-жа адказваючы сказаў да іх: Спытаюся і я ў вас аднаго слова; адкажэце мне: 4 хрост Яна быў з неба ці з людзей? 5 А яны думалі самі ў сабе, кажучы: Што калі мы скажам "з неба", то ён скажа: "Дык чаму-ж вы яму не паверылі"? 6 Калі-ж скажам "з людзей", то ўвесь народ закамянуе нас, бо яны пэўныя, што Ян ёсьць прарок. 7 І адказалі, што яны ня ведаюць, адкуль ён. 8 А Езус сказаў ім: І я вам не скажу, якою ўладаю я гэта раблю.

Прыповесьць аб работніках у вінаградніку

9 І пачаў гаварыць да народу гэтую прыповесьць:

Чалавек засадзіў вінаграднік і аддаў яго ў арэнду земляробам, а сам ад'ехаў на доўгі час. 10 І ў час паслаў да земляробаў слугу, каб яны далі яму з плоду вінаградніка. Яны, пабіўшы, адправілі яго з нічым. 11 І ізноў паслаў другога слугу, але яны і гэтага пабіўшы і зьняважыўшы, адправілі з нічым. 12 І паслаў яшчэ трэцяга, і гэтага яны параніўшы выкінулі. 13 І сказаў гаспадар вінаградніка: Што я зраблю? Пашлю сына майго дарагога, можа, угледзеўшы яго, пабаяцца. 14 Калі ўгледзелі яго земляробы, думалі самі ў сабе, кажучы: Гэта-ж насьледнік, заб'ём яго, каб нашай была спадчына. 15 І выкінуўшы яго за вінаграднік, забілі. Дык што зробіць ім гаспадар вінаградніка? 16 Прыйдзе і выгубіць тых земляробаў, а вінаграднік здасьць іншым.

Пачуўшы гэтае, сказалі яму: Няхай Бог крые! 17 А ён спаглянуўшы на іх, сказаў: Дык што значыць гэтае, што напісана ёсьць: "Той камень, каторы адкінулі будаўнічыя, стаўся галавою вугла"? (Пс. 117, 22). 18 Кожны, хто ўпадзе на гэты камень, разаб'ецца; а на каго-б ён упаў, сатрэ яго.

19 І стараліся архісьвятары і кніжнікі налажыць на яго рукі ў тую часіну, але баяліся народу; бо пазналі, што на іх сказаў гэтае падабенства.

Ці трэба плаціць падатак цэзару?

20 І сьледзячы паслалі здраднікаў, каб яны, удаючы справядлівых, падлавілі яго ў мове, каб выдаць яго старшынству і ўладзе начальніка. 21 І спыталіся ў яго, кажучы: Вучыцель, мы ведаем, што ты правільна гаворыш і вучыш і не ўглядаесься на асобу, але дарогі Божай папраўдзе навучаеш. 22 Ці можна нам даваць падатак цэзару, ці не? 23 Ён-жа, пазнаўшы іхную хітрасьць, сказаў да іх: Што вы мяне спакушваеце? 24 Пакажэце мне дынара. Чый мае ён воблік і надпіс? Адказваючы сказалі яму: Цэзараў. 25 І сказаў ім: Дык аддайце, што цэзарава, цэзару, а што Божае, Богу. 26 І не маглі слова ягонага зганіць перад народам, і зьдзіўленыя з ягонага адказу, замоўклі.

Садукеі і ўскрашэньне цел

27 І падыйшлі некаторыя з садукеяў, якія цьвярдзяць, што няма ўскрашэньня і спыталіся ў яго, 28 кажучы: Вучыцель, Майсей напісаў нам: "Калі-б у каго брат, маючы жонку, памёр і ня было ў яго дзяцей, то каб брат ягоны ўзяў жонку яго і ўскрасіў патомства брату свайму" (Паўл. Пр. 25, 5). 29 Дык было сем братоў. І першы ўзяў жонку і памёр без дзяцей; 30 і ўзяў яе другі, і гэты памёр бяз сына; 31 і трэці ўзяў яе; гэтаксама і ўсё сямёх, і не аставіўшы патомства, паўміралі. 32 Наканец па ўсіх памярла і жанчына. 33 Дык ва ўскрашэньні каторага з іх будзе яна жонкай? Бо-ж сямёх яе мелі за жонку. 34 І сказаў ім Езус: Сыны гэтага сьвету жэняцца і выходзяць замуж. 35 Але тыя, каторыя будуць прызнаны годнымі таго сьвету і ўскрашэньня з умерлых, ані замуж ня пойдуць, ані жанок браць ня будуць, 36 бо яны ня будуць магчы болей уміраць, таму што яны ёсьць роўныя з анёламі і ёсьць сынамі Божымі, будучы сынамі ўскрашэньня. 37 А што ўмерлыя ўваскрэснуць, то і Майсей паказаў "каля куста", называючы Пана "Богам Абрагама, і Богам Ізаака, І Богам Якуба" (Вых. 3, 6). 38 Бог-жа ня ёсьць умерлых, але жывых; бо для яго ўсе жывуць. 39 А некаторыя з кніжнікаў адказваючы, сказалі яму: Вучыцель, добра ты сказаў. 40 І болей ня сьмелі аб чым-колечы пытацца ў яго.

Хрысус - сын і Пан Давідаў. Езус напамінае кніжнікаў. Ахвяра ўдавы

41 І сказаў да іх: Як-жа кажуць, што Хрысус ёсьць сынам Давіда? 42 А сам Давід кажа ў кнізе псальмаў (109, 1): "Сказаў Пан Пану майму, сядзь праваруч мяне, 43 пакуль палажу ворагаў тваіх падножжам ног тваіх"? 44 Дык Давід заве яго Панам, то як-жа ёсьць сынам ягоным?

45 Калі-ж слухаў увесь народ, сказаў сваім вучням: 46 Сьцеражэцеся кніжнікаў, каторыя хочуць хадзіць у доўгім адзеньні, і любяць прывітаньні на рынку, і першыя лаўкі ў бажніцах, і першыя мясцы на бяседах; 47 каторыя аб'ядаюць дамы ўдоваў, прыкрываючыся доўгай малітвай, яны атрымаюць большае асуджэньне.

----------------------------------

Р. 20.

1 Гэна было ў аўторак па Вербнай нядзелі.

5 Гл. Мт. 21, 25.

17 Гл. Мт. 21, 42.

27 Гл. Мт. 22, 28.

42 Гл. Мт. 22, 44.

46 Гл. Мк. 12, 38.

47 Гл. Мт. 23, 14.

21 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І ўзглянуўшы, убачыў тых багатых, якія клалі свае дары ў скарбону, 2 і ўбачыў так-жа нейкую бедненькую ўдаву, якая клала дзьве малыя манэткі. 3 І сказаў: Сапраўды кажу вам, што гэтая бедная ўдава палажыла болей за ўсіх. 4 Бо ўсе тыя клалі на дары Божыя з таго, што для іх было лішняе, а гэтыя з недастатку свайго, палажыла ўвесь свой пражытак, які мела.

Прароцтвы аб зруйнаваньні Ерузаліму і аб сканчэньні сьвету

5 А калі некаторыя гаварылі аб сьвятыні, што яна ўпрыгожана стройнымі каменьнямі, сказаў: 6 Прыйдуць дні, у каторых з гэтага, што вы бачыце, не астанецца камень на камені, каторы-б ня быў звалены. 7 І спыталіся ў яго, кажучы: Вучыцель, калі гэтае будзе, і які знак, калі яно пачне дзеяцца?

8 Ён сказаў: Глядзеце, каб вас не зьвялі. Бо многія прыйдуць у імя маё, кажучы, што "гэта я" і "час прыбліжыўся", дык вы ня ідзеце за імі. 9 Калі-ж пачуеце аб войнах і бунтах, ня бойцеся; трэба, каб перш гэтае сталася, але яшчэ ня зараз канец.

10 Тады казаў ім: Паўстане народ проціў народу, і каралеўства проціў каралеўства, 11 і будуць вялікія землятрасеньні па мясцох, і паморы, і галады, і страхі з неба, і знакі вялікія будуць. 12 Але перад усім гэтым наложаць на вас рукі свае, і будуць прасьледаваць, выдаючы ў бажніцы і вастрогі, цягаючы да каралёў і начальнікаў дзеля імені майго, 13 яно-ж прыдасца вам на пасьведчаньне. 14 Дык вазьмеце ў сэрцы вашыя не абдумываць наперад, як вы маеце адказваць. 15 Бо я вам дам вусны і мудрасьць, каторай ня змогаць супрацівіцца і запярэчыць усе праціўнікі вашы.

16 І будзеце выдаваны бацькамі, і братамі, і сваякамі, і прыяцелямі, і некаторым з вас сьмерць зробяць. 17 І будзеце зьненавіджаны ўсімі дзеля імені майго; 18 а волас з галавы вашай ня згіне. 19 Праз цярплівасьць вашу здабудзеце душы вашыя.

20 Калі-ж убачыце Ерузалім, акружаны войскам, тады ведайце, што прыблізілася спусташэньне яго.

21 Тады тыя, што ў Юдэі, няхай уцякаюць у горы; а тыя, што ўнутры яго, няхай выходзяць; а тыя, што ў ваколіцах, няхай ня ўходзяць у яго. 22 Бо гэта дні помсты, каб споўнілася ўсё, што напісана.

23 А гора цяжарным і кормячым у тыя дні! Бо будзе вялікае ўцісьненьне на зямлі і гнеў на гэты народ. 24 І лягуць ад вастрыя мяча, і будуць заведзены ў няволю да ўсіх народаў, а Ерузалім будуць таптаць пагане, пакуль ня споўняцца часы народаў. 25 І будуць знакі на сонцы і месяцы і зорах, а на зямлі ўцісьненьне народаў дзеля зьмяшаньня марскога шуму і навальніцы; 26 калі людзі будуць сохнуць ад страху і чаканьня таго, што прыйдзе на цэлы сьвет, бо сілы нябесныя будуць зрушаны. 27 І тады ўбачаць Сына чалавечага, прыходзячага ў воблаку з уладай вялікай і славаю. 28 А калі гэтае пачне тварыцца, узгляньце і падымеце галовы вашыя, бо прыбліжаецца вашае адкупленьне.

29 І сказаў ім падабенства: Гляньце на фігу і ўсе дрэвы: 30 Калі яны з сябе ўжо выдаюць плод, вы ведаеце, што блізка лета. 31 Так і вы, калі ўгледзіце, што гэтае творыцца, ведайце, што блізка каралеўства Божае. 32 Сапраўды кажу вам, што не праміне гэты род, як усё станецца. 33 Неба і зямля прамінуць, але словы мае не прамінуць.

34 Зьвярнеце-ж увагу на сябе, каб часам ня былі абцяжаны сэрцы вашыя абжорствам і п'янствам і клапотамі гэтага жыцьця; і каб дзень той не надыйшоў на вас раптоўна; 35 бо так як сіло ўпадзе на ўсіх, што сядзяць на вобліку ўсяе зямлі. 36 Дык чуйце, молячыся ў кожны час, каб быць годнымі ўсьцерагчыся ад гэтага ўсяго, што мае прыйсьці, і стаць перад Сынам чалавечым.

37 І навучаў днямі ў сьвятыні, а начамі выходзячы, прабаваў на гары, якая завецца Аліўнаю. 38 А ўвесь народ ад рана зыходзіўся да яго, ў сьвятыні каб слухаць яго.

----------------------------------

Р. 21

3 Гл. Мк. 12, 44.

7 Гл. Мт. 24, 3.

12 Гл. Мт. 24, 9 і наст.

13 Тыя ўсе цярпеньні, якія хрысьціяне будуць перанасіць дзеля імені Хрыстовага, дадуць ім аказію сьведчыць аб праўдзівасьці верыў Хрыста.

18 Хто мае надзею на Бога і цярпіць для Яго, той знаходзіцца пад асабліўшай апекай Бога, бяз волі і веды каторага нічога стацца ня можа.

24 Гэтыя словы Хрыста споўніліся ў часе аблогі і ўзяцьця Ерузаліму рымлянамі (у 70 г. па Нар. Хр.). Тады згінула болей мільёна жыдоў, узята ў няволю 97 тысяч, маладзяж ніжэй 17 гадоў прадавалі ў няволю амаль што за дарма.

26 Гл. Мт. 24, 29.

37 Першую і другую ноч пасьля ўезду ў Ерузалім Езус прабыў у Бэтаніі, а ночы з аўторка на сераду і з серады на чацьвер - на гарэ Аліўнай. У начы з чацьвярга на пятніцу Езус быў узяты на гэтай-жа гарэ.

38 Народ, які быў зыйшоўшыся на Пасху ў Ерузалім, гарнуўся да Езуса, але старшыя жыдоўскія былі ўжо пастанавіўшы забіць Езуса, а цяпер толькі шукалі зручнае часіны, каб яго ўзяць.

Апошняя вячэра

22 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І прыбліжаўся дзень сьвяточны Праснакоў, які завецца Пасха. 2 І шукалі архісьвятары і кніжнікі, як-бы Езуса забіць, але баяліся народу.

3 І ўвайшоў д'ябал у Юдаша, называнага Іскарыётам, аднаго з дванаццацёх. 4 І пайшоў ён і гаварыў з архісьвятарамі і ўладамі, як-бы яго ім выдаць. 5 І ўзрадаваліся, і ўмовіліся даць яму грошай. 6 І абяцаўся, і шукаў зручнае часіны, каб выдаць яго без грамадаў.

7 І надыйшоў дзень Праснакоў, у каторы трэба было забіць Пасху. 8 І паслаў Пятра і Яна, кажучы: Пайшоўшы, прыгатуйце нам есьці Пасху. 9 А яны сказалі: Дзе хочаш, каб мы прыгатовілі? 10 І сказаў да іх: Вось, калі вы ўвойдзеце ў горад, спаткае вас адзін чалавек, нясучы збан вады; ідзеце за ім у дом, у каторы ён увойдзе, 11 і скажаце гаспадару дому: Вучыцель кажа табе: Дзе ёсьць сьвятліца, дзе-б мне есьці Пасху з вучнямі маімі"? 12 І ён пакажа вам вялікі пакой, засланы, і там прыгатуеце. 13 І пайшоўшы, знайшлі так, як ім сказаў, і прыгатовілі Пасху.

14 Калі-ж надыйшла часіна, сеў за стол, і з ім дванаццацёх апосталаў. 15 І сказаў ім: Вельмі-ж я жадаў есьці з вамі гэтую Пасху, перад тым як цярпець. 16 Бо кажу вам, што адгэтуль ня буду есьці яе, пакуль ня споўніцца ў кралеўстве Божым. 17 І ўзяўшы келіх, учыніў падзяку і сказаў: Вазьмеце, і падзялеце паміж сабою. 18 Бо кажу вам, што ня буду піць з плоду вінаграднага ўшчэпу, пакуль ня прыйдзе каралеўства Божае.

19 І ўзяўшы хлеб, учыніў падзяку, і ламаў, і даў ім, кажучы: Гэтае ёсьць цела маё, каторае за вас даецца; гэта чынеце на мой успамін. 20 Таксама і келіх, пасьля вячэры, кажучы: Гэты келіх ёсьць новым тэстамэнтам у крыві маей, каторая за вас будзе праліта.

21 Аднак-жа вось рука таго, што выдае мяне, ёсьць са мною на стале. 22 Яно-ж Сын чалавечы ідзе паводле таго, што пастаноўлена, аднак-жа гора таму чалавеку, праз якога ён будзе выданы. 23 А яны пачалі паміж сабою пытацца, хто гэта з іх, што гэтае меўся зрабіць.

24 А ўзьнялася і спрэчка паміж імі, хто-б з іх выдаваўся большым. 25 Ён-жа сказаў ім: Каралі народаў пануюць над імі, а каторыя маюць уладу над імі, завуцца дабрадзеямі. 26 Але вы ня так. Але хто паміж вамі большы, няхай будзе як меншы, а хто павадыр, як слуга. 27 Бо хто большы: той, хто сядзіць за сталом, ці той, хто паслугуе? Ці ня той, хто сядзіць? Я-ж пасярод вас як той, хто паслугуе. 28 А вы ёсьць тыя, хто каторыя вытрывалі са мною ў спакушэньнях маіх. 29 І я вам перадаю каралеўства, як перадаў мне Айцец мой, 30 каб вы елі і пілі за сталом маім ў каралеўстве маім, і сядзелі на тронах, судзячы дванаццаць пакаленьняў Ізраіля.

31 І сказаў Пан: Сымон, Сымон, вось д'ябал дамагаўся вас, каб прасеяць як пшаніцу. 32 Але я прасіў за цябе, каб не пераставала вера твая, а ты некалі навярнуўшыся, уцьвярдзіў братоў тваіх. 33 Ён сказаў ім: Пане, з табою я гатоў ісьці і ў вастрог і на сьмерць. 34 Але Ён сказаў: Кажу табе, Пётр, не запяе сягоньня певень, пакуль ты тры разы не адрачэсься, што знаеш мяне.

35 І сказаў ім: Калі я вас паслаў без мяшка і торбы і абутку, ці-ж вам чаго неставала? 36 А яны сказалі: Нічога. Дык сказаў ім: Але цяпер хто мае мяшок, няхай бярэ так-жа і торбу; а хто ня мае, няхай прадасьць сваю вопратку і купіць меч. 37 Бо кажу вам, што яшчэ трэба, каб споўнілася на мне тое, што напісана: "І з злачынцамі ён палічаны" (Із. 53, 12). Бо тое, што датычыць мяне, прыходзіць да канца. 38 А яны сказалі: Пане, вось тут два мячы. А ён сказаў ім: Даволі.

Малітва ў Аліўным садзе. Узяцьце Е. Хрыста

39 І выйшаўшы, ішоў паводле звычаю на гару Аліўную; а за ім ішлі і вучні. 40 І калі прыйшоў на месца, сказаў ім: Малецеся, каб не ўвайсьці ў спакушэньне. 41 А сам адыйшоў ад іх, як кінуць камень, і ўпаўшы на калені, маліўся, 42 кажучы: Ойча, калі хочаш, аднясі ад мяне гэты келіх; аднак-жа не мая воля, але твая няхай станецца. 43 І зьявіўся яму анел з неба, узмацняючы яго. А будучы ў сьмяротным змаганьні, даўжэй маліўся; 44 і стаўся пот ягоны як каплі крыві, зьбягаючай на зямлю. 45 А калі ўстаў ад малітвы і прыйшоў да сваіх вучняў, знайшоў іх сплючымі ад смутку. 46 І сказаў ім: Чаму вы сьпіцё? Устаньце, малецеся, каб не ўвайсьці ў спакушэньне.

47 Калі ён яшчэ гаварыў, вось грамада, і той, што называўся Юдаш, адзін з дванаццацёх, ішоў наперадзе іх. І прыбліжыўся да Езуса, каб пацалаваць яго. 48 Езус-жа сказаў яму: Юда, ты цалункам выдае Сына чалавечага? 49 А тыя, што пры ім былі, бачачы, што мае быць, сказалі яму: Пане, ці ня ўдарыць нам мячом? 50 І ўдарыў адзін з іх слугу архісьвятара і адсек яму правае вуха. 51 А Езус адказваючы, сказаў: Пакіньце, даволі. І дакрануўшыся да вуха ягонага, аздаравіў яго. 52 І сказаў Езус да тых, што прыйшлі да яго, да архісьвятараў і ўладаў над сьвятыняй і старшых: Вы як на разбойніка выйшлі з мячамі і кіямі? 53 Калі я штодня быў з вамі ў сьвятыні, вы не паднялі рук на мяне; але гэта ёсьць вашая часіна і ўлада цемры.

Адрачэньне Пятра. Езус прад Сангэдрынам

54 І ўзяўшы яго, павялі ў дом архісьвятара. Пётр-жа ішоў ўсьлед здалёку. 55 І калі яны, распаліўшы агонь пасярод сяней, паселі навакол, быў Пётр паміж імі. 56 Адна служка, убачыўшы яго, сядзячага пры сьвятле, і прыгледзеўшыся да яго, сказала: І гэты быў з ім. 57 Але ён адрокся ад яго, кажучы: Жанчына, я ня знаю яго. 58 І зараз потым другі, убачыўшы яго, сказаў: І ты з іх. А Пётр сказаў: А чалавеча, я не. 59 І калі прайшло з гадзіну часу, нехта іншы цьвярдзіў, кажучы: Сапраўды і гэты быў з ім, бо ён і галілеянін. 60 І сказаў Пётр: Чалавеча, я ня ведаю, што ты гаворыш. І зараз-жа, калі ён яшчэ гаварыў, запяяў певень. 61 І абярнуўшыся Пан, узглянуў на Пятра. І ўспомніў Пётр слова Пана, як быў сказаўшы: Што перш чым певень запяе, ты трэйчы ад мяне адрачэсься.

62 І выйшаўшы проч, Пётр горка заплакаў.

63 А мужы, каторыя яго трымалі, зьдзекаваліся над ім, б'ючы. 64 І накрылі яго, і білі па твару ягоным, і пыталіся ў яго, кажучы: Прароч, хто гэта, што цябе ўдарыў? 65 І многа чаго іншага, блюзьнячы, гаварылі на яго.

66 А калі настаў дзень, зыйшліся старшыя з народу і архісьвятары і кніжнікі, і прывялі яго ў сваю Раду, кажучы: Калі ты ёсьць Хрыстус, скажы нам. 67 І сказаў ім: Калі я вам скажу, не паверыце мне; 68 а калі і спытаюся, не адкажаце мне і ня пусьціце. 69 Але адгэтуль Сын чалавечы будзе сядзець праваруч сілы Божай. 70 І сказалі ўсе: Дык ты ёсьць Сын Божы? Ён сказаў: Вы кажаце, што я ёсьць. 71 А яны сказалі: Нашто яшчэ нам патрэбнае сьведчаньне? То-ж мы самі чулі з вуснаў ягоных.

----------------------------------

Р. 22.

1 Што такое Пасха - гл. Мт. 26, 22.

4 Юдаш дагаварыўся з старшымі жыдоўскімі праўдападобна ў сераду.

5 Гл. Мт. 26, 15.

7 "Забіць Пасху" г. зн. вялікоднага баранка. У той дзень (14 нізан) т р э б а  б ы л о  забіць баранка, але таго году Пасха была праўдападобна з пятніцы на суботу.

16 Інакш кажучы "калі гэтае каралеўства Божае прыйдзе, буду з вамі есьці іншую Пасху ў небе, дзе ёсьць дасканальная радасьць". Паясьненьне гэтых слоў знаходзім ніжэй у 29 - 30 радкох, дзе Хрыстус кажа: "І я вам перадаю каралеўства, як перадаў мне Айцец мой, каб вы елі і пілі за сталом маім у каралеўстве маім".

19 Хрыстус дае апосталам і іх наступнікам сьвятарскую ўладу і разам з гэтым перамяняць хлеб і віно ў Цела і Кроў сваю, а гэта на памятку яго ахвяры ў вечарніку і мукі на крыжы, праз якую адкупіў чалавецтва з няволі грэху.

24 Апосталы ўсё яшчэ думалі аб зямным каралеўстве Хрыстовым, дык яшчэ цяпер узьнімаецца ў іх спрэчка, хто з іх большы.

27 Уся дзейнасьць Хрыста была служэньнем для дабра людзей.

30 Гл. вышэй радок 16.

31 "Прасеяць як пшаніцу" г. зн. праз розныя спакушэньні давясьці вас да ўтраты веры.

32 Сымон-Пётр з волі Хрыста мае ўцьвярджаць братоў сваіх у веры, а каб уцьвярджаць, трэба быць непамыльным у навучаньні. Дар непамыльнасьці меў сьв. Пётр і маюць ягоны наступнікі на рымскім пасадзе.

36 Хрыстус гэтымі славамі сваімі напамінае апосталаў, што яны самі павінны ўжо старацца пра ўсе патрэбныя рэчы, бо людзі не пакажуць ім сваей прыхільнасьці, дый настануць такія прасьледы, што меч будзе здавацца болей патрэбным за адзеньне.

38 Вучні не зразумелі думкі Хрыста, выражанай у папярэдніх славах. Тут Хрыстус кажа, што даволі не мячоў, але даволі ўжо аб гэтым гаварыць.

42 Гл. Мт. 26, 39.

44 Крывавы пот Хрыста сьведчыць аб вялічыні ягонага цярпеньня ў змаганьні з сабою. Гэты пот быў вельмі буйны, бо аж сплываў на зямлю.

51 Хрыстус забараняе вучням выступаць з аружжам; ён нагараджае шкоду, зробленую Пятром, аздараўляючы вуха слугі.

55 Гэта дзеялася ў першых днях красавіка і ночы палестынскія ў гэту пару бываюць зімныя.

59 Пазнаў Пятра па ягонай галілейскай гаворцы.

61 Гэта было па поўначы, каля гадзіны 3, калі Езуса вялі з Сангэдрыну ў цямніцу. Поўны міласэрдзя і дабраты ўзгляд Езуса навярнуў Пятра.

70 Гл. Мт. 26, 64 і наст. Паміма іх недавернасьці і пагрозы сьмерці, Хрыстус яшчэ раз сьцьвярджае, што ёсьць Сынам Божым.

Езус перад Пілатам першы раз

23 РАЗЬДЗЕЛ.

1 І ўзяўшы ўсё мноства іх, павялі яго да Пілата. 2 І пачалі вінаваціць яго, кажучы: Мы яго знайшлі, што ён бунтуе наш народ, і забараняе даваць падаткі цэзару, і кажа, што ён ёсьць Хрыстус кароль. 3 Пілат-жа спытаўся ў яго, кажучы. Ты кароль Юдэйскі? А ён адказваючы сказаў: Ты кажаш. 4 І сказаў Пілат да архісьвятараў і грамадаў: я не знаходжу ніякай віны ў гэтым чалавеку. 5 Але яны намагалі, кажучы: Ён узбурвае народ, вучачы па ўсей Юдэі, пачынаючы ад Галілеі аж сюды. 6 Пілат-жа, пачуўшы аб Галілеі, спытаўся, ці ён чалавек галілейскі. 7 А калі даведаўся, што ён з-пад улады Гэрада, адаслаў яго да Гэрада, каторы так-жа быў у Ерузаліме ў гэныя дні.

Езус прад Гэрадам Антыпай

8 А Гэрад, убачыўшы Езуса, вельмі ўзрадаваўся. Бо ад доўгага часу хацеў бачыць яго, затым што многа чуў аб ім, і спадзяваўся, што пабачыць нейкі знак, учынены ім. 9 І пытаўся ў яго многімі славамі, але ён нічога яму не адказваў. 10 А архісьвятары і кніжнікі стаялі, заўзята абвінавачваючы яго. 11 І ўзгардзіў ім Гэрад з войскам сваім, і высьмеяў, адзеўшы ў белую вопратку, і адаслаў да Пілата. 12 І сталіся прыяцелямі Гэрад і Пілат у той дзень, бо перад тым былі для сябе непрыяцелямі.

11 У белай вопратцы хадзілі тады валадары, а ў Рыме кандыдаты на розныя дзяржаўныя становішчы (Кандідус - па нашаму: белы, сьветлы). Загадваючы адзець Хрыста ў белую вопратку, Гэрад хацеў выставіць яго на сьмех, як кандыдата да каралеўскай улады.

12 Гэта была палітычная прыязьнь.

Езус другі раз прад Пілатам. Асуджэньне на сьмерць

13 Пілат-жа склікаўшы вышэйшых духоўных і ўлады і народ, 14 сказаў да іх: Вы прывялі мне гэтага чалавека, быццам зводзячага народ, і вось я, перад вамі пытаючыся, не знайшоў у гэтым чалавеку ніякай віны з тых, у каторых вы яго вінаваціце. 15 Але і Гэрад не, бо я адаслаў вас да яго; і вось нічога годнага сьмерці не даказана яму. 16 Дык я, пакараўшы яго, пушчу.

17 А трэба было яму пусьціць ім на сьвяточны дзень аднаго. 18 І закрычала разам уся грамада, кажучы: Вазьмі гэтага, а пусьці нам Бараббу, 19 каторы быў пасаджаны ў вастрог за нейкі бунт, дакананы ў горадзе і за забойства.

20 І ізноў Пілат гаварыў да іх, хочучы звольніць Езуса. 21 Але яны крычалі, кажучы: Укрыжуй, укрыжуй яго! 22 Ён-жа трэці раз сказаў ім: Што-ж благога ён зрабіў? Ніякай прычыны сьмерці я ў ім не знайшоў, дык пакараю яго і звольню. 23 Але яны наставалі моцнымі галасамі, дамагаючыся, каб быў укрыжаваны; і набіралі сілы іхныя галасы. 24 І Пілат прысудзіў, каб сталася іхнае жаданьне. 25 І пусьціў ім таго, каторы за забойства і бунт быў пасаджаны ў вастрог, каторага яны прасілі; а Езуса выдаў на іх волю.

Дарога на Кальварыю, укрыжаваньне і сьмерць Езуса Хрыста

26 Калі-ж вялі яго, узялі нейкага Сымона Кірэнэйца, каторы ішоў з вёскі, і ўзлажылі на яго крыж, каб нёс за Езусам. 27 І шла за ім вялікая грамада народу і жанчын, якія плакалі і галасілі па ім. 28 А Езус, зьвярнуўшыся да іх, сказаў: Дочкі ерузалімскія, ня плачце нада мною, але самі над сабою плачце і над сынамі вашымі. 29 Бо вось прыйдуць дні, у каторых будуць казаць: "Шчасьлівыя бясплодныя, і лоны, якія не радзілі, і грудзі, якія не саілі". 30 Тады пачнуць гаварыць да гораў: "Упадзеце на нас", і да ўзгоркаў: "Прыкрыйце нас". 31 Бо калі-ж з зялёным дзеравам гэтае робяць, то што будзе з сухім?

32 І вялі з ім так-жа двух іншых злачынцаў, каб ім зрабіць сьмерць.

33 І калі прыйшлі на месца, званае Трупнога Чэрапу, там укрыжавалі яго, і разбойнікаў, аднаго па правай старане, а другога па левай. 34 А Езус казаў: Ойча, адпусьці ім, бо ня ведаюць, што робяць. А дзелячыся ягоным адзеньнем, кінулі лёс.

35 І стаяў народ угледаючыся. І з імі насьмяхаліся з яго старшыя, кажучы: Другіх ратаваў, няхай-жа сябе паратуе, калі ён Хрыстус Божы, выбраны. 36 Зьдзекаваліся-ж з яго і жаўнеры, падыходзячы і падаючы яму воцат, 37 і кажучы: Калі ты кароль жыдоўскі, ратуй самога сябе.

38 Быў-жа над ім і надпіс, напісаны літарамі грэцкімі, лацінскімі і гэбрайскімі: "Гэта ёсьць кароь жыдоўскі".

39 Адзін-жа з тых разбойнікаў, што віселі, блюзьніў проціў яго, кажучы: Калі ты Хрысус, паратуй самога сябе і нас. 40 А адказваючы другі сварыўся на яго, кажучы: Ты і Бога не баісься, хоць знаходзісься ў тэй самай казьні. 41 Мы-то справядліва, бо атрымоўваем належнае за ўчынкі, але гэты нічога благога не зрабіў. 42 І казаў да Езуса: Пане, помні аба мне, калі прыйдзеш у каралеўства сваё. 43 І сказаў яму Езус: Сапраўды кажу табе, сяньня будзеш са мною ў раі.

44 Была-ж блізу гадзіна шостая, і сталася цемра па ўсей зямлі аж да гадзіны дзевятай. 45 І зацьмілася сонца, і заслона сьвятыні разьдзёрлася папалам. 46 І закрычаўшы вялікім голасам, Езус сказаў: Ойча, у рукі твае аддаю духа майго. І гэта сказаўшы, сканаў.

47 А сотнік, відзячы, што дзеялася, славіў Бога, кажучы: Сапраўды гэты чалавек быў справядлівы. 48 І ўся грамада тых, што былі разам на гэтым відовішчы і бачылі, што дзеялася, варочаліся, б'ючыся ў грудзі свае. 49 Стаялі-ж здалёку ўсе знаёмыя яго, і жанчыны, якія былі прыйшоўшы за ім з Галілеі, угледаючыся на гэтае.

Зьняцьце з крыжа і паховіны

50 І вось чалавек, на імя Язэп, каторы быў радным, чалавек добры і справядлівы, 51 з юдэйскага гораду Арыматэі; ён быў не згадзіўшыся з Радай і ўчынкамі іх, і ён сам чакаў каралеўства Божага; 52 ён прыйшоў да Пілата і прасіў цела Езуса. 53 І зьняўшы, увярнуў у палатно і палажыў яго ў высечаным гробе, у каторым яшчэ ніхто ня быў паложаны.

54 А быў дзень прыгатаўленьня і надыходзіла субота. 55 А падыйшоўшы жанчыны, каторыя прыйшлі з ім з Галілеі, бачылі гроб і як было паложана ягонае цела. 56 І вярнуўшыся, прыгатовілі пахнучыя рэчы і алейкі. А ў суботу-ж супачывалі паводле прыказаньня.

----------------------------------

Р. 23

2 Тры закіды паставілі жыды Хрыстусу: бунтуе народ, забараняе даваць падаткі цэзару і чыніцца каралём жыдоўскім.

7 Езус жыў у Назарэце і дзеля гэтага быў падданым Гэрада. Пілат, пазнаўшы, што жыды прывялі да яго Езуса з нейкай злосьці ці завіднасьці, хоча пазбыцца гэтай прыкрай справы і адсылае да Гэрада Антыпы, які быў прыехаўшы на Пасху ў Ерузалім.

17 Гл. Мт. 27, 15 і наст.

21 Гэтага дня мелі ўкрыжаваць двух праступнікаў, дык натоўп крычыць, каб і Езуса ўкрыжаваць.

28 Езус кажа жанчынам ерузалімскім плакаць над сынамі сваімі, бо іх спаткае горкая доля пры збурыньні Ерузаліму.

29 Падчас аблогі Ерузаліму рымлянамі быў такі голад у гэтым горадзе, што маткі елі сваіх дзяцей.

31 Зялёнае дзерава ў сьв. Пісаньні азначае справядлівага, дык словы Хрыстуса трэба разумець так: калі я нявінны гэтак цярплю, то што будзе з грэшным чалавекам?

33 Гл. Мт. 27, 33 і наст.

45 Гл. Мт. 27, 45 і 51.

47 Гл. Мт. 27, 54.

54 Было гэта ў пятніцу каля 5 гадзіны вечарам.

Жанчыны пры гробе ўскросшага Хрыста

24 РАЗЬДЗЕЛ.

1 А ўпершы дзень тыдня, вельмі рана, прыйшлі яны да гробу, нясучы пахнучыя рэчы, якія былі прыгатовілі. 2 І знайшлі камень адвалены ад гробу. 3 І ўвайшоўшы, не знайшлі цела Пана Езуса. 4 І сталася, калі яны былі ад гэтага стрывожаны ў душы, вось два чалавекі сталі каля іх у бліскучым адзеньні. 5 Калі-ж яны баяліся і пахілілі твар да зямлі, сказалі да іх: Што вы шукаеце жывучага паміж умерлымі? 6 Няма яго тут, але ускрос. Успомніце, як вам гаварыў, калі яшчэ быў у Галілеі, 7 кажучы: "Што трэба, каб Сын чалавечы быў выданы ў рукі людзей грэшных, і быў укрыжаваны, і на трэці дзень уваскрэснуў". 8 І ўспомнілі словы ягоны.

9 А вярнуўшыся ад гробу, паведамілі аб гэтым усім тых адзінаццацёх і ўсіх іншых. 10 Была-ж Марыя Магдалена, і Ёанна, і Марыя Якубава, і іншыя, што з імі былі, каторыя гаварылі аб гэтым апосталам. 11 І здаліся ім гэтыя словы, як выдумкі, і не паверылі ім. 12 Пётр-жа, устаўшы, пабег да гробу, і нахіліўшыся, угледзеў адны зложаныя палотны. І адыйшоў, дзівячыся ў сабе з таго, што сталася.

Езус і два вучні, ідучыя ў Эмаус

13 І вось двух з іх ішлі таго самага дня ў мястэчка, якое было ў адлегласьці шасьцідзесяці стадыяў ад Ерузаліму, на імя Эмаус. 14 І яны гаварылі паміж сабою аб усіх гэтых здарэньнях. 15 І сталася, калі яны гаварылі і давалі сабе пытаньні, і сам Езус, прыбліжыўшыся, ішоў з імі; 16 але вочы іх былі ўстрыманы, каб не пазналі яго. 17 І сказаў да іх: Што гэта за гутаркі, якія вы вядзецё паміж сабою ідучы, і чаму вы сумныя? 18 І адказваючы адзін, катораму на імя Клеофа, сказаў яму: Ты адзіны падарожны ў Ерузаліме і ня ведаеш, што ў ім у гэтыя дні сталася? 19 Ён сказаў ім: Што? А яны сказалі: Аб Езусе Назарэнскім, каторы быў прарокам магутным ў дзеле і слове перад Богам і ўсім народам; 20 і як яго выдалі архісьвятары і нашы старшыя на сьмяротную казьнь і ўкрыжавалі яго. 21 А мы спадзяваліся, што ён меў адкупіць Ізраіля. А цяпер, да ўсяго гэтага, сягоньня трэці дзень, як гэтае сталася. 22 Але і некаторыя жанчыны з нашых перапужалі нас, каторыя былі перад сьветам каля гробу, 23 і не знайшоўшы цела ягонага, прыйшлі, кажучы, што яны бачылі так-жа зьяўленьне анёлаў, якія кажуць, што ён жыве, 24 і пайшлі некаторыя з нашых да гробу, і знайшлі так, як казалі жанчыны, але самога не знайшлі.

25 А ён сказаў ім: О безразумныя і лянівыя сэрцам, каб уверыць ва ўсё, што сказалі прарокі! 26 Ці-ж ня трэба было Хрысту гэтага перацярпець і так увайсьці ў славу сваю? 27 І пачаўшы ад Майсея і ўсіх прарокаў, даваў ім выясьненьні ва ўсіх Пісаньнях, якія аб ім былі. 28 І прыбліжыліся да мястэчка, да каторага ішлі, а ён рабіў выгляд, што далей ідзе. 29 І прымусілі яго, кажучы: Астанься з намі, бо вечарэе і ўжо дзень пахіліўшыся. І ўвайшоў з імі.

30 І сталася, калі ён сядзеў з імі за сталом, узўя хлеб, і багаславіў, і ламаў, і падаваў ім. 31 І адкрыліся вочы іх, і пазналі яго; але ён зьнік з вачэй іх. 32 І гаварылі паміж сабою: Ці-ж не гарэла нашае сэрца ў нас, калі гаварыў у дарозе і адкрываў нам Пісаньні? 33 І ўстаўшы ў тую-ж часіну, вярнуліся ў Ерузалім, і знайшлі сабраўшыхся адзінаццацёх і тых, што былі з імі, 34 кажучых: Што сапраўды Пан ускрос і зьявіўся Сымону. 35 А яны расказвалі, што дзеялася ў дарозе, і як пазналі яго ў ламаньні хлеба.

Езус зьяўляецца апосталам

36 Калі-ж яны гэтае гаварылі, стаў Езус пасярод іх і сказаў ім: Супакой вам! Гэта я, ня бойцеся! 37 А яны, стрывожаныя і перапалоханыя, думалі, што бачаць духа. 38 І сказаў ім: Чаго вы стрывожыліся і чаго думкі ўваходзяць у сэрцы вашыя? 39 Глядзеце на рукі мае і ногі, што гэта я сам; датыкайцеся і паглядзеце, бо дух ня мае цела і касьцей, як бачыце, што я маю. 40 І сказаўшы гэтае, паказаў ім рукі і ногі. 41 Калі-ж яны яшчэ ня верылі і дзівіліся ад радасьці, сказаў: Маеце тут што есьці? 42 А яны падалі яму часьць печанай рыбы і пластар мёду. 43 І калі зьеў перад імі, узяўшы астаткі, аддаў ім.

Узыход у неба Езуса Хрыста

44 І сказаў да іх: гэта ёсьць словы, каторыя я да вас гаварыў, калі яшчэ быў з вамі: што трэба каб выпаўнілася ўсё, што напісана аба мне ў законе Майсея і Прарокаў і ў Псальмах. 45 Тады адкрыў ім змысл, каб разумелі Пісаньні. 46 І сказаў ім: што так напісана і так трэба было, каб Хрыстус цярпеў і на трэці дзень устаў з умерлых, 47 і каб была апавяшчаная ў імя яго пакута і адпушчэньне грахоў па ўсіх народах, пачынаючы ад Ерузаліму. 48 Вы-ж сьведкі гэтага. 49 А я пасылаю на вас Абяцаньне Айца майго; вы-ж сядзеце ў горадзе, пакуль ня будзеце адзеты сілаю з вышыні.

50 І вывеў іх з гораду ў Бэтанію, і падняўшы рукі свае, багаславіў іх. 51 І сталася, калі багаславіў іх, адыйшоў ад іх і ўзнасіўся ў неба. 52 Яны-ж, пакланіўшыся, вярнуліся ў Ерузалім з вялікай радасьцяй. 53 І былі заўсёды ў сьвятыні, хвалячы і багаславячы Бога. Амэн.

----------------------------------

Р. 24

1 Першы дзень тыдня - гэта нядзеля.

4 Устрывожыліся жанчыны, бо ня ведалі, што сталася з целам Езуса, а аб ускрасеньні яшчэ ня ведалі.

11 Тыя апосталы, якія сьпярша ня верылі ў ускрасеньне Хрыста, потым, праканаўшыся аб гэтым, аддаюць сваё жыцьцё на пацьверджаньне гэтай праўды.

13 60 стадыяў - гэта прыблізна 12 кіламэтраў.

19 Хрыстус пытаецца вучняў затым, каб даць ім аказію да выражэньня сваіх сумніваў.

21 Яны не маглі зразумець, каб Мэсыяш ды цярпеў! Паводле тагачасных жыдоўскіх пракананьняў Мэсыяш меў панаваць, а не цярпець.

25 Хрыстус ганіць іх за няверу.

28 Хрыстус хацеў іх выпрабаваць і пайшоў-бы далей, каб вучні не затрымалі яго.

30 Магчыма, што Хрыстус падаў сьв. Эўхарыстыю, а вучні, ведаючы ўжо ад апосталаў аб устанаўленьні гэтай сьвятой тайніцы, пад дзеяньнем ласкі Божай, пазналі па гэтым Хрыстуса.

48 Апосталы былі сьведкамі дзейнасьці, мукі, сьмерці і ўскросу Хрыстовага.

50 Было гэта ў чацьвер на саракавы дзень пасьля ўскросу.

51 Гл. Мк. 16, 19.